Το άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ δεν σημαίνει επιστροφή στην κανονικότητα. Η αγορά μπορεί να πήρε μια ανάσα από τη θαλάσσια διέλευση, αλλά οι πληγές στις ενεργειακές υποδομές του Κόλπου κρατούν την κρίση ζωντανή και τις τιμές ψηλά.
Οι ζημιές σε διυλιστήρια, αποθήκες, γεωτρήσεις και μονάδες LNG δεν αποκαθίστανται με μια πολιτική ανακοίνωση. Θέλουν χρόνο, εξοπλισμό, προσωπικό και ασφάλεια. Και μέχρι να ξαναστηθεί η μηχανή, οι καταναλωτές θα συνεχίσουν να πληρώνουν το τίμημα.
Δεν φτάνει να ανοίξει το Ορμούζ
Η διεθνής αγορά ενέργειας δεν είχε μπλοκάρει μόνο από το κλείσιμο των Στενών. Είχε χτυπηθεί σε όλο το μήκος της αλυσίδας: από τα κοιτάσματα και τις αντλίες μέχρι τα διυλιστήρια, τις δεξαμενές και τα λιμάνια φόρτωσης.
Άρα, ακόμα κι αν τα πλοία ξαναπεράσουν, το ερώτημα παραμένει αμείλικτο: τι ακριβώς θα φορτώσουν και από πού;
Η πρώτη φάση θα βασιστεί στα αποθέματα που έχουν ήδη αποθηκευτεί κοντά στη θαλάσσια δίοδο. Όμως αυτό είναι προσωρινό. Το πραγματικό πρόβλημα βρίσκεται πίσω από τις προβλήτες, στις εγκαταστάσεις που πρέπει να επιθεωρηθούν, να επισκευαστούν ή να ξαναχτιστούν. Και εκεί δεν υπάρχει κανένα “κουμπί επανεκκίνησης”.
Οι ζημιές δεν είναι μόνο πολεμικές — είναι και τεχνικές
Όταν μια πετρελαιοπηγή ή μια εγκατάσταση φυσικού αερίου μένει εκτός λειτουργίας, δεν παγώνει απλώς ο χρόνος. Η αδράνεια γεννά νέα προβλήματα.
Η πίεση στα κοιτάσματα απορρυθμίζεται, υπάρχει κίνδυνος εισροής νερού, ο εξοπλισμός διαβρώνεται, ενώ τα τοξικά αέρια επιβαρύνουν περαιτέρω την κατάσταση.
Σε χώρες όπου η παραγωγή στηρίζεται σε πολύπλοκα συστήματα ενίσχυσης με έγχυση νερού ή αερίου, η επανεκκίνηση είναι ακόμη δυσκολότερη. Δεν αρκεί μια επισκευή σε έναν σωλήνα ή μια δεξαμενή. Πρέπει να αποκατασταθεί ολόκληρη η ισορροπία του πεδίου παραγωγής.
Και αυτό μεταφράζεται σε εβδομάδες, μήνες ή και χρόνια καθυστέρησης.
Η αγορά θα πληρώνει για καιρό το κόστος του πολέμου
Το πιο αποκαλυπτικό στοιχείο είναι ότι ακόμη και οι αναλυτές που βλέπουν σταδιακή αποκλιμάκωση, δεν μιλούν για επιστροφή στις παλιές τιμές. Μιλούν για μια νέα, ακριβότερη “κανονικότητα”.
Και αυτό γιατί το κόστος δεν είναι μόνο το πετρέλαιο που λείπει σήμερα. Είναι και το ρίσκο που ενσωματώνεται στην ασφάλιση, στη μεταφορά, στις επισκευές, στις παραδόσεις εξοπλισμού και στις αβέβαιες προθεσμίες αποκατάστασης.
Ιδίως στις μεγάλες εγκαταστάσεις LNG, όπως στο Κατάρ, οι βλάβες σε εξειδικευμένες μονάδες δεν αντιμετωπίζονται γρήγορα. Απαιτούν ειδικά εξαρτήματα, βαριά τεχνογνωσία και χρόνο που η αγορά δεν συγχωρεί.
Γι’ αυτό και οι τιμές μπορεί να πέσουν από τα ακραία επίπεδα του πανικού, αλλά δύσκολα θα επιστρέψουν σύντομα εκεί που βρίσκονταν πριν από τη σύγκρουση.
Η αγορά ήθελε να πιστέψει ότι με μια εκεχειρία θα έκλεινε και ο λογαριασμός. Αλλά στην ενέργεια δεν λειτουργεί έτσι ο κόσμος. Τα Στενά μπορεί να ανοίγουν με πολιτική απόφαση. Οι κατεστραμμένες υποδομές όμως δεν σηκώνονται με ευχές, ούτε οι τιμές πέφτουν με διαγγέλματα.
Ο πόλεμος μπορεί να παγώνει στα χαρτιά. Στην αντλία, στο ρεύμα και στην τσέπη των πολιτών θα συνεχίσει να καίει για πολύ ακόμη.