Την ώρα που οι πολίτες καλούνται να κάνουν οικονομία στο ρεύμα και στο νερό, την ώρα που η αγροτική παραγωγή πιέζεται από την ξηρασία και οι λογαριασμοί ενέργειας παραμένουν δυσβάσταχτοι, στην Ελλάδα ανοίγει μια νέα μεγάλη συζήτηση: τα data centers.
Σύμφωνα με δημοσίευμα του Pronews, το σχεδιαζόμενο Data Center στη Λάρισα φέρεται να μπορεί να καταναλώνει ηλεκτρική ενέργεια ισοδύναμη με αυτή 500.000 νοικοκυριών και περίπου 100 εκατομμύρια λίτρα νερού ετησίως για την ψύξη των servers, με αντάλλαγμα, όπως αναφέρεται, περίπου 300 θέσεις εργασίας. Οι αριθμοί αυτοί, εφόσον επιβεβαιωθούν από επίσημες μελέτες, δεν είναι απλώς μεγάλοι. Είναι πολιτικά εκρηκτικοί.
Γιατί εδώ δεν μιλάμε για μια οποιαδήποτε επένδυση. Μιλάμε για μια εγκατάσταση που έρχεται σε μια περιοχή με έντονα προβλήματα νερού, υψηλές θερμοκρασίες το καλοκαίρι και τεράστια σημασία για τον πρωτογενή τομέα. Η Θεσσαλία δεν είναι άδειο οικόπεδο πάνω στον χάρτη. Είναι παραγωγικός κάμπος, είναι αγροτική οικονομία, είναι νερό, γη και τρόφιμα.
Το θέμα γίνεται ακόμη σοβαρότερο αν συνδεθεί με τον ευρύτερο ενεργειακό σχεδιασμό της περιοχής. Ρεπορτάζ του Energypress αναφέρει ότι έχει συσταθεί η «Larissa Data Centre Α.Ε.» ως εταιρεία-προπομπός για data center, ενώ παράλληλα υπάρχει σχέδιο για μονάδα ηλεκτροπαραγωγής φυσικού αερίου καθαρής ισχύος 792 MW στη ΒΙΠΕ Λάρισας, με εκτίμηση ότι θα μπορούσε να δρομολογηθεί data center ισχύος άνω των 200 MW στην Κεντρική Ελλάδα.
Άρα το ερώτημα δεν είναι αν η τεχνολογία είναι χρήσιμη. Προφανώς είναι. Τα data centers είναι απαραίτητα για την τεχνητή νοημοσύνη, το cloud, τις ψηφιακές υπηρεσίες και τη σύγχρονη οικονομία. Το ερώτημα είναι άλλο: ποιος πληρώνει το ενεργειακό και υδατικό κόστος και ποιος καρπώνεται το κέρδος;
Η Θεσσαλία TV μετέδωσε προβληματισμό του Απόστολου Δοντά, ο οποίος μίλησε για σχέδιο «κοιλάδας» data centers στη Λάρισα και υποστήριξε ότι τέτοιες εγκαταστάσεις μπορεί να καταναλώνουν νερό όσο μια πόλη, σε μια περιφέρεια ήδη ελλειμματική σε υδατικούς πόρους. Στο ίδιο ρεπορτάζ αναφέρεται ότι η συγκεκριμένη επένδυση δεν θα φέρει αναπτυξιακή επανάσταση στη Θεσσαλία, ενώ τέθηκε και ζήτημα περιορισμένης απασχόλησης.
Και εδώ ακριβώς βρίσκεται η ουσία. Δεν μπορεί κάθε μεγάλη ενεργοβόρα εγκατάσταση να βαφτίζεται αυτομάτως «ανάπτυξη». Αν μια επένδυση καταναλώνει τεράστιες ποσότητες ρεύματος, ζητά νερό από μια περιοχή που διψά και αφήνει πίσω της λίγες θέσεις εργασίας, τότε η κοινωνία έχει δικαίωμα να ρωτήσει: είναι ανάπτυξη ή μεταφορά κόστους στους πολίτες;
Η Ελλάδα εμφανίζεται πλέον ως εξαγωγέας ηλεκτρικής ενέργειας, με τον ΑΔΜΗΕ να ανακοινώνει ρεκόρ εξαγωγών και συνολική εγκατεστημένη ισχύ ΑΠΕ πάνω από 16 GW στο πρώτο εξάμηνο του 2025. Όμως την ίδια στιγμή η χώρα μόλις αρχίζει να εντάσσει μπαταρίες αποθήκευσης στην αγορά, με στόχο έως 1,1 GW εγκατεστημένης ισχύος μπαταριών μέχρι το τέλος του 2026.
Με απλά λόγια: πρώτα γεμίσαμε ΑΠΕ, μετά ανακαλύψαμε ότι χρειαζόμαστε αποθήκευση, και τώρα έρχονται τεράστια data centers για να καταναλώσουν ακόμη περισσότερη ενέργεια. Και όλα αυτά ενώ ο πολίτης συνεχίζει να πληρώνει ακριβό ρεύμα, η αγροτική γη πιέζεται και το νερό γίνεται όλο και πιο κρίσιμο αγαθό.
Η συζήτηση πρέπει να γίνει καθαρά. Πριν προχωρήσει οποιοδήποτε τέτοιο project, πρέπει να απαντηθούν δημόσια και συγκεκριμένα ερωτήματα:
Πόση ενέργεια θα καταναλώνει πραγματικά; Από πού θα προέρχεται; Θα έχει ειδικές τιμές ρεύματος; Θα επιδοτηθεί άμεσα ή έμμεσα; Πόσο νερό θα απαιτεί για ψύξη; Από ποια πηγή θα αντλείται; Τι θα γίνει σε περιόδους λειψυδρίας; Πόσες μόνιμες θέσεις εργασίας θα δημιουργηθούν πραγματικά; Πόσο φορολογικό όφελος θα μείνει στην τοπική κοινωνία;
Γιατί δεν γίνεται ο απλός πολίτης να ακούει συνεχώς για εξοικονόμηση, πράσινη μετάβαση και περιορισμό κατανάλωσης, ενώ ταυτόχρονα σχεδιάζονται εγκαταστάσεις που μπορούν να καταναλώνουν ρεύμα και νερό σε κλίμακα ολόκληρης πόλης.
Ανάπτυξη δεν είναι να μετατρέπεται η χώρα σε φθηνό ενεργειακό και υδατικό υπόστρωμα για διεθνείς τεχνολογικούς σχεδιασμούς. Ανάπτυξη είναι να υπάρχει πραγματικό όφελος για την κοινωνία, προστασία των φυσικών πόρων και διαφάνεια πριν από τις αποφάσεις.
Η Λάρισα και η Θεσσαλία δεν χρειάζονται άλλες αποφάσεις πίσω από κλειστές πόρτες. Χρειάζονται καθαρές απαντήσεις.
Πηγή αφετηρίας: Δημοσίευμα/εικόνα Pronews.gr
Στοιχεία διασταύρωσης: Energypress, Θεσσαλία TV, ΑΔΜΗΕ, Renewables Now.