Την ώρα που η πολιτική συζήτηση αποφεύγει τη λέξη «κλίμα», οι αγορές έχουν ήδη καταλάβει ότι η καταστροφή έγινε οικονομία
Υπάρχουν κρίσεις που φαίνονται αμέσως. Καταρρεύσεις τραπεζών, υφέσεις, πόλεμοι, ενεργειακά σοκ. Και υπάρχουν κρίσεις που λειτουργούν πιο αθόρυβα, αλλά καταπίνουν πλούτο, παραγωγικότητα και δημόσιους πόρους με ρυθμό που θυμίζει ιστορική οικονομική καταστροφή.
Η κλιματική κρίση ανήκει στη δεύτερη κατηγορία.
Σύμφωνα με ανάλυση που δημοσιεύθηκε στο Capital.gr από το Bloomberg Opinion, τα τελευταία χρόνια βρίσκεται σε εξέλιξη μια τεράστια μεταφορά πλούτου: από την ανάπτυξη, την καινοτομία και την παραγωγική οικονομία, προς την αποκατάσταση ζημιών, την προετοιμασία για φυσικές καταστροφές και την εκτόξευση του κόστους ασφάλισης. Το ποσό που περιγράφεται είναι ασύλληπτο: περίπου 20 τρισ. δολάρια από το 2000.
Η καταστροφή έγινε βιομηχανία
Το πιο ανησυχητικό δεν είναι μόνο το ύψος του ποσού. Είναι η κατεύθυνσή του.
Χρήματα που θα μπορούσαν να επενδυθούν σε τεχνολογία, υποδομές, παραγωγή, εκπαίδευση ή βελτίωση του βιοτικού επιπέδου, διοχετεύονται πλέον όλο και περισσότερο στο να διορθώνουν ζημιές. Σπίτια που ξαναχτίζονται μετά από πλημμύρες. Περιοχές που θωρακίζονται απέναντι σε πυρκαγιές. Ασφάλιστρα που αυξάνονται. Δημόσιοι προϋπολογισμοί που πιέζονται. Επιχειρήσεις που οργανώνονται γύρω από την επόμενη θεομηνία.
Αυτό που κάποτε παρουσιαζόταν ως μελλοντικός κίνδυνος, έχει ήδη μετατραπεί σε οικονομική πραγματικότητα.
Και όπως συμβαίνει συχνά, οι αγορές το κατάλαβαν πριν το παραδεχθεί η πολιτική. Εταιρείες που δραστηριοποιούνται στην αποκατάσταση ζημιών, στην προετοιμασία για φυσικές καταστροφές, στην αντασφάλιση, στις υποδομές και στην ενεργειακή αποδοτικότητα εμφανίζονται, σύμφωνα με το ίδιο κείμενο, να υπεραποδίδουν σε σχέση με μεγάλους χρηματιστηριακούς δείκτες.
Το κόστος ζωής και το κλίμα είναι πλέον το ίδιο πρόβλημα
Το μεγάλο πολιτικό λάθος είναι ότι η κλιματική κρίση εξακολουθεί να παρουσιάζεται συχνά ως αφηρημένο οικολογικό ζήτημα. Στην πραγματικότητα, είναι ήδη ζήτημα κόστους ζωής.
Όταν αυξάνεται το κόστος ασφάλισης κατοικιών, αυτό είναι κλιματική κρίση.
Όταν οι φυσικές καταστροφές απαιτούν διαρκώς νέες δημόσιες δαπάνες, αυτό είναι κλιματική κρίση.
Όταν η ενέργεια γίνεται ακριβότερη λόγω γεωπολιτικών κρίσεων και ανεπαρκούς ενεργειακής διαφοροποίησης, αυτό είναι και πολιτική αποτυχία και κλιματική αδράνεια.
Όταν οι πολίτες πληρώνουν περισσότερα για στέγη, μετακίνηση, αποκατάσταση ζημιών και ασφάλεια, τότε η συζήτηση δεν αφορά πια μόνο το περιβάλλον. Αφορά την τσέπη, το σπίτι και την ίδια την οικονομική αντοχή των κοινωνιών.
Το πολιτικό ταμπού κοστίζει ακριβά
Το παράδοξο είναι ότι την ώρα που οι οικονομικές συνέπειες γίνονται πιο καθαρές, η ίδια η φράση «κλιματική αλλαγή» αντιμετωπίζεται σε πολλές περιπτώσεις ως πολιτικά άβολη. Άλλοι τη θεωρούν υπερβολική. Άλλοι τη θάβουν επικοινωνιακά. Άλλοι προτιμούν να μιλούν μόνο για τιμές καυσίμων, πληθωρισμό και καθημερινότητα, σαν να είναι όλα αυτά αποκομμένα από την ενεργειακή και περιβαλλοντική πραγματικότητα.
Δεν είναι.
Η αλήθεια είναι πιο σκληρή: όσο καθυστερεί η πρόληψη, τόσο ακριβότερη γίνεται η αποκατάσταση. Όσο αποφεύγεται η πολιτική απόφαση, τόσο μεγαλώνει ο λογαριασμός. Και όσο η δημόσια συζήτηση εγκλωβίζεται σε ιδεολογικές εμμονές, τόσο περισσότερος πλούτος μεταφέρεται από την παραγωγή στη ζημιά.
Η κλιματική κρίση δεν χρειάζεται πια να «αποδειχθεί» με θεωρίες. Αποτυπώνεται ήδη σε λογαριασμούς, ασφαλιστήρια, δημόσιες δαπάνες, καμένες εκτάσεις, πλημμυρισμένες περιοχές και χαμένες επενδυτικές ευκαιρίες.
Το ερώτημα δεν είναι αν θα πληρώσουμε.
Πληρώνουμε ήδη.
Το πραγματικό ερώτημα είναι αν θα συνεχίσουμε να πληρώνουμε για να επισκευάζουμε τις καταστροφές ή αν επιτέλους θα πληρώσουμε για να τις προλάβουμε.