Οι δήμοι κλήθηκαν να καλύψουν το 2025 ανάγκες ύψους 5,35 δισ. ευρώ, αλλά χρηματοδοτήθηκαν με μόλις 2,9 δισ. – «Αν χρειαστεί, θα κατέβουμε στη Βουλή», προειδοποιεί ο πρόεδρος της ΚΕΔΕ
Μια τεράστια οικονομική «τρύπα», η οποία αγγίζει τα 2,5 δισεκατομμύρια ευρώ, απειλεί πλέον ευθέως τη λειτουργία των δήμων της χώρας. Οι αριθμοί που παρουσιάστηκαν στη συνεδρίαση του Διοικητικού Συμβουλίου της ΚΕΔΕ δεν αφήνουν περιθώρια για ωραιοποιήσεις: οι ανάγκες αυξάνονται, οι αρμοδιότητες πολλαπλασιάζονται, αλλά οι αναγκαίοι πόροι δεν ακολουθούν.
Σύμφωνα με την πρώτη μελέτη για το πραγματικό λειτουργικό κόστος της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, οι συνολικές ανάγκες των δήμων για το 2025 ανήλθαν στα 5,35 δισ. ευρώ. Η χρηματοδότησή τους μέσω των Κεντρικών Αυτοτελών Πόρων περιορίστηκε περίπου στα 2,9 δισ. ευρώ.
Η διαφορά πλησιάζει τα 2,5 δισ. ευρώ. Με απλά λόγια, σχεδόν το μισό πραγματικό κόστος λειτουργίας των δήμων παραμένει ακάλυπτο.
Τα νούμερα πίσω από την καθημερινότητα
Το έλλειμμα αυτό δεν αποτελεί μια λογιστική διαφορά που αφορά μόνο δημάρχους, οικονομικές υπηρεσίες και δημοτικούς προϋπολογισμούς. Μεταφέρεται καθημερινά στις πόλεις, στις γειτονιές και τελικά στους ίδιους τους πολίτες.
Αφορά τη συντήρηση δρόμων και δημοτικών υποδομών, τη λειτουργία των σχολικών μονάδων, τις κοινωνικές υπηρεσίες, τις αθλητικές και πολιτιστικές εγκαταστάσεις, την πολιτική προστασία, την καθαριότητα, τον ψηφιακό μετασχηματισμό και την αντιμετώπιση του αυξημένου ενεργειακού κόστους.
Από τη συνολική χρηματοδοτική απόκλιση, περισσότερο από 1,3 δισ. ευρώ υπολογίζεται ότι αφορά το ετήσιο λειτουργικό κόστος, ενώ επιπλέον 1,2 δισ. ευρώ απαιτούνται για τη συντήρηση και τη βελτίωση των δημοτικών υποδομών.
Πρόκειται, δηλαδή, για χρήματα που λείπουν από υπηρεσίες τις οποίες ο πολίτης θεωρεί –και δικαίως– αυτονόητες.
Όταν ένα σχολικό κτίριο δεν συντηρείται, ένας δρόμος παραμένει κατεστραμμένος, ένας δημοτικός φωτισμός υπολειτουργεί ή μια κοινωνική δομή δεν διαθέτει επαρκές προσωπικό, η εύκολη απάντηση είναι ότι «φταίει ο δήμος». Όμως η μελέτη της ΚΕΔΕ και της ΕΕΤΑΑ φωτίζει και μια άλλη πλευρά: το κράτος αναθέτει συνεχώς περισσότερες υποχρεώσεις στους δήμους, χωρίς να τους μεταφέρει αντίστοιχους πόρους.
Νέες αρμοδιότητες χωρίς τα αναγκαία χρήματα
Τα τελευταία χρόνια η Τοπική Αυτοδιοίκηση έχει επιβαρυνθεί με πρόσθετες ευθύνες στην πολιτική προστασία, στην κοινωνική πολιτική, στην ψηφιακή διακυβέρνηση, στην κυβερνοασφάλεια, στον εσωτερικό έλεγχο και στη διαχείριση κινδύνων.
Οι υποχρεώσεις αυξάνονται, οι απαιτήσεις των πολιτών γίνονται μεγαλύτερες και το κόστος ενέργειας και προμηθειών πιέζει τους δημοτικούς προϋπολογισμούς. Παρ’ όλα αυτά, η χρηματοδότηση εξακολουθεί να υπολείπεται σημαντικά του πραγματικού κόστους.
Η ελληνική Τοπική Αυτοδιοίκηση παραμένει, σύμφωνα με τη μελέτη, μια αρνητική ευρωπαϊκή εξαίρεση. Οι ελληνικοί δήμοι διαχειρίζονται μικρότερο μέρος των δημόσιων δαπανών και επενδύσεων σε σύγκριση με τους δήμους πολλών άλλων ευρωπαϊκών χωρών, ενώ εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από τις κρατικές επιχορηγήσεις.
Έτσι, η περίφημη «οικονομική αυτοτέλεια» των δήμων παραμένει περισσότερο θεσμική διακήρυξη παρά καθημερινή πραγματικότητα.
Η ΚΕΔΕ προειδοποιεί με πορεία στη Βουλή
Η ηγεσία της ΚΕΔΕ ζητά πλέον αλλαγές στο χρηματοδοτικό μοντέλο, διασφάλιση σταθερών εσόδων και ουσιαστική κάλυψη του κόστους των αρμοδιοτήτων που έχουν μεταφερθεί στην Αυτοδιοίκηση.
Ο πρόεδρος της ΚΕΔΕ, Λάζαρος Κυρίζογλου, προειδοποίησε μάλιστα ότι, εάν η κυβέρνηση δεν ανταποκριθεί στα αιτήματα των δημάρχων, οι αντιδράσεις θα κλιμακωθούν.
«Αν χρειαστεί, στο τέλος θα κατέβουμε στη Βουλή και θα κάνουμε και πορεία διαμαρτυρίας, αν βλέπουμε ότι δεν ικανοποιούνται τα αιτήματά μας», δήλωσε χαρακτηριστικά.
Η προειδοποίηση δείχνει ότι η υπομονή των αιρετών εξαντλείται. Το πρόβλημα, όμως, δεν είναι απλώς αν οι δήμαρχοι θα οργανώσουν μία ακόμη διαμαρτυρία. Το πραγματικό ερώτημα είναι πόσο ακόμη μπορεί η κεντρική διοίκηση να απαιτεί από τους δήμους να κάνουν περισσότερα, με λιγότερα χρήματα και με ελλιπές προσωπικό.
Γιατί όταν το κράτος μεταφέρει αρμοδιότητες χωρίς χρηματοδότηση, δεν αποκεντρώνει την εξουσία. Αποκεντρώνει το κόστος, την ευθύνη και τελικά την αγανάκτηση των πολιτών.
Τα στοιχεία επιβεβαιώνονται από την επίσημη ενημέρωση της ΚΕΔΕ