Σε ένα πολιτικό σύστημα όπου οι βουλευτές μετράνε παρουσίες σε εκδηλώσεις για “ψήφους πληροφορίας”, ισχυρίζονται δημόσια έργα ως “δικά τους” επιτεύγματα, και μετατρέπουν τη δημόσια υπηρεσία σε αυτοπροβολή, η απαξίωση δεν είναι απλά αναμενόμενη — είναι αναπόφευκτη. Η Ελλάδα βιώνει μια συστημική κρίση εμπιστοσύνης στο πολιτικό σώμα, της οποίας τα στοιχεία είναι τρομακτικά ξεκάθαρα.
Τα Νούμερα της Απογοήτευσης
- Δυσπιστία ρεκόρ: Σύμφωνα με δημοσκοπήσεις (Marc, Pulse), λιγότεροι από 2 στους 10 Έλληνες εμπιστεύονται τους πολιτικούς.
- Ιστορική αποχή: Στις εκλογές του 2023, το 40% των πολιτών δεν προσήλθε στις κάλπες — ρεκόρ στις μεταπολιτευτικές εκλογές.
- Κοινωνικό αφήγημα: Σε έρευνες του Πανεπιστημίου Μακεδονίας, κατά 87% οι πολίτες θεωρούν την πολιτική στελέχωση βαθιά διεφθαρμένη.
Τρεις Τοξικές Πρακτικές που Τροφοδοτούν το Πρόβλημα
- Ο “Αυτοματισμός” της Αυτοπροβολής
Όταν δημόσια έργα (π.χ. νοσοκομεία, υποδομές) παρουσιάζονται ως προσωπικά “κατορθώματα” βουλευτών, η πολιτική γίνεται θέατρο. Ο πολίτης βλέπει έναν κυκλοαυτοματισμό: χρήμα του δημοσίου → “έργο” → προβολή του πολιτικού → ψήφοι → εκ νέου χρήμα. - Η Παθογένεια της “Πληροφορίας Ψήφου”
Η συμμετοχή σε κάθε εκδήλωση, κάθε κοινωνική συγκέντρωση, κάθε τοπική γιορτή δεν εξυπηρετεί την κοινωνία, αλλά τη συλλογή ψηφοφόρων-δεδομένων. Αποτελεί εμπορευματοποίηση της δημόσιας σχέσης, όπου ο πολίτης είναι “στόχος”, όχι πολίτης. - Η Απορρόφηση του Δημόσιου Χρήματος στο Θέατρο
Οι ατελείωτες “εκδηλώσεις” με δημοσιοϋπαλληλικούς ρόλους, οι φωτογραφίες για τις εφημερίδες, και οι αυτοανακηρύξεις σε “πρωταγωνιστές” κοστίζουν. Ο λογαριασμός; Χαμένη παραγωγικότητα, εξευτελισμός θεσμών, και ένα αίσθημα ότι οι πολιτικοί ζούν σε παράλληλο πλανήτη.
Οι Βαθύτερες Ρίζες: Από το Θέατρο στην Κρίση Νομιμοποίησης
Αυτές οι πρακτικές δεν είναι μεμονωμένες — εκφράζουν μια οργανωτική διαστροφή:
- Αντικατάσταση ικανότητας με κομματική υπακοή: Στελέχωση θεσμών με κριτήριο “πιστότητας”, όχι γνώσης.
- Ατιμωρησία: Σκάνδαλα (παρακολουθήσεις, Novartis) που “ξεχάστηκαν” δίνουν το μήνυμα: οι κανόνες ισχύουν μόνο για τους απλούς πολίτες.
- Αποστασιοποίηση: Πολιτικοί σε βίλες και SUV, ενώ η κοινωνία παλεύει με τον πληθωρισμό.
Συμπέρασμα: Ξεφεύγοντας από το Φαύλο Κύκλο
Η απαξίωση έχει φτάσει επικίνδυνα ύψη, αλλά δεν είναι αντιστρέψιμη. Απαιτεί:
- Αμέσους μηχανισμούς διαφάνειας: Δημόσια ημερολόγια βουλευτών, καταγράφη δημοσίων δαπανών.
- Θεσμικά φίλτρα αξιοκρατίας: Ανεξάρτητες επιτροπές για στελέχωση, απαγόρευση κομματικών λιστών.
- Πολιτική συμμετοχή πέρα από την ψήφο: Συλλογικές πιέσεις για λογοδοσία (π.χ. platforms όπως ανοιχτές συνεδριάσεις).
Το τέλος του θεάτρου θα έρθει μόνο όταν οι πολίτες απαιτήσουν ουσία, όχι εικόνες. Όσο οι “αυτοματισμοί” κυριαρχούν, η δημοκρατία παραμένει κενή σκηνή — χωρίς ηθοποιούς που νοιάζονται για το έργο.