Μου το είπε χαμηλόφωνα, σχεδόν σαν εξομολόγηση: «Δεν εμβολιάστηκα. Αλλά δεν γινόταν να το πω δημόσια.»
Σημαντικός άνθρωπος των media. Από αυτούς που βγαίνουν “καθαροί” ό,τι κι αν γίνει.
Και τότε σκάλωσε στο μυαλό μου η ερώτηση που καίει: εγώ γιατί δεν μπορούσα;
Γιατί, αν δεν μιλούσα, ήμουν “υπεύθυνος”. Κι αν μιλούσα, ήμουν “πρόβλημα”.
Τι παίζεται πραγματικά
Δεν ήταν θέμα ιατρικής. Ούτε καν “άποψης”.
Ήταν θέμα ιεραρχίας.
Στα media υπάρχουν δύο κατηγορίες ανθρώπων:
- αυτοί που έχουν μικρόφωνο
- και αυτοί που πληρώνουν για να μη μιλήσουν
Ο ισχυρός μπορεί να κρατήσει μυστικό κάτι που ο αδύναμος δεν μπορεί να αντέξει ούτε ως υποψία.
Γιατί ο ισχυρός έχει πλάτη: φίλους, γραμμές, δικηγόρους, “κατανόηση”, χρόνο.
Ο άλλος έχει μόνο το μεροκάματο και μια λίστα “διαθέσιμων αντικαταστάσεων”.
Τι ξέρουμε
- Ότι στην Ελλάδα των media, η “σωστή άποψη” δεν ήταν πάντα η αλήθεια — ήταν η γραμμή.
- Ότι η δημόσια δήλωση σε περιόδους έντασης μετατρέπεται σε “σήμα”: σε βάζουν σε στρατόπεδο.
- Ότι το ρίσκο δεν μοιράζεται ισότιμα: άλλος χάνει followers, άλλος χάνει δουλειά.
Τι δεν ξέρουμε
- Πόσοι “σημαντικοί” έλεγαν άλλα δημόσια και άλλα ιδιωτικά.
- Πόσοι “μικροί” πλήρωσαν την ειλικρίνειά τους με αποκλεισμό, πάγο, ανεργία.
- Πόσο “εθελοντική” ήταν τελικά η σιωπή σε μια αγορά που λειτουργεί με μαύρες λίστες χωρίς να τις λέει έτσι.
Η μεγάλη απάτη: «Αν μιλούσαμε όλοι…»
Ναι. Αν μιλούσαμε όλοι, θα άλλαζε το παιχνίδι.
Αλλά εδώ είναι το κόλπο: ποτέ δεν μιλάνε όλοι.
Γιατί πάντα θα υπάρχουν κάποιοι που θα πουν:
«Άσε να βγει μπροστά ο άλλος. Αν τον κάψουν, εγώ θα μείνω.»
Κι έτσι το σύστημα έχει μια σταθερά:
καίει 2–3 για παραδειγματισμό, και οι υπόλοιποι μαθαίνουν να σωπαίνουν “ώριμα”.
Το ηθικό δίδαγμα που δεν λέγεται
Ο ισχυρός δεν φοβάται να πει ψέματα.
Φοβάται να πει αλήθεια χωρίς να ελέγχει το timing.
Κι ο αδύναμος δεν φοβάται την αλήθεια.
Φοβάται το κόστος της, όταν δεν υπάρχει συλλογική κάλυψη.
Γι’ αυτό κι εκείνος “δεν μπορούσε” να το πει δημόσια — αλλά μπορούσε να το ψιθυρίσει.
Ενώ εσύ, αν το έλεγες, δεν θα ήσουν “ειλικρινής”. Θα ήσουν επικίνδυνος.
Όχι για τη δημόσια υγεία. Για το αφήγημα. Για την πειθαρχία. Για το μαγαζί.
- Αν η αλήθεια επιτρέπεται μόνο στους ισχυρούς, δεν είναι αλήθεια: είναι προνόμιο.
- Το πρόβλημα δεν είναι τι είπε ο καθένας για το εμβόλιο. Το πρόβλημα είναι ποιος είχε δικαίωμα να μιλήσει.
- Όταν η αγορά σε εκπαιδεύει να σωπαίνεις, δεν σε θέλει δημοσιογράφο — σε θέλει προσωπικό.
- Η σιωπή δεν ήταν “ωριμότητα”. Ήταν ασφάλιση εργασίας.
Ερωτήματα προς τους “θεματοφύλακες”
- Ποιος αποφάσιζε ποια άποψη είναι “ανεύθυνη” και ποια “θεσμική”;
- Πόσοι έδωσαν δημόσια μαθήματα ηθικής, ενώ ιδιωτικά έκαναν άλλα;
- Υπήρξε ποτέ πραγματική προστασία για εργαζόμενους που είχαν διαφορετική θέση;
- Ποιος πλήρωσε το κόστος της “γραμμής”: οι μεγάλοι ή οι αναλώσιμοι;
- Και τελικά: η ελευθερία λόγου στα media είναι δικαίωμα ή βαθμίδα;