Η Ουάσιγκτον εμφανίζει τη διάσωση του Αμερικανού αεροπόρου ως θρίαμβο ισχύος, αποφασιστικότητας και στρατιωτικής υπεροχής. Πίσω όμως από τα μεγάλα λόγια, μένει η σκληρή ουσία: αμερικανικό F-15 έπεσε σε ιρανικό έδαφος, οι ΗΠΑ αναγκάστηκαν να οργανώσουν επιχείρηση ανάκτησης μέσα σε εχθρικό περιβάλλον και ο κίνδυνος μιας στρατηγικής ταπείνωσης βρέθηκε ξαφνικά πάνω στο τραπέζι.
Το κρίσιμο δεν είναι μόνο ότι ο άνθρωπος σώθηκε. Το κρίσιμο είναι ότι ο πόλεμος απέκτησε ξανά πρόσωπο, ρίσκο και άμεσο πολιτικό βάρος. Γιατί όταν μια υπερδύναμη τρέχει να βγάλει ζωντανό άνθρωπό της από το πεδίο του αντιπάλου, δεν μιλάμε πια για «μακρινά πλήγματα» και ελεγχόμενες επιχειρήσεις. Μιλάμε για σύγκρουση που έχει ήδη μπει στο πιο σκοτεινό της στάδιο.
Η εικόνα που δεν μπορούσε να αντέξει η Ουάσιγκτον
Το μεγαλύτερο πρόβλημα για τις ΗΠΑ δεν ήταν μόνο η απώλεια του μαχητικού. Ήταν η πιθανότητα να βρεθεί Αμερικανός αεροπόρος στα χέρια της Τεχεράνης, ζωντανό σύμβολο στρατιωτικού πλήγματος και πολιτικής αδυναμίας. Μια τέτοια εικόνα θα διέλυε μέσα σε λίγες ώρες ολόκληρο το αφήγημα περί απόλυτου ελέγχου, τεχνολογικής υπεροχής και ασφαλούς επιχειρησιακής κυριαρχίας. Η διάσωση, λοιπόν, δεν ήταν απλώς στρατιωτική ανάγκη. Ήταν επιχείρηση αποτροπής πολιτικού εξευτελισμού.
Η διάσωση δεν σβήνει την κατάρριψη
Η επιτυχία της επιχείρησης δεν ακυρώνει το γεγονός που προηγήθηκε. Αντίθετα, το φωτίζει ακόμη περισσότερο. Διότι όσο εντυπωσιακή κι αν παρουσιάζεται η ανάκτηση του πληρώματος, η πραγματική είδηση παραμένει πως ένα αμερικανικό F-15 καταρρίφθηκε και πως οι ΗΠΑ υποχρεώθηκαν να αναμετρηθούν με ένα πεδίο μάχης που μόνο «ελεγχόμενο» δεν αποδείχθηκε. Αυτό σημαίνει ότι το ιρανικό περιβάλλον δεν είναι απλώς εχθρικό. Είναι ικανό να επιβάλλει κόστος, να παράγει κρίσεις και να αναγκάζει την υπερδύναμη να παίζει με τον χρόνο, την πίεση και τον κίνδυνο.
Ο Τραμπ πανηγυρίζει, αλλά το μήνυμα είναι βαρύτερο
Ο Τραμπ έσπευσε να ντύσει τη διάσωση με τη γλώσσα του θριάμβου, παρουσιάζοντας την αποστολή ως απόδειξη ότι οι ΗΠΑ δεν αφήνουν κανέναν πίσω. Όμως η πολιτική ανάγνωση είναι πολύ πιο βαριά. Γιατί η επιτυχία της ανάκτησης δεν εξαφανίζει την ευαλωτότητα που αποκαλύφθηκε. Αντίθετα, την επιβεβαιώνει. Ο πρόεδρος των ΗΠΑ πήρε μια πολύτιμη ανάσα, αλλά η στρατηγική εικόνα παραμένει σκοτεινή: η αμερικανική εμπλοκή βαθαίνει, το ρίσκο ανεβαίνει και κάθε νέο επεισόδιο μπορεί πλέον να προκαλέσει αλυσιδωτές πολιτικές και στρατιωτικές συνέπειες.
Ναι, ο αεροπόρος διασώθηκε. Ναι, η Ουάσιγκτον απέφυγε μια ταπεινωτική εικόνα που θα τη στοίχειωνε. Αλλά ας μη συγχέουμε την επιτυχή έξοδο με τη στρατηγική υπεροχή. Το γεγονός ότι χρειάστηκε τέτοια επιχείρηση για να σωθεί άνθρωπος των ΗΠΑ από το ιρανικό έδαφος λέει κάτι πολύ πιο ανησυχητικό από κάθε πανηγυρική ανάρτηση: ο πόλεμος έχει φύγει από το επίπεδο της επίδειξης ισχύος και μπαίνει στην ωμή ζώνη όπου οι αυτοκρατορίες αρχίζουν να μετρούν όχι μόνο τα χτυπήματα που δίνουν, αλλά και τα τραύματα που δεν μπορούν πια να κρύψουν.