Η δημόσια συζήτηση άνοιξε ξανά, όμως μαζί της επέστρεψαν οι παλιές εκκρεμότητες: χωροθέτηση, βάθος, συνδέσεις, περιβάλλον, νερό και ουσιαστική συμμετοχή της κοινωνίας.
Το θέμα του λιμανιού της Χαλκίδας επέστρεψε δυναμικά στη δημόσια συζήτηση και, όπως φάνηκε από τις αντιδράσεις πολιτών σε σχετική ανάρτηση του Γιώργου Σπύρου, σημαντικό τμήμα της τοπικής κοινωνίας δεν είναι διατεθειμένο να δεχθεί ακόμη μία γενικόλογη εξαγγελία περί «ανάπτυξης» χωρίς συγκεκριμένο σχέδιο, τεχνική τεκμηρίωση και καθαρές απαντήσεις.
Τα σχόλια δεν εκφράζουν μία ενιαία θέση. Αποτυπώνουν, όμως, μια κοινή δυσπιστία απέναντι σε αποφάσεις που ενδέχεται να ληφθούν μακριά από την πόλη και τους ανθρώπους που θα ζήσουν με τις συνέπειές τους.
Οι θεσμοί εγκρίνουν – η κοινωνία όμως δεν περισσεύει
Στη συζήτηση τέθηκε, με σαρκαστικό τρόπο, το ερώτημα αν πρέπει να παραμεριστούν η Εφορεία Αρχαιοτήτων, οι αρμόδιοι φορείς και οι επιτροπές των υπουργείων, ώστε να αποφασίσουν οι άμεσα εμπλεκόμενοι επαγγελματίες του λιμανιού.
Το δίλημμα, όμως, είναι παραπλανητικό. Κανείς σοβαρός δεν προτείνει την κατάργηση των θεσμικών ελέγχων, των περιβαλλοντικών όρων, της αρχαιολογικής προστασίας ή των τεχνικών εγκρίσεων.
Εξίσου σοβαρό θα ήταν, ωστόσο, να θεωρηθεί ότι μια χούφτα υπηρεσιακά ή κυβερνητικά στελέχη μπορούν να αποφασίσουν μόνα τους για το μέλλον της Χαλκίδας, αγνοώντας τον Δήμο, τους παραγωγικούς φορείς, τους εργαζομένους και τους κατοίκους.
Οι θεσμοί οφείλουν να ελέγξουν τη νομιμότητα και την ασφάλεια. Η κοινωνία δικαιούται να συναποφασίσει για την αναπτυξιακή κατεύθυνση. Το ένα δεν ακυρώνει το άλλο.
ΣΕΛΜΑΝ, Αυλίδα και παλιές μελέτες
Αρκετοί σχολιαστές επανέφεραν παλιότερες προτάσεις και εναλλακτικές χωροθετήσεις. Έγινε αναφορά σε μελέτη που, σύμφωνα με σχόλιο, είχε εκπονήσει ο αείμνηστος Τσέργας μαζί με τον Μπούκο, αλλά και στην επιλογή των εγκαταστάσεων της πρώην ΣΕΛΜΑΝ, σε συνδυασμό με την παράκαμψη του Βασιλικού.
Σύμφωνα με τις απόψεις που κατατέθηκαν, η συγκεκριμένη λύση θα μπορούσε να προσφέρει καλύτερες δυνατότητες εξυπηρέτησης μεγάλων πλοίων και σύνδεσης με τις βιομηχανικές περιοχές.
Άλλοι υποστήριξαν ότι η θέση που φέρεται να εξετάζεται θα οδηγήσει σε ένα μικρό και ρηχό λιμάνι, περιορισμένων δυνατοτήτων, το οποίο θα εξυπηρετεί συγκεκριμένες δραστηριότητες και όχι ένα ολοκληρωμένο αναπτυξιακό σχέδιο για την περιοχή.
Οι παραπάνω τοποθετήσεις αποτελούν προτάσεις και εκτιμήσεις πολιτών, όχι τεχνικά συμπεράσματα. Ακριβώς γι’ αυτό απαιτείται να παρουσιαστούν δημόσια όλες οι μελέτες: βάθη, δυνατότητα ελλιμενισμού, κυκλοφοριακές επιπτώσεις, κόστος, οδική και σιδηροδρομική σύνδεση, περιβαλλοντικοί κίνδυνοι και οικονομική βιωσιμότητα.
Χωρίς αυτά, η συζήτηση μένει στο επίπεδο των συνθημάτων.
Ερωτήματα για εμπορευματικές μεταφορές και συμφέροντα
Στη δημόσια αντιπαράθεση διατυπώθηκαν επίσης ερωτήματα για πιθανή σιδηροδρομική μεταφορά εμπορευματοκιβωτίων, για σύνδεση μέσω Κύμης και για το ποιοι οικονομικοί όμιλοι θα μπορούσαν να ωφεληθούν από μια τέτοια επένδυση.
Τα ερωτήματα αυτά δεν μπορούν να μετατρέπονται σε κατηγορίες χωρίς στοιχεία. Δεν μπορούν, όμως, ούτε να απορρίπτονται με ένα ειρωνικό χαμόγελο.
Αν υπάρχει συγκεκριμένο επιχειρηματικό ή μεταφορικό σχέδιο, πρέπει να παρουσιαστεί. Ποιος επενδύει; Ποιος χρηματοδοτεί; Ποιος αναλαμβάνει το κόστος των υποδομών; Ποιο θα είναι το όφελος για τον Δήμο και τους κατοίκους; Τι προβλέπεται για το περιβάλλον και την καθημερινότητα της περιοχής;
Η διαφάνεια δεν εμποδίζει μια σοβαρή επένδυση. Την προστατεύει από τη φημολογία και την καχυποψία.
«Το θυμούνται πριν από τις εκλογές»
Ένα από τα πιο επαναλαμβανόμενα μοτίβα στα σχόλια ήταν η πεποίθηση ότι το λιμάνι επανέρχεται στην επικαιρότητα κάθε φορά που πλησιάζουν εκλογές.
Πολίτες υποστήριξαν ότι το ίδιο θέμα συζητείται επί δεκαετίες, χωρίς να παρουσιάζεται δεσμευτικό χρονοδιάγραμμα και χωρίς να γίνεται ορατό κάποιο ουσιαστικό βήμα.
Αυτή η δυσπιστία δεν γεννήθηκε από το πουθενά. Τροφοδοτείται από χρόνια εξαγγελιών, αποσπασματικών σχεδιασμών και φακέλων που ανοίγουν πανηγυρικά και κλείνουν αθόρυβα.
Όποιος θέλει σήμερα να πείσει ότι αυτή τη φορά τα πράγματα είναι διαφορετικά, οφείλει να παρουσιάσει έγγραφα, μελέτες, αρμοδιότητες, χρηματοδότηση και συγκεκριμένες ημερομηνίες.
Νερό, παλιά γέφυρα, σχέδιο πόλης και παραλιακό μέτωπο
Πολλοί κάτοικοι έστρεψαν τη συζήτηση και στις άμεσες ανάγκες της Χαλκίδας και της Αυλίδας: την υδροδότηση και το μέλλον της διαχείρισης του νερού, την κατάσταση της παλιάς γέφυρας, το σχέδιο πόλης της Αυλίδας, το παραλιακό μέτωπο και τη διαχείριση των απορριμμάτων.
Το μήνυμα είναι σαφές. Η ανάπτυξη δεν μπορεί να είναι μια απομονωμένη λιμενική εγκατάσταση πάνω στον χάρτη.
Πρέπει να αποτελεί μέρος ενός συνολικού σχεδίου για την πόλη και την ευρύτερη περιοχή, με ασφαλείς υποδομές, καθαρό νερό, προστασία του περιβάλλοντος, κυκλοφοριακή λειτουργία και πραγματικό όφελος για την τοπική κοινωνία.
Το λιμάνι της Χαλκίδας δεν είναι ιδιοκτησία ούτε μιας κυβέρνησης ούτε μιας επαγγελματικής ομάδας. Είναι δημόσια υποδομή που μπορεί να καθορίσει για δεκαετίες την οικονομία, το περιβάλλον και την εικόνα της περιοχής.
Γι’ αυτό η απόφαση δεν μπορεί να ληφθεί πίσω από κλειστές πόρτες, αλλά ούτε και μέσα από συνθήματα στα κοινωνικά δίκτυα.
Χρειάζεται ανοιχτή συνεδρίαση, παρουσίαση όλων των εναλλακτικών, δημοσιοποίηση των μελετών και καθαρή τοποθέτηση κάθε αρμόδιου φορέα.
Όλα τα υπόλοιπα είναι ακόμη ένας θόρυβος γύρω από ένα λιμάνι που συζητείται εδώ και χρόνια, αλλά εξακολουθεί να μην έχει ούτε κοινά αποδεκτό προορισμό ούτε ξεκάθαρη πυξίδα.