Η κυβέρνηση εμφανίζεται ακόμη πρώτη όχι επειδή εμπνέει εμπιστοσύνη, αλλά επειδή μεγάλο μέρος της κοινωνίας δεν εμπιστεύεται πια κανέναν. Εκεί θα κριθεί η επόμενη προοδευτική παράταξη.
Η μεγάλη παγίδα των δημοσκοπήσεων είναι ότι συχνά διαβάζονται επιφανειακά. Βλέπει κανείς τη Νέα Δημοκρατία πρώτη και συμπεραίνει ότι η κυβέρνηση παραμένει πολιτικά κυρίαρχη. Όμως η πραγματική εικόνα είναι πολύ πιο σύνθετη, πολύ πιο ανησυχητική και κυρίως πολύ πιο αποκαλυπτική.
Η ΝΔ προηγείται στις μετρήσεις, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι έχει ανακτήσει την εμπιστοσύνη της κοινωνίας. Στη δημοσκόπηση της Pulse για τον ΣΚΑΪ, η ΝΔ εμφανίζεται πρώτη με 24% στην πρόθεση ψήφου, ενώ οι αναποφάσιστοι φτάνουν το 15%. Στη μέτρηση της MRB για το OPEN, η αδιευκρίνιστη ψήφος φτάνει το 22%. Αυτό δεν είναι εικόνα πολιτικής παντοδυναμίας. Είναι εικόνα κόπωσης, απογοήτευσης και πολιτικής αποσύνδεσης.
Το ερώτημα, λοιπόν, δεν είναι μόνο γιατί η ΝΔ παραμένει πρώτο κόμμα. Το πραγματικό ερώτημα είναι γιατί, ενώ μεγάλο μέρος της κοινωνίας δείχνει να έχει γυρίσει την πλάτη στην κυβέρνηση, αυτό δεν μετατρέπεται αυτομάτως σε καθαρή εντολή προς κάποια άλλη πολιτική δύναμη.
Η απάντηση είναι απλή και σκληρή: γιατί οι πολίτες δεν έχουν χάσει μόνο την εμπιστοσύνη τους στην κυβέρνηση. Έχουν χάσει την εμπιστοσύνη τους στο πολιτικό σύστημα συνολικά.
Η ακρίβεια, η ανασφάλεια, η αίσθηση αδικίας, η καθημερινή πίεση στα νοικοκυριά, η θεσμική δυσπιστία και η αδυναμία των κομμάτων να πείσουν ότι διαθέτουν εφαρμόσιμο σχέδιο έχουν δημιουργήσει ένα βαρύ κλίμα. Σε έρευνα της Opinion Poll, η ακρίβεια εμφανίζεται ως το κυρίαρχο πρόβλημα για το 52,2% των πολιτών, ενώ ακολουθούν η οικονομία, η διαφθορά και τα ζητήματα δικαιοσύνης και κράτους δικαίου.
Ακόμη βαρύτερο είναι το εύρημα της ALCO, σύμφωνα με το οποίο το 72% δηλώνει ότι δεν υπάρχει ουσιαστικά κράτος δικαίου στη χώρα. Αυτό δεν είναι απλώς πολιτικό μήνυμα. Είναι καμπανάκι δημοκρατικής φθοράς. Όταν ο πολίτης δεν πιστεύει ότι οι θεσμοί λειτουργούν δίκαια, τότε δεν αρκεί μια κυβερνητική εναλλαγή. Χρειάζεται αποκατάσταση εμπιστοσύνης.
Εδώ βρίσκεται και το μεγάλο στοίχημα της επόμενης προοδευτικής παράταξης. Όχι να υποσχεθεί θαύματα. Όχι να εμφανιστεί με ύφος σωτήρα. Όχι να πει στους πολίτες ότι υπάρχει ένα μαγικό ραβδί που θα εξαφανίσει την ακρίβεια την επόμενη ημέρα των εκλογών. Η κοινωνία δεν πείθεται πια από εύκολες υποσχέσεις. Έχει πληρώσει ακριβά τις ψευδαισθήσεις.
Το στοίχημα είναι άλλο: να αποδείξει ότι υπάρχει σχέδιο, σοβαρότητα, καθαρότητα και ικανότητα διακυβέρνησης. Να πει την αλήθεια για τις δυσκολίες, αλλά και να δείξει τον δρόμο εξόδου. Να εξηγήσει πώς θα ενισχυθεί το εισόδημα, πώς θα ελεγχθεί η αισχροκέρδεια, πώς θα στηριχθεί η μεσαία τάξη, πώς θα προστατευτούν οι πιο αδύναμοι, πώς θα ξαναχτιστεί το κράτος δικαίου.
Γιατί πρόοδος χωρίς δικαιοσύνη δεν υπάρχει. Ευημερία χωρίς θεσμούς δεν υπάρχει. Ανάπτυξη χωρίς κοινωνική συνοχή δεν υπάρχει. Και πολιτική αλλαγή χωρίς εμπιστοσύνη δεν μπορεί να σταθεί.
Η Νέα Δημοκρατία μπορεί ακόμη να εμφανίζεται πρώτη στις δημοσκοπήσεις. Όμως αυτό δεν σημαίνει ότι διαθέτει ζωντανή κοινωνική εντολή. Σημαίνει κυρίως ότι απέναντί της υπάρχει ακόμη πολιτικό κενό, αναποφασιστικότητα και αποχή. Υπάρχουν πολίτες που θυμώνουν, αλλά δεν εμπιστεύονται. Πολίτες που αποδοκιμάζουν, αλλά δεν έχουν πειστεί. Πολίτες που θέλουν αλλαγή, αλλά ζητούν εγγυήσεις σοβαρότητας.
Αυτοί οι πολίτες θα κρίνουν την επόμενη ημέρα.
Η χώρα δεν χρειάζεται άλλη μια παράσταση επικοινωνίας. Χρειάζεται μια πολιτική δύναμη που να μπορεί να ξαναβάλει την Ελλάδα σε τροχιά προόδου, ευημερίας και δικαιοσύνης. Να αποκαταστήσει την αξιοπιστία του κράτους. Να ενώσει αντί να διχάσει. Να πείσει ότι η πολιτική μπορεί ξανά να υπηρετήσει τον πολίτη και όχι τον εαυτό της.
Γιατί το πρόβλημα σήμερα δεν είναι μόνο ποιος προηγείται στις δημοσκοπήσεις.
Το πρόβλημα είναι ποιος μπορεί να ξανακερδίσει την εμπιστοσύνη μιας κοινωνίας που κουράστηκε να ζει στον βάλτο.
Ιωάννης Αλεξίου