Το ερώτημα δεν είναι τεχνικό. Είναι βαθιά πολιτικό και θεσμικό.
Στον Δήμο Χαλκιδέων υπάρχει, σύμφωνα με το οργανόγραμμα του Δήμου, Αυτοτελές Τμήμα Μονάδας Εσωτερικού Ελέγχου. Υπάρχουν επίσης Οικονομικές Υπηρεσίες, λογιστήριο, προμήθειες, ταμειακή υπηρεσία, διαδικασίες, υπογραφές, παραλαβές και εντάλματα.
Άρα το βασικό ερώτημα δεν είναι αν υπάρχει εσωτερικός έλεγχος «στα χαρτιά».
Το ερώτημα είναι αν υπάρχει πραγματικός, ουσιαστικός και ενεργός έλεγχος πάνω στα τιμολόγια, τις αναθέσεις, τις παραλαβές και τις πληρωμές του Δήμου.
Γιατί οι πολίτες δεν ενδιαφέρονται για κουτάκια σε οργανόγραμμα. Ενδιαφέρονται να ξέρουν αν το δημόσιο χρήμα ελέγχεται πριν φύγει από το ταμείο.
Τα τιμολόγια δεν είναι απλά χαρτιά
Κάθε τιμολόγιο που πληρώνεται από έναν Δήμο αντιστοιχεί σε χρήματα των δημοτών.
Δεν είναι ιδιωτική υπόθεση. Δεν είναι λογιστική λεπτομέρεια. Δεν είναι κάτι που αφορά μόνο τους υπαλλήλους, τους προμηθευτές ή τη διοίκηση.
Αφορά κάθε πολίτη που πληρώνει δημοτικά τέλη, φόρους, εισφορές και περιμένει από τον Δήμο διαφάνεια, χρηστή διοίκηση και σεβασμό στο δημόσιο χρήμα.
Γι’ αυτό και πρέπει να απαντηθούν καθαρά ερωτήματα:
Έχουν ελεγχθεί τα τιμολόγια των τελευταίων ετών;
Έχουν ελεγχθεί οι αναθέσεις που τα συνοδεύουν;
Έχουν ελεγχθεί οι παραλαβές των υπηρεσιών και των έργων;
Έχουν ελεγχθεί οι ποσότητες, οι τιμές, οι ημερομηνίες και οι υπογραφές;
Έχουν γίνει εκθέσεις εσωτερικού ελέγχου;
Υπάρχουν ευρήματα;
Υπάρχουν συστάσεις;
Και αν υπάρχουν, εφαρμόστηκαν;
Ο εσωτερικός έλεγχος δεν είναι διακοσμητικός
Η ύπαρξη Μονάδας Εσωτερικού Ελέγχου δεν μπορεί να λειτουργεί ως άλλοθι. Δεν αρκεί να λέει ένας Δήμος «έχουμε εσωτερικό έλεγχο».
Το κρίσιμο είναι τι ελέγχει.
Αν ελέγχει.
Πότε ελέγχει.
Ποιους φακέλους ανοίγει.
Ποια τιμολόγια εξετάζει.
Ποιες δαπάνες διασταυρώνει.
Ποιες διαδικασίες διορθώνει.
Γιατί ένας εσωτερικός έλεγχος που υπάρχει μόνο για να υπάρχει, χωρίς πραγματικό αποτύπωμα, δεν προστατεύει ούτε τον Δήμο ούτε τους πολίτες.
Αντίθετα, δημιουργεί την ψευδαίσθηση ότι όλα ελέγχονται, ενώ στην πράξη κανείς δεν ξέρει αν ελέγχονται πραγματικά.
Το ερώτημα προς τη δημοτική αρχή
Η δημοτική αρχή οφείλει να απαντήσει δημόσια:
Πόσοι έλεγχοι έχουν γίνει σε τιμολόγια, αναθέσεις και πληρωμές;
Ποιες υπηρεσίες ελέγχθηκαν;
Ποια χρονική περίοδος καλύφθηκε;
Υπήρξαν παρατηρήσεις ή ευρήματα;
Υπήρξαν περιπτώσεις με ελλιπή δικαιολογητικά;
Υπήρξαν περιπτώσεις όπου διαπιστώθηκαν καθυστερημένες παραλαβές, ασαφείς περιγραφές υπηρεσιών ή επαναλαμβανόμενες δαπάνες;
Έχουν ενημερωθεί το Δημοτικό Συμβούλιο και οι αρμόδιες επιτροπές;
Αυτά δεν είναι ερωτήματα αντιπολίτευσης. Είναι ερωτήματα λογοδοσίας.
Και σε έναν Δήμο που διαχειρίζεται δημόσιο χρήμα, η λογοδοσία δεν είναι επιλογή. Είναι υποχρέωση.
Η διαφάνεια δεν φοβάται τον έλεγχο
Αν όλα είναι νόμιμα, τεκμηριωμένα και καθαρά, τότε ο Δήμος δεν έχει κανέναν λόγο να αποφεύγει τις απαντήσεις.
Αν τα τιμολόγια είναι σωστά, να το πει.
Αν οι αναθέσεις είναι πλήρεις, να τις δείξει.
Αν οι παραλαβές έγιναν όπως πρέπει, να το αποδείξει.
Αν ο εσωτερικός έλεγχος λειτουργεί, να παρουσιάσει το έργο του.
Η σιωπή, όμως, δεν είναι διαφάνεια.
Οι γενικόλογες απαντήσεις δεν είναι λογοδοσία.
Και το «όλα γίνονται νόμιμα» δεν αρκεί, όταν οι πολίτες ζητούν να μάθουν πώς, από ποιους και με ποιον έλεγχο.
Ο Δήμος Χαλκιδέων δεν μπορεί να ζητά εμπιστοσύνη χωρίς αποδείξεις.
Ο εσωτερικός έλεγχος δεν είναι πινακίδα σε οργανόγραμμα. Είναι εργαλείο προστασίας του δημόσιου χρήματος.
Και στα τιμολόγια ενός Δήμου δεν χωρούν ούτε ασάφειες ούτε σιωπές ούτε «περάστε, εγκρίνεται».
Χωρά μόνο ένα πράγμα:
καθαρός έλεγχος, καθαρές απαντήσεις, καθαρή διαχείριση.