Η τελευταία ενημέρωση του τουρκικού υπουργείου Εθνικής Άμυνας προς τα ΜΜΕ επανέφερε στο προσκήνιο ένα ζήτημα που ανακινεί συζητήσεις εντός και εκτός Τουρκίας: την όλο και πιο περίπλοκη εμπλοκή της Άγκυρας στον συριακό πόλεμο. Σύμφωνα με διαρροές, φέρεται να έγινε αναφορά σε «αίτημα» του Αμπού Μοχάμεντ αλ-Τζολάνι –ηγετικού στελέχους της Χαγιάτ Ταχρίρ αλ-Σαμ– για τουρκική στρατιωτική υποστήριξη προς τη Δαμασκό. Αν και η πληροφορία δεν έχει επιβεβαιωθεί από ανεξάρτητες πηγές, το γεγονός ότι τέτοια σενάρια βρίσκουν θέση στον επίσημο δημόσιο λόγο της Άγκυρας δείχνει το εύρος της ρευστότητας στη βορειοδυτική Συρία.
Αντίπαλοι που αναζητούν διεξόδους
Η HTS υπήρξε για χρόνια ο κύριος αντίπαλος του καθεστώτος Άσαντ στο Ιντλίμπ. Ένα ενδεχόμενο αίτημα προς την Τουρκία για στήριξη υπέρ της Δαμασκού—αν ισχύει—θα σήμαινε κοσμογονική μεταβολή των περιφερειακών ισορροπιών. Ενδέχεται να αποτυπώνει είτε στρατηγικό αδιέξοδο της οργάνωσης απέναντι στην πίεση Συρίας και Ρωσίας, είτε να χρησιμοποιείται από την Άγκυρα ως στοιχείο διαχείρισης των προσδοκιών και των περιορισμών της στο πεδίο.
Ό,τι και αν ισχύει, είναι σαφές ότι η Τουρκία δεν έχει πλέον την ευχέρεια κινήσεων που διέθετε την περίοδο των μεγάλων επιχειρήσεών της στη βόρεια Συρία.
Οι Κούρδοι δεν συναινούν
Η κατάσταση περιπλέκεται περαιτέρω από τη στάση των κουρδικών δυνάμεων (SDF/YPG), οι οποίες απορρίπτουν κάθε πιθανότητα αποστρατιωτικοποίησης χωρίς ουσιαστικές εγγυήσεις ασφαλείας. Με τη διαρκή στήριξη των ΗΠΑ —παρά τις ταλαντεύσεις της Ουάσιγκτον— οι Κούρδοι αποτελούν σταθερό ανάχωμα στα τουρκικά σχέδια δημιουργίας μιας ευρείας «ζώνης ασφαλείας».
Για την Τουρκία, η αδυναμία εξουδετέρωσης της κουρδικής παρουσίας αποτελεί στρατηγική εκκρεμότητα που επιβαρύνει τόσο την εσωτερική της πολιτική σκηνή όσο και τις διεθνείς της σχέσεις.
Το Ισραήλ στη συριακή σκακιέρα
Σημαντικό ρόλο παίζει και η παρουσία του Ισραήλ, το οποίο πραγματοποιεί τακτικές αεροπορικές επιχειρήσεις στη Συρία με στόχο τον περιορισμό της ιρανικής επιρροής και της Χεζμπολάχ. Παρά τις εντάσεις που κατά καιρούς προκύπτουν από αναφορές περί ισραηλινών πλήγματων κατά τουρκικών ή τουρκοσυριακών σχηματισμών, επισήμως Τελ Αβίβ και Άγκυρα αποφεύγουν την άμεση αντιπαράθεση.
Ωστόσο, η πραγματικότητα στο πεδίο δείχνει ότι κάθε τουρκική κίνηση στη Συρία εξελίσσεται υπό το βλέμμα ενός Ισραήλ που επιδιώκει να αποτρέψει την ενίσχυση οποιουδήποτε παράγοντα θα μπορούσε να ευνοήσει την Τεχεράνη.
Η Τουρκία ανάμεσα σε επιδιώξεις και περιορισμούς
Η Άγκυρα βρίσκεται σήμερα αντιμέτωπη με:
- την ανάγκη διατήρησης της επιρροής της στο Ιντλίμπ,
- την πίεση από Ρωσία και Συρία για εκκαθάριση τζιχαντιστικών θυλάκων,
- την αδυναμία πρόκλησης τελικού πλήγματος στις δυνάμεις των Κούρδων,
- το ενδεχόμενο να ανοίξουν νέα μέτωπα με απρόβλεπτο κόστος.
Η συριακή εμπλοκή έχει καταστεί πολυεπίπεδο βάρος για την τουρκική εξωτερική πολιτική. Η επιδίωξη σταθεροποίησης με όρους που δεν θα πλήττουν την εικόνα της Άγκυρας παραμένει δύσκολο εγχείρημα.
Προεκτάσεις για την Ελλάδα
Από ελληνικής πλευράς, ορισμένες πτυχές της τουρκικής περιπλοκής στη Συρία μπορεί να θεωρηθούν ευνοϊκές, καθώς απορροφούν μέρος των τουρκικών στρατιωτικών και διπλωματικών πόρων. Ωστόσο, αυτό δεν συνεπάγεται αυτόματα στρατηγικό όφελος. Η Τουρκία έχει αποδείξει ότι, όταν πιέζεται στο εξωτερικό, συχνά εξάγει την κρίση στο Αιγαίο είτε για εξισορρόπηση είτε για εσωτερική κατανάλωση.
Το πραγματικό ζητούμενο για την Αθήνα είναι να παρακολουθεί προσεκτικά τις εξελίξεις, αξιοποιώντας τις διεθνείς συγκλίσεις, χωρίς να εφησυχάζει.
Η Τουρκία πράγματι «εισέρχεται βαθύτερα στο βούρκο της Συρίας», αλλά πρόκειται για έναν βούρκο που παραμένει απρόβλεπτος για κάθε εμπλεκόμενο. Οι μεταβαλλόμενες συμμαχίες, οι αντίρροπες περιφερειακές δυνάμεις και η εσωτερική πίεση διαμορφώνουν ένα τοπίο όπου η Τουρκία δυσκολεύεται να κερδίσει σταθερά ερείσματα. Η επόμενη περίοδος θα καθορίσει εάν η Άγκυρα μπορεί να μετατρέψει την κρίση σε ευκαιρία ή αν θα βρεθεί αντιμέτωπη με νέα στρατηγικά αδιέξοδα.