Αν ισχύει έστω και στο ελάχιστο αυτό που ακούστηκε, τότε δεν μιλάμε για “παρασπονδία” ή για κάποιον τσακωμό συμμάχων. Μιλάμε για κάτι πολύ πιο κυνικό: για μια στρατηγική που δεν θέλει νίκη, δεν θέλει σταθερότητα, δεν θέλει ισορροπίες. Θέλει συστημικό χάος.
Γιατί αυτό είναι το μοτίβο του σύγχρονου πολέμου: δεν αρκεί να πληγώσεις τον αντίπαλο. Θέλεις να διαλύσεις και τον περίγυρό του. Να κάνεις την περιοχή να μοιάζει με αποθήκη μπαρουτιού όπου κανείς δεν εμπιστεύεται κανέναν, όπου ο καθένας υποψιάζεται τον διπλανό του, όπου κάθε “περίεργη” επίθεση μπορεί να φορτωθεί στον “εύκολο ένοχο” και να γίνει άλλο ένα καύσιμο για κλιμάκωση.
Κι εδώ μπαίνει το δηλητηριώδες ερώτημα: ποιος κερδίζει όταν το Ιράν και οι χώρες του Κόλπου τραυματίζονται ταυτόχρονα; Ποιος κερδίζει όταν το Κατάρ, η Σαουδική Αραβία, τα ΗΑΕ —χώρες που υποτίθεται ότι έχουν λόγους να κρατήσουν την περιοχή “λειτουργική”— μπαίνουν σε κατάσταση πανικού, καχυποψίας, εκδίκησης ή άμυνας απέναντι σε έναν αόρατο εχθρό;
Αν το παιχνίδι είναι να ανάψει η φωτιά παντού, τότε η “συμμαχία” είναι απλώς μια λέξη για τα δελτία τύπου. Στην πράξη, ο πόλεμος λειτουργεί σαν μαύρη τρύπα: ρουφάει τη λογική, ρουφάει τις προτεραιότητες, ρουφάει και τους “συμμάχους”. Δεν υπάρχουν φίλοι, υπάρχουν μόνο χρήσιμα πιόνια — και χρήσιμες καταστροφές.
Γι’ αυτό, όταν ακούς για επιθέσεις που είναι βάρβαρες, αιμοσταγείς, και ταυτόχρονα δεν “κουμπώνουν” στρατηγικά — όταν δεν έχουν καθαρό στρατιωτικό νόημα, όταν μοιάζουν σχεδιασμένες να εξαγριώσουν, να εξευτελίσουν, να σπρώξουν κυβερνήσεις σε τυφλές αντιδράσεις — τότε αξίζει να κρατάς μια σκέψη στο πίσω μέρος του μυαλού:
Μπορεί να μην είναι “ο προφανής ένοχος”.
Μπορεί να είναι ο σκηνοθέτης του χάους.
Και σε έναν πόλεμο όπου το πιο πολύτιμο όπλο δεν είναι ο πύραυλος αλλά η αφήγηση, το πιο επικίνδυνο πράγμα δεν είναι το χτύπημα. Είναι το χτύπημα που σε αναγκάζει να κάνεις ακριβώς αυτό που θέλει ο άλλος.
Το υπόλοιπο είναι θέμα ψυχραιμίας: να μη γίνουμε μέρος της σκηνοθεσίας. Να μη μετατρέψουμε την οργή μας σε τηλεχειριζόμενο εργαλείο. Να μη χαρίσουμε σε κανέναν την πολυτέλεια να λέει “τους έβαλα να αλληλοσφαχτούν — και με ευχαρίστησαν κιόλας”.
Γιατί όταν η περιοχή καίγεται, ο λογαριασμός δεν πάει στους “παίκτες”. Πάει στους λαούς. Και πάντα, μα πάντα, οι λαοί πληρώνουν πρώτοι.