Πάνω από 200 δικαιούχοι του Ελάχιστου Εγγυημένου Εισοδήματος φέρονται να είδαν ξαφνικά τη στήριξή τους να διακόπτεται, ενώ καλούνται να επιστρέψουν ποσά έως και 1.600 ευρώ – Στο επίκεντρο οι χειρισμοί αιτήσεων και ελέγχων, με την τοπική κοινωνία να ζητά άμεσες απαντήσεις
Σκηνές κοινωνικής ασφυξίας καταγράφονται στην Ερέτρια, όπου δεκάδες —και σύμφωνα με καταγγελίες περισσότεροι από 200— δικαιούχοι του Ελάχιστου Εγγυημένου Εισοδήματος βρέθηκαν ξαφνικά αντιμέτωποι με διακοπή του επιδόματος και απαίτηση επιστροφής χρημάτων που είχαν ήδη λάβει.
Δεν μιλάμε για πολυτελή παροχή. Μιλάμε για ένα επίδομα επιβίωσης. Για χρήματα που σε πολλά νοικοκυριά κάλυπταν τρόφιμα, λογαριασμούς, φάρμακα, ενοίκια, βασικές ανάγκες. Και τώρα, άνθρωποι που ζουν ήδη στο όριο καλούνται να επιστρέψουν ποσά που, σε ορισμένες περιπτώσεις, φτάνουν ακόμη και τα 1.600 ευρώ.
Ανάμεσα στους πληγέντες φέρονται να βρίσκονται άνεργοι, μητέρες, οικογένειες χωρίς σταθερό εισόδημα και άτομα με αναπηρία. Δηλαδή ακριβώς οι πολίτες για τους οποίους υποτίθεται ότι υπάρχει το κοινωνικό δίχτυ προστασίας.
Το επίδομα κόπηκε, το χρέος ήρθε
Σύμφωνα με επώνυμη καταγγελία που δημοσιοποιήθηκε, δικαιούχοι στην περιοχή ενημερώθηκαν ότι το Ελάχιστο Εγγυημένο Εισόδημα παύει να καταβάλλεται, ενώ ταυτόχρονα καλούνται να επιστρέψουν ποσά ως «αχρεωστήτως καταβληθέντα».
Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση άνεργης μητέρας με αναπηρία, η οποία φέρεται να έλαβε έγγραφο από την αρμόδια υπηρεσία του ΟΠΕΚΑ στη Λαμία, με το οποίο της καταλογίζεται οφειλή ύψους 1.600 ευρώ.
Το ερώτημα είναι αμείλικτο:
Πώς ένας άνθρωπος που έλαβε κοινωνικό επίδομα επειδή δεν είχε επαρκές εισόδημα, καλείται τώρα να επιστρέψει εκατοντάδες ή και χιλιάδες ευρώ;
Και ακόμη περισσότερο:
Ποιος ευθύνεται, εάν υπήρξαν λανθασμένοι χειρισμοί, παραλείψεις, καθυστερημένοι έλεγχοι ή ελλιπής ενημέρωση των δικαιούχων;
Οι ευάλωτοι πληρώνουν ξανά το κόστος της γραφειοκρατίας
Το πιο βαρύ στοιχείο της υπόθεσης δεν είναι μόνο η διακοπή του επιδόματος. Είναι ο τρόπος με τον οποίο η υπόθεση πέφτει πάνω σε ανθρώπους χωρίς αντοχές.
Για μια οικογένεια που ζει με ελάχιστα, ένα χρέος 1.000 ή 1.600 ευρώ δεν είναι απλώς λογιστική εκκρεμότητα. Είναι απειλή. Είναι φόβος. Είναι ο λογαριασμός που δεν θα πληρωθεί. Είναι το φάρμακο που θα κοπεί. Είναι το τραπέζι που θα αδειάσει.
Αν πράγματι υπήρξαν λάθη στις αιτήσεις, στους ελέγχους ή στην επεξεργασία των φακέλων, η Πολιτεία δεν μπορεί να μετακυλίει αυτόματα το βάρος στον τελευταίο κρίκο της αλυσίδας: στον φτωχό, στον άνεργο, στον ανάπηρο, στη μητέρα που περιμένει το επίδομα για να βγάλει τον μήνα.
Το κράτος δεν μπορεί να εμφανίζεται ευαίσθητο όταν χορηγεί ένα επίδομα και τιμωρητικό όταν ανακαλύπτει, μήνες μετά, ότι κάτι δεν πήγε καλά.
Στο μικροσκόπιο το Κέντρο Κοινότητας του Δήμου Ερέτριας
Στο επίκεντρο των διαμαρτυριών βρίσκεται και η λειτουργία του Κέντρου Κοινότητας του Δήμου Ερέτριας, καθώς πολίτες ζητούν να ξεκαθαριστεί αν υπήρξαν αστοχίες στη διαδικασία υποβολής, ενημέρωσης ή ελέγχου των αιτήσεων.
Το κρίσιμο ζήτημα δεν είναι να στηθεί ένα κυνήγι ευθυνών χωρίς στοιχεία. Το κρίσιμο είναι να υπάρξει άμεσος διοικητικός έλεγχος, πλήρης αποτύπωση των φακέλων και καθαρή απάντηση σε κάθε δικαιούχο.
Οι πολίτες έχουν δικαίωμα να γνωρίζουν:
Πρώτον, γιατί κόπηκε το επίδομα.
Δεύτερον, ποιο κριτήριο άλλαξε ή ποιο στοιχείο κρίθηκε προβληματικό.
Τρίτον, αν η ευθύνη βαραίνει τους ίδιους ή τη διαδικασία.
Τέταρτον, γιατί η ενημέρωση ήρθε εκ των υστέρων, μαζί με απαίτηση επιστροφής χρημάτων.
Πέμπτον, τι δυνατότητα ένστασης ή επανεξέτασης έχουν.
Διότι εδώ δεν μιλάμε για αριθμούς σε μια υπηρεσιακή λίστα. Μιλάμε για ανθρώπους.
Να παγώσουν άμεσα οι απαιτήσεις επιστροφής
Το ελάχιστο που οφείλουν να κάνουν οι αρμόδιες αρχές είναι να παγώσουν άμεσα κάθε απαίτηση επιστροφής χρημάτων μέχρι να ελεγχθεί κάθε φάκελος ξεχωριστά.
Δεν μπορεί να ζητείται από οικογένειες σε κατάσταση ανάγκης να πληρώσουν πρώτα και να δικαιωθούν μετά. Δεν μπορεί το κοινωνικό κράτος να λειτουργεί με τη λογική του εισπρακτικού μηχανισμού απέναντι στους πιο αδύναμους.
Ο ΟΠΕΚΑ, ο Δήμος Ερέτριας και κάθε εμπλεκόμενη υπηρεσία οφείλουν να δώσουν επίσημες απαντήσεις. Όχι γενικόλογες ανακοινώσεις. Όχι υπηρεσιακές υπεκφυγές. Απαντήσεις με στοιχεία, ημερομηνίες, αιτιολογίες και διαδικασία αποκατάστασης όπου υπάρχει αδικία.
Η υπόθεση της Ερέτριας δεν είναι ένα απλό διοικητικό λάθος, αν επιβεβαιωθεί στην έκταση που καταγγέλλεται. Είναι κοινωνικός συναγερμός.
Όταν το κράτος ζητά πίσω χρήματα από ανθρώπους που ζουν με επίδομα φτώχειας, τότε η πολιτεία οφείλει να είναι διπλά προσεκτική, διπλά διαφανής και διπλά ανθρώπινη.
Γιατί το Ελάχιστο Εγγυημένο Εισόδημα δεν είναι χάρη. Είναι το τελευταίο δίχτυ πριν από την πλήρη εξαθλίωση.
Και όταν αυτό το δίχτυ κόβεται απότομα, χωρίς καθαρές εξηγήσεις και με απαιτήσεις επιστροφής χρημάτων, τότε η κοινωνία δεν βλέπει απλώς μια υπηρεσιακή απόφαση. Βλέπει έναν μηχανισμό που αντί να προστατεύει τους ευάλωτους, τους σπρώχνει ακόμη πιο βαθιά στην απόγνωση.