Η Περιφέρεια Στερεάς Ελλάδας δεν μπορεί να πατά σε δύο βάρκες — ή θα σταθεί με τον τόπο ή θα χρεωθεί τα τετελεσμένα
Τα Άγραφα δεν είναι ούτε οικόπεδο προς αξιοποίηση ούτε άδειος χάρτης για ενεργειακούς σχεδιασμούς πίσω από κλειστές πόρτες. Είναι ένας τόπος με ιστορία, νερό, μνήμη, φυσική αντοχή και ανθρώπους που δεν μπορούν να αντιμετωπίζονται ως θεατές σε αποφάσεις που αλλάζουν οριστικά τη ζωή τους.
Η συζήτηση στο Περιφερειακό Συμβούλιο Στερεάς Ελλάδας για την προσφυγή στο Συμβούλιο της Επικρατείας κατά των αντλησιοταμιεύσεων και του σχεδίου «ΕΥΡΗΤΟΣ» δεν είναι μια τυπική διοικητική υπόθεση. Είναι πολιτική δοκιμασία. Και κυρίως είναι δοκιμασία για την Περιφερειακή Αρχή του Φάνη Σπανού.
Διότι εδώ δεν αρκούν οι μισές κουβέντες, οι επιφυλάξεις, οι διατυπώσεις ισορροπίας και οι θεσμικές υπεκφυγές. Όταν μιλάμε για τρεις τεράστιες αντλησιοταμιεύσεις σε Καμαράκι, Κανδήλι και Τρίκορφο, για σήραγγες, δεξαμενές, δρόμους βαρέων οχημάτων, δίκτυα υψηλής τάσης και μόνιμη αλλοίωση του ορεινού τοπίου, τότε η πολιτική απάντηση δεν μπορεί να είναι «ναι μεν, αλλά».
Ή είσαι με τον τόπο ή γίνεσαι διαχειριστής των τετελεσμένων.
Η «πράσινη ανάπτυξη» δεν μπορεί να γίνει άλλοθι λεηλασίας
Το μεγάλο πρόβλημα δεν είναι μόνο τεχνικό. Είναι βαθιά πολιτικό.
Κάποιοι θέλουν να παρουσιάσουν την υπόθεση ως ακόμη ένα έργο ενεργειακής μετάβασης. Όμως η πράσινη μετάβαση δεν μπορεί να σημαίνει ότι κάθε βουνό, κάθε λίμνη, κάθε ορεινή περιοχή και κάθε κομμάτι φυσικής κληρονομιάς μετατρέπεται σε βιομηχανική ζώνη παραγωγής και αποθήκευσης ενέργειας.
Δεν είναι «πράσινο» να ανοίγεις τα βουνά με σήραγγες.
Δεν είναι «πράσινο» να γεμίζεις τον ορεινό χώρο με δεξαμενές, δρόμους, καλώδια και βαριά εργοτάξια.
Δεν είναι «πράσινο» να αποφασίζονται τέτοιες παρεμβάσεις χωρίς εξαντλητική τεκμηρίωση, χωρίς πραγματική κοινωνική συναίνεση και χωρίς συνολική αποτίμηση των σωρευτικών επιπτώσεων.
Η πράσινη ανάπτυξη δεν μπορεί να είναι το νέο όνομα της παλιάς λογικής: αποφασίζουμε από πάνω, φορτώνουμε τα βάρη στην περιφέρεια και μετά βαφτίζουμε την αντίδραση των κατοίκων «οπισθοδρόμηση».
Κύριε Σπανέ, οι καλές προθέσεις δεν αρκούν
Το κρίσιμο ερώτημα απευθύνεται ευθέως στην Περιφερειακή Αρχή.
Τι ακριβώς κάνει η Περιφέρεια Στερεάς Ελλάδας;
Διότι άλλο πράγμα είναι να εκφράζονται επιφυλάξεις στα χαρτιά και άλλο να δίνεται πραγματική πολιτική μάχη. Άλλο πράγμα είναι μια αρνητική γνωμοδότηση για τα πρακτικά και άλλο μια ολοκληρωμένη θεσμική σύγκρουση μέχρι τέλους.
Οι πολίτες των Αγράφων, της Ευρυτανίας και συνολικά της Στερεάς Ελλάδας δεν χρειάζονται μια Περιφέρεια που θα καταγράφει τη διαφωνία της αφού τα έργα έχουν ήδη ωριμάσει. Χρειάζονται μια Περιφέρεια που θα μπει μπροστά πριν διαμορφωθούν μη αναστρέψιμα τετελεσμένα.
Εδώ λοιπόν τελειώνουν οι γκρίζες ζώνες.
Ο Φάνης Σπανός και η Περιφερειακή Αρχή καλούνται να απαντήσουν καθαρά: θα υπερασπιστούν πολιτικά, νομικά και θεσμικά τα Άγραφα ή θα περιοριστούν σε έναν ρόλο ήπιου διαμεσολαβητή ανάμεσα στις τοπικές αντιδράσεις και στους κεντρικούς σχεδιασμούς;
Γιατί ο Περιφερειάρχης δεν εκλέγεται για να μεταφράζει τις αποφάσεις των υπουργείων στην τοπική κοινωνία. Εκλέγεται για να υπερασπίζεται τον τόπο του. Ακόμη και όταν αυτό ενοχλεί. Ακόμη και όταν συγκρούεται με ισχυρά συμφέροντα. Ακόμη και όταν έχει πολιτικό κόστος.
Τα Άγραφα δεν αντέχουν άλλον πειραματισμό
Η υπόθεση δεν αφορά μόνο το τοπίο. Αφορά το νερό, τη γεωλογία, τη σεισμικότητα, τα υπόγεια υδρολογικά δίκτυα, την ασφάλεια και τη συνολική ισορροπία μιας εξαιρετικά ευαίσθητης περιοχής.
Όταν σε περιοχές με ιδιαίτερα γεωλογικά χαρακτηριστικά σχεδιάζονται τόσο μεγάλες υδραυλικές παρεμβάσεις, οι απαντήσεις δεν μπορεί να είναι γενικόλογες. Απαιτούνται ανεξάρτητες μελέτες, εξαντλητική επιστημονική τεκμηρίωση και καθαρές εγγυήσεις.
Υπάρχει πλήρης μελέτη σωρευτικών επιπτώσεων για όλα όσα σχεδιάζονται γύρω από τη λίμνη Κρεμαστών;
Έχει αξιολογηθεί συνολικά η επιβάρυνση από αντλησιοταμιεύσεις, αιολικά, φωτοβολταϊκά, πλωτές εγκαταστάσεις και γραμμές υψηλής τάσης;
Έχει απαντηθεί με επάρκεια τι σημαίνει η καθημερινή μετακίνηση τεράστιων όγκων νερού σε ένα τόσο σύνθετο ορεινό περιβάλλον;
Ή θα εγκρίνεται κάθε έργο χωριστά, μέχρι να χαθεί η συνολική εικόνα και στο τέλος να αναρωτιούνται όλοι πώς τα Άγραφα μετατράπηκαν σε ενεργειακό εργοτάξιο;
Αυτό δεν είναι ανάπτυξη — είναι ενεργειακή αποικιοποίηση
Τα Άγραφα έχουν ήδη πληρώσει ακριβά την εγκατάλειψη. Δημογραφική συρρίκνωση, ελλείψεις υποδομών, αδύναμες υπηρεσίες, οδική απομόνωση, προβλήματα στην υγεία, χωριά που παλεύουν να κρατηθούν ζωντανά.
Και τώρα η απάντηση που δίνεται από το κράτος είναι: εργοτάξια.
Αυτό δεν είναι αναγέννηση της ορεινής Ελλάδας. Είναι ομολογία αποτυχίας.
Αν η μόνη «ανάπτυξη» που μπορεί να φανταστεί η εξουσία για τα Άγραφα είναι οι δεξαμενές, οι μπουλντόζες και οι πυλώνες, τότε δεν μιλάμε για πολιτική υπαίθρου. Μιλάμε για μετατροπή μιας ιστορικής και φυσικής περιοχής σε ενεργειακή αποικία.
Και απέναντι σε αυτό, η Περιφέρεια δεν έχει δικαίωμα να σιωπά, να καθυστερεί ή να μιλά με διπλή γλώσσα.
Προσφυγή στο ΣτΕ — όχι για τα μάτια του κόσμου, αλλά μέχρι τέλους
Η προσφυγή στο Συμβούλιο της Επικρατείας πρέπει να γίνει με σοβαρότητα, όχι ως επικοινωνιακό σωσίβιο. Χρειάζεται πλήρης νομική, γεωλογική, υδρολογική, περιβαλλοντική και θεσμική τεκμηρίωση.
Όχι μια προσφυγή για να ειπωθεί ότι «κάτι κάναμε».
Όχι μια κίνηση εκτόνωσης για να κατευναστούν οι αντιδράσεις.
Αλλά μια πραγματική μάχη μέχρι τέλους.
Γιατί εδώ κρίνεται κάτι πολύ μεγαλύτερο από ένα έργο. Κρίνεται αν η Στερεά Ελλάδα θα αποδεχθεί να αντιμετωπίζεται ως πίσω αυλή ενεργειακών σχεδιασμών ή αν θα απαιτήσει σεβασμό, σχεδιασμό, συμμετοχή και όρια.
Τα Άγραφα δεν είναι διαθέσιμα.
Δεν είναι επενδυτικό υπόλοιπο.
Δεν είναι τεχνικό παράρτημα κανενός υπουργείου.
Είναι τόπος. Είναι ιστορία. Είναι νερό. Είναι φυσική κληρονομιά. Είναι μνήμη ελευθερίας.
Και τώρα ο Φάνης Σπανός και η Περιφερειακή Αρχή πρέπει να διαλέξουν πλευρά.
Με τα Άγραφα ή με τα τετελεσμένα;
Η απάντηση δεν μπορεί πλέον να κρύβεται πίσω από πρακτικά, γνωμοδοτήσεις και ευγενικές διατυπώσεις.
Γιατί τα απάτητα βουνά δεν παραδίδονται.
Δεν ξεπουλιούνται.
Και δεν θα γίνουν ενεργειακή αποικία κανενός.