Εγκεκριμένες μελέτες, ένταξη στο ΕΣΠΑ, άμεση δημοπράτηση. Το μνημείο περνά από τη φθορά στη στερέωση – και από την εγκατάλειψη στη λογοδοσία.
Στην Εύβοια δεν «σώζουμε μνημεία» με αναρτήσεις — τα σώζουμε με μελέτες, εγκρίσεις, χρηματοδότηση και εργοτάξιο. Η Ιερά Μονή του Οσίου Νικολάου του Σικελιώτη στο Μετόχι μπαίνει σε φάση αποκατάστασης με εξασφαλισμένα 350.000€ από το ΕΣΠΑ, μετά από αναγκαίες μελέτες στερέωσης που εκπονήθηκαν σε συνεργασία με την Ιερά Μητρόπολη Χαλκίδας και εγκρίθηκαν από τις υπηρεσίες του Υπουργείου Πολιτισμού. Το επόμενο βήμα είναι το μόνο που μετράει: δημοπράτηση και έναρξη εργασιών «χθες».
Τι σημαίνει «διάσωση» στην πράξη
Δεν μιλάμε για «βάψιμο» και «λίφτινγκ». Μιλάμε για έργο προστασίας ενός θρησκευτικού και πολιτιστικού αποτυπώματος που δεν αντικαθίσταται. Όταν ένας ναός/μονή με αρχαιολογικά ευρήματα, τοιχογραφικά κατάλοιπα και ιστορική στρωματογραφία μένει εκτεθειμένος, η φθορά δεν περιμένει προθεσμίες. Γι’ αυτό το έργο αποκατάστασης είναι διπλά κρίσιμο:
- Πρώτον, για να σταματήσει την υποβάθμιση.
- Δεύτερον, για να αφήσει πίσω του τεκμηρίωση και προστασία, όχι απλώς «εικόνα».
Τι προβλέπεται να γίνει (οι εργασίες που αλλάζουν το παιχνίδι)
Οι παρεμβάσεις που έχουν προγραμματιστεί είναι συγκεκριμένες και στοχευμένες:
- Στερέωση και ανάδειξη αρχαιολογικών ευρημάτων.
- Στερέωση του σπαράγματος τοιχογραφίας που έχει αποκαλυφθεί στον νότιο τοίχο του κυρίως ναού, από αρμόδιο συντηρητή αρχαιοτήτων της Εφορείας Αρχαιοτήτων Εύβοιας.
- Αφαίρεση της μεταγενέστερης κάλυψης της στέγης και κατασκευή νέας επιστέγασης με χρήση ξυλείας καστανιάς (ανθεκτική, κατάλληλη για τέτοια χρήση).
- Νέα βαθιά αρμολογήματα στις εσωτερικές τοιχοποιίες — δηλαδή ουσιαστική δουλειά «στα κόκαλα» της τοιχοποιίας, όχι επιφανειακή.
- Συντήρηση και αποκατάσταση του ταφικού κτίσματος/παρεκκλησίου (σε επαφή με τον νότιο τοίχο του ναού) και του κτιστού τάφου στο εσωτερικό του.
- Τοποθέτηση νέων κουφωμάτων επίσης από ξυλεία καστανιάς, ώστε να κλείσει σωστά το κέλυφος και να περιοριστεί η εισροή υγρασίας/φθοράς.
Αυτό το πακέτο εργασιών δείχνει «λογική μνημείου»: πρώτα σταθεροποιείς, μετά προστατεύεις, ύστερα αναδεικνύεις. Και όλα αυτά με υλικά και τεχνικές που σέβονται τον χαρακτήρα του χώρου.
Το κρίσιμο σημείο: η δημοπράτηση δεν είναι τυπικότητα — είναι το τεστ αξιοπιστίας
Η ανακοίνωση «προχωρούμε άμεσα τις διαδικασίες δημοπράτησης» είναι σωστή μόνο αν συνοδευτεί από δύο πράγματα: καθαρούς όρους και σφιχτό έλεγχο.
Γιατί; Επειδή στα έργα μνημείων το ρίσκο δεν είναι μόνο «να αργήσει». Είναι:
- να γίνει λάθος τεχνική επιλογή που δημιουργεί ζημιά μη αναστρέψιμη,
- να μην υπάρξει σωστή επίβλεψη,
- να γίνουν «εκπτώσεις» στη συντήρηση (εκεί που δεν επιτρέπεται ούτε χιλιοστό).