Ο πρωθυπουργός μιλά για «περισσότερη στήριξη», αλλά η καθημερινότητα του αγρότη δεν μετριέται με ατάκες. Μετριέται με πληρωμές που καθυστερούν, με ενισχύσεις που «ψαλιδίζονται» στην πράξη, με χρέη που τρέχουν, με παραγωγή που συρρικνώνεται από ασθένειες και ακραία φαινόμενα. Κι όσο δεν υπάρχει καθαρό σχέδιο (χρονοδιάγραμμα, κανόνες, προστασία), η υπόσχεση γίνεται κενό γράμμα.
Το πρόβλημα δεν είναι «αν ειπώθηκε», είναι αν εφαρμόζεται
Η κυβέρνηση επικαλείται «στήριξη», όμως στο χωράφι και στο μαντρί το ερώτημα είναι ένα: πότε, πόσο, με ποιους όρους και με ποια προστασία;
Αν οι απαντήσεις μένουν θολές, τότε η «στήριξη» γίνεται επικοινωνία.
Τι βιώνουν οι αγρότες και γιατί δεν λύνεται με ευχές
1) Οικονομικές εκκρεμότητες από πέρυσι
Όταν πληρωμές σέρνονται από σεζόν σε σεζόν, ο παραγωγός δεν χάνει μόνο χρήμα· χάνει προγραμματισμό.
Δεν μπορεί να κλείσει εφόδια, δεν μπορεί να δεσμεύσει εργατικά, δεν μπορεί να ρισκάρει καλλιέργεια. Ζει με «τρύπα» ρευστότητας και πληρώνει το κόστος με τόκους, καθυστερήσεις και απώλεια παραγωγής.
2) Ενισχύσεις που μειώνονται «σιωπηλά»
Ακόμα κι όταν τυπικά υπάρχουν ενισχύσεις, στην πράξη κόβονται από:
- ελέγχους/διασταυρώσεις,
- παρακρατήσεις,
- λάθη σε δηλώσεις,
- ασαφείς προϋποθέσεις,
- αλλαγές κανόνων που ο μικρομεσαίος δεν προλαβαίνει να παρακολουθήσει.
Το αποτέλεσμα είναι να παίρνει ο παραγωγός λιγότερα απ’ όσα υπολόγιζε — ενώ τα έξοδα δεν μειώνονται ποτέ «σιωπηλά».
3) Χρέη, servicers και ο φόβος της απώλειας γης
Όταν το χρέος περνά σε μηχανισμό είσπραξης χωρίς ουσιαστική προστασία για τον παραγωγό, το χωράφι γίνεται στόχος.
Και τότε δεν μιλάμε για «πρόβλημα ρύθμισης», αλλά για απογύμνωση της αγροτικής οικονομίας: λιγότερη γη σε παραγωγικά χέρια, λιγότερη δυνατότητα επένδυσης, περισσότερη εξάρτηση.
4) Ο ΕΛΓΑ που δεν έχει αλλάξει όσο χρειάζεται
Οι ζημιές δεν είναι πια «σπάνιο γεγονός». Είναι επαναλαμβανόμενο μοτίβο.
Αν ο μηχανισμός αποζημίωσης παραμένει με όρους άλλης εποχής, ο παραγωγός πληρώνει εισφορά αλλά δεν αισθάνεται ασφαλισμένος. Και χωρίς ασφάλεια, δεν υπάρχει σοβαρή παραγωγική προοπτική — μόνο επιβίωση.
5) Ζωονόσοι με νέα χαρακτηριστικά: πραγματική απώλεια εθνικού κεφαλαίου
Όταν μια ζωονόσος μειώνει το ζωικό κεφάλαιο, δεν είναι απλώς «πρόσκαιρη ζημιά».
Είναι:
- απώλεια εισοδήματος τώρα,
- απώλεια παραγωγικής δυνατότητας για χρόνια,
- ακριβότερα προϊόντα,
- μεγαλύτερη εξάρτηση από εισαγωγές,
- εγκατάλειψη εκμεταλλεύσεων.
Κι αυτό δεν αντιστρέφεται με ανακοινώσεις. Θέλει σχέδιο βιοασφάλειας, πρόληψη, διαχείριση μετακινήσεων, αποζημιώσεις στην ώρα τους και πρόγραμμα ανασύστασης.
ΕΡΩΤΗΜΑΤΑ
- Πότε κλείνουν όλες οι περσινές εκκρεμότητες με συγκεκριμένες ημερομηνίες;
- Πώς εξηγούνται οι μειώσεις/παρακρατήσεις στις ενισχύσεις και ποια είναι η ελάχιστη εγγυημένη προβλεψιμότητα για τον παραγωγό;
- Θα υπάρξει ειδικό πλαίσιο προστασίας για αγροτική γη και παραγωγούς με αποδεδειγμένη ζημιά (ζωονόσο/καταστροφή), ή θα τους «καταπίνει» ο μηχανισμός είσπραξης;
- Πότε αναθεωρείται ουσιαστικά ο ΕΛΓΑ και τι ακριβώς θα καλύπτει σε μια κλιματικά και υγειονομικά νέα πραγματικότητα;
- Ποιο είναι το σχέδιο ανασύστασης ζωικού κεφαλαίου και στήριξης εκτροφών, όχι για μία εβδομάδα ειδήσεων αλλά για 2–3 χρόνια;
- «Στήριξη» χωρίς χρονοδιάγραμμα πληρωμών είναι σύνθημα.
- Ενισχύσεις που κόβονται στην πράξη είναι στήριξη-παγίδα.
- ΕΛΓΑ χωρίς αναμόρφωση είναι ασφάλιση χωρίς ασφάλεια.
- Ζωονόσοι χωρίς ολοκληρωμένο σχέδιο είναι εθνική απομείωση παραγωγής.
- Κι όταν ο αγρότης μένει μόνος απέναντι σε χρέη και μηχανισμούς είσπραξης, η ύπαιθρος δεν “διαμαρτύρεται” — αδειάζει.