Το είπαν στην Εξεταστική με ύφος δήθεν αθώο, σχεδόν υπηρεσιακό: «Δεν ενημερώθηκε ο Πρωθυπουργός». Το σερβίρισαν σαν τεχνική λεπτομέρεια. Σαν ένα γραφειοκρατικό ατύχημα. Σαν να μιλάμε για ένα χαμένο email.
Μόνο που εδώ δεν μιλάμε για email. Μιλάμε για δημόσιο χρήμα. Για ευρωπαϊκές επιδοτήσεις. Για μηχανισμό που διαχειρίζεται πόρους ζωτικούς για αγρότες και παραγωγούς, για την ίδια τη χώρα. Κι όταν σκάει μια υπόθεση τέτοιας κλίμακας, το «δεν ήξερα» δεν είναι άλλοθι. Είναι ομολογία.
Διότι σε ένα κράτος που λειτουργεί, δεν υπάρχει «δεν ήξερα» χωρίς συνέπειες. Υπάρχει μόνο αυτό: ποιος καλύπτει ποιον.
Ας το πούμε καθαρά: αν δεχτούμε την αφήγηση του Μαξίμου, τότε έχουμε κυβέρνηση που είτε δεν ελέγχει τίποτα είτε παριστάνει ότι δεν ελέγχει τίποτα. Και τα δύο είναι το ίδιο επικίνδυνα.
Η τριάδα της ντροπής
Οι επιλογές είναι τρεις. Και όλες καταλήγουν σε πολιτικό αδιέξοδο:
- Δεν ενημέρωσαν.
Τότε είναι ανίκανοι. Και σε μια σοβαρή χώρα, οι ανίκανοι φεύγουν. Δεν κρατιούνται στη θέση τους για να ξανακάνουν το ίδιο. - Ενημέρωσαν και αγνοήθηκαν.
Τότε υπάρχει πολιτική επιλογή ανοχής. Δηλαδή: «Μην ανοίγετε πληγές, μην πειράζετε ισορροπίες, προέχει το πολιτικό κόστος». Αυτό δεν λέγεται διαχείριση. Λέγεται συνενοχή. - Ενημέρωσαν και τώρα καλύπτουν.
Τότε μιλάμε για μηχανισμό συγκάλυψης. Για “ασπίδες” που ενεργοποιούνται όταν απειλείται η κορυφή. Για πολιτική μαφία με γραβάτες και πρακτικά.
Σε όλες τις περιπτώσεις, το συμπέρασμα είναι ένα:
Το κράτος δεν λειτουργεί ως θεσμός. Λειτουργεί ως κομματικό σύστημα αυτοπροστασίας.
Οι «σύμβουλοι-αερόσακοι»
Στην Ελλάδα του Μαξίμου, οι σύμβουλοι δεν είναι θεσμικά φίλτρα που προασπίζονται το δημόσιο συμφέρον. Είναι αερόσακοι. Φουσκώνουν όταν γίνεται σύγκρουση, για να μη χτυπήσει ο οδηγός.
Κι εδώ είναι το βρώμικο κόλπο:
Όταν η υπόθεση πάει καλά, «όλα είναι αποτέλεσμα του επιτελικού κράτους».
Όταν σκάει σκάνδαλο, «δεν ενημερώθηκε ο Πρωθυπουργός».
Έτσι φτιάχνεις μια εξουσία που έχει μόνο επιτυχίες και ποτέ ευθύνη. Μια εξουσία που θέλει να κυβερνά, αλλά δεν θέλει να λογοδοτεί. Μια εξουσία που ζητά χειροκρότημα για τα πάντα και ασυλία για τα δύσκολα.
Η σιωπή είναι συνενοχή, όχι αβλεψία
Αν πράγματι «δεν ενημέρωσαν», το αυτονόητο θα ήταν άμεση αποπομπή. Όχι μισόλογα. Όχι υπεκφυγές. Όχι “πάμε παρακάτω”.
Γιατί όταν έχεις σκιές σε οργανισμό που διαχειρίζεται ευρωπαϊκούς πόρους, το πρόβλημα δεν είναι “πολιτικό”. Είναι θεσμικό. Και έχει κόστος:
- κόστος για τους έντιμους που έμειναν εκτός,
- κόστος για την αγροτική παραγωγή,
- κόστος διεθνώς, γιατί η χώρα εκτίθεται,
- κόστος κοινωνικό, γιατί θρέφεται ο κυνισμός: «όλοι ίδιοι είναι».
Και αυτός ο κυνισμός είναι το καύσιμο της παρακμής. Είναι το δηλητήριο που σκοτώνει τη δημοκρατία αργά και αθόρυβα.
Το ερώτημα που καίει
Το μόνο πραγματικό ερώτημα που μένει δεν είναι τι είπαν στην Εξεταστική. Είναι αυτό:
Ποιος κυβερνά;
Η διαφάνεια και η λογοδοσία ή η επικοινωνιακή διαχείριση και οι “ασπίδες”;
Διότι όταν μια κυβέρνηση ισχυρίζεται ότι δεν γνώριζε, αλλά δεν απομακρύνει όσους «απέτυχαν», τότε το «δεν ήξερα» δεν είναι δικαιολογία. Είναι σημάδι ότι:
- είτε λέγεται για να σωθεί η εικόνα,
- είτε κάποιοι θυσιάζονται στα λόγια και προστατεύονται στην πράξη.
Και αυτό δεν λέγεται «λάθος».
Λέγεται θεσμική παρακμή.
Κλείσιμο: Δεν είναι άγνοια. Είναι σύστημα.
Το «δεν ήξερα» δεν είναι ανθρώπινη αδυναμία. Είναι πολιτική τεχνική. Είναι ο τρόπος να παραμένεις στην κορυφή χωρίς να λερωθείς. Να βγαίνεις από κάθε σκάνδαλο “καθαρός”, επειδή κάποιοι πιο κάτω θα πάρουν τον λογαριασμό.
Μόνο που ο λογαριασμός δεν πάει στους συμβούλους. Πάει στους πολίτες. Πάει στους αγρότες. Πάει στην αξιοπιστία της χώρας. Πάει στη δημοκρατία.
Και όταν ένα κράτος δεν τιμωρεί την αποτυχία, δεν φωτίζει την αλήθεια, δεν προστατεύει το δημόσιο χρήμα, τότε δεν έχουμε απλώς κακή διαχείριση.
Έχουμε κανονικοποίηση της συγκάλυψης.
Έχουμε εξουσία χωρίς ευθύνη.
Έχουμε κυβέρνηση που ζητά να την πιστέψεις, ενώ σου αποδεικνύει ότι σε θεωρεί δεδομένο.
Κι αυτό είναι το πιο προσβλητικό από όλα.