Η ανακοίνωση της Δημάρχου Χαλκιδέων, Έλενας Βάκα, για την πιθανή προσχώρηση της Δ.Ε.Υ.Α.Χ. στην Ε.ΥΔ.Α.Π. άνοιξε ένα ζήτημα που υπερβαίνει τα στενά όρια της Χαλκίδας. Δεν πρόκειται απλώς για μια τεχνική ή οργανωτική μεταρρύθμιση. Είναι ένα πολιτικό και θεσμικό ζήτημα πρώτης γραμμής, που αγγίζει την καρδιά της τοπικής αυτοδιοίκησης και τον τρόπο με τον οποίο η Πολιτεία αντιλαμβάνεται τον ρόλο των Δήμων.
Η Κυβέρνηση σχεδιάζει να επεκτείνει την Ε.ΥΔ.Α.Π. ώστε να αναλάβει την ύδρευση, αποχέτευση και άρδευση σε Εύβοια, Βοιωτία και Φωκίδα. Ο σχεδιασμός αυτός βασίζεται στη λογική της κεντρικής οργάνωσης των υποδομών ύδατος – μιας ενιαίας στρατηγικής που θα επιτρέψει καλύτερη αξιοποίηση των πόρων, κοινό τιμολόγιο, ομοιογένεια και επενδυτική αποδοτικότητα.
Ωστόσο, πίσω από αυτήν τη «λογική αποδοτικότητας» κρύβεται ένας ουσιαστικός κίνδυνος: η αποψίλωση της τοπικής αυτοδιοίκησης από κρίσιμες αρμοδιότητες που συνδέονται άμεσα με την καθημερινότητα των πολιτών. Η ύδρευση δεν είναι απλώς μια υπηρεσία – είναι ένας θεσμός εμπιστοσύνης ανάμεσα στον Δήμο και τον δημότη.
Η Δήμαρχος Χαλκιδέων έθεσε πέντε ξεκάθαρες «κόκκινες γραμμές»: καμία αύξηση στα τιμολόγια, διασφάλιση όλων των εργαζομένων, βελτίωση της εξυπηρέτησης, αποζημίωση για την περιουσία της Δ.Ε.Υ.Α.Χ. και θεσμική συνεργασία Δήμου–Ε.ΥΔ.Α.Π. Αυτές οι προϋποθέσεις δεν είναι όροι συναλλαγής· είναι γραμμές θεσμικής άμυνας απέναντι στην υπερσυγκέντρωση εξουσίας.
Η Δ.Ε.Υ.Α.Χ. δεν είναι μια προβληματική επιχείρηση που χρειάζεται “διάσωση”. Είναι μια υγιής, τεχνικά επαρκής και αξιόπιστη δομή, που έχει προσφέρει υπηρεσίες υψηλού επιπέδου στους δημότες της Χαλκίδας επί δεκαετίες. Η ένταξή της σε έναν υπερ-οργανισμό δεν πρέπει να γίνει μηχανικά ή χωρίς αντάλλαγμα, αλλά μόνο αν αποδειχθεί ότι θα ωφελήσει έμπρακτα τους πολίτες και όχι απλώς τα διαγράμματα ενός κεντρικού σχεδιασμού.
Η λειψυδρία πράγματι αποτελεί εθνικό πρόβλημα. Όμως η λύση δεν μπορεί να προκύψει μέσα από αποκέντρωση ευθυνών και συγκέντρωση εξουσιών. Αντίθετα, χρειάζεται συντονισμός, όχι υποταγή, και συνεργασία με σεβασμό στις ιδιαιτερότητες κάθε περιοχής.
Η Χαλκίδα έχει χτίσει μια επιχείρηση–πρότυπο. Αν αυτή η επιχείρηση πρόκειται να ενταχθεί σε ένα ευρύτερο πλαίσιο, αυτό πρέπει να γίνει με όρους ισοτιμίας και διαφάνειας. Η μεταρρύθμιση των υδάτων δεν μπορεί να γίνει ερήμην των τοπικών κοινωνιών. Διαφορετικά, κινδυνεύει να εξελιχθεί σε ακόμη ένα βήμα κρατικοποίησης της αυτοδιοίκησης, που απομακρύνει τη λήψη αποφάσεων από εκεί όπου πραγματικά ανήκει: στον πολίτη και στον τόπο του.
Η επόμενη συνεδρίαση του Δημοτικού Συμβουλίου για το θέμα αυτό δεν θα είναι απλώς τυπική. Θα είναι μια θεσμική δοκιμασία ωριμότητας — για το πώς μια πόλη, ένας Δήμος και μια κοινωνία υπερασπίζονται το δικαίωμά τους να έχουν λόγο στα νερά τους, στους ανθρώπους τους και στις αποφάσεις που τους αφορούν.
