Ο Ντόναλντ Τραμπ άνοιξε νέο μέτωπο, αυτή τη φορά όχι με αντίπαλο κράτος αλλά με το ίδιο το ηθικό ανάστημα της Καθολικής Εκκλησίας. Επειδή ο Πάπας Λέων ΙΔ΄ τόλμησε να μιλήσει για τερματισμό του πολέμου, διαπραγμάτευση και το δηλητήριο της «αυταπάτης παντοδυναμίας», ο Αμερικανός πρόεδρος τον έσυρε στο γνώριμο βούρκο του τραμπικού λιθοβολισμού: «αδύναμος», «κακός στην εξωτερική πολιτική», «υπηρέτης της Ριζοσπαστικής Αριστεράς».
Δεν πρόκειται για μια ακόμη ιδιοτροπία ύφους. Πρόκειται για πολιτική ομολογία. Κάθε φωνή που ζητεί φρένο στη βία, κάθε θεσμός που υπενθυμίζει όρια στην ισχύ, κάθε παρέμβαση που χαλά το μεθύσι της παντοδυναμίας βαφτίζεται αμέσως “εχθρός”. Στο σύμπαν Τραμπ, ακόμη και ο Πάπας είναι αποδεκτός μόνο όσο ευλογεί τη δύναμη. Αν μιλήσει για ειρήνη, μετατρέπεται αυτομάτως σε στόχο.
Δεν επιτέθηκε σε έναν άνθρωπο, επιτέθηκε σε έναν θεσμό
Η επίθεση Τραμπ δεν ήταν απλή διαφωνία με μια παπική τοποθέτηση. Ήταν απόπειρα ταπείνωσης του ίδιου του παπικού αξιώματος. Με τη γνωστή αλαζονική μανία αυτοαναφοράς, έφτασε να υποστηρίξει πως ο Λέων βρέθηκε στο Βατικανό επειδή η Εκκλησία ήθελε να “διαχειριστεί” καλύτερα τον ίδιο. Πρόκειται για την κλασική παθολογία της προσωπολατρικής εξουσίας: τίποτε δεν υπάρχει αυθύπαρκτα, όλα ερμηνεύονται μόνο μέσα από το εγώ του ηγέτη.
Η ειρήνη βαφτίστηκε προδοσία, η εγκράτεια βαφτίστηκε αδυναμία
Ο Πάπας μίλησε για τέλος στην αιματοχυσία και για τον πειρασμό της παντοδυναμίας. Ο Τραμπ άκουσε σχεδόν βλασφημία απέναντι στη δική του πολιτική θεολογία της ισχύος. Και αυτό ακριβώς αποκαλύπτει το βάθος του προβλήματος: δεν ενοχλήθηκε από κάποιο “κομματικό” μήνυμα, αλλά από το γεγονός ότι ειπώθηκε δημοσίως πως η στρατιωτική υπεροχή δεν είναι ηθικό επιχείρημα. Ότι ο θόρυβος των όπλων δεν παράγει νομιμοποίηση. Ότι η δύναμη χωρίς μέτρο γεννά καταστροφή.
Όποιος δεν χειροκροτεί, στιγματίζεται
Η κατηγορία περί “ριζοσπαστικής Αριστεράς” δεν είναι πολιτική ανάλυση. Είναι ο φτηνός λεκτικός μηχανισμός με τον οποίο ο τραμπισμός ποινικοποιεί κάθε αντίρρηση. Δεν έχει σημασία αν απέναντί του βρίσκεται δικαστής, πανεπιστήμιο, δημοσιογράφος, διεθνής οργανισμός ή ο ίδιος ο Πάπας. Η συνταγή είναι ίδια: συκοφάντηση, απαξίωση, ιδεολογική στοχοποίηση. Όποιος δεν λιβανίζει την εξουσία, παρουσιάζεται ως ύποπτος, επικίνδυνος, “πολιτικοποιημένος”. Δηλαδή: εχθρός προς εξόντωση στο πεδίο της δημόσιας σφαίρας.
Η πιο ανατριχιαστική πλευρά της υπόθεσης δεν είναι ότι ο Τραμπ επιτέθηκε στον Πάπα. Είναι ότι το έκανε επειδή ο Πάπας είπε το αυτονόητο: πως ο πόλεμος πρέπει να τελειώσει και πως η παντοδυναμία είναι αυταπάτη. Εκεί ακριβώς κρύβεται όλη η σαπίλα του πολιτικού φαινομένου Τραμπ: δεν ανέχεται ούτε την ειρήνη όταν δεν τη διατάζει ο ίδιος, ούτε την ηθική όταν δεν τον αθωώνει, ούτε την πίστη όταν δεν γονατίζει μπροστά στην ισχύ.