Ένα αποκαλυπτικό βίντεο και το ζήτημα των παιδικών γάμων στο Ισλάμ
4
Ένα βίντεο που κυκλοφορεί ευρέως στο διαδίκτυο προκαλεί έντονο προβληματισμό και δεν μπορεί να περάσει απαρατήρητο. Όχι λόγω της θρησκευτικής του διάστασης, αλλά λόγω του μηνύματος που εκπέμπεται σε ανήλικα κορίτσια και του τρόπου με τον οποίο παρουσιάζεται ένα εξαιρετικά ευαίσθητο θέμα: οι παιδικοί γάμοι.
Η ερώτηση που αποφεύγεται στη Δύση
Η αφετηρία είναι μια ερώτηση φοιτητή, την οποία μεταφέρει τοπικός θρησκευτικός δάσκαλος:
«Τι να απαντήσω στους μη μουσουλμάνους φίλους μου όταν με ρωτούν γιατί ο ιδρυτής του Ισλάμ παντρεύτηκε ένα παιδί;»
Στη Δύση, τέτοιες ερωτήσεις συνήθως συνοδεύονται από έναν καταιγισμό «εξηγήσεων»:
- ότι ο γάμος ήταν τυπικός και όχι ουσιαστικός,
- ότι η εποχή είχε διαφορετικά κοινωνικά πρότυπα,
- ότι η ηλικία ήταν στην πραγματικότητα μεγαλύτερη.
Ο λόγος είναι προφανής.
Στις σύγχρονες δυτικές κοινωνίες, η παιδεραστία και οι παιδικοί γάμοι αποτελούν σοβαρά εγκλήματα και κάθε σχετική αναφορά προκαλεί δικαιολογημένη κοινωνική αποστροφή.
Όταν το κοινό είναι παιδιά σε φτωχές χώρες
Στο συγκεκριμένο βίντεο όμως, το ακροατήριο δεν βρίσκεται στη Δύση.
Αποτελείται από ανήλικα κορίτσια σε αφρικανική χώρα.
Και εδώ, το αφήγημα αλλάζει δραματικά.
Δεν υπάρχει καμία προσπάθεια εξωραϊσμού, καμία ιστορική «ερμηνεία», καμία απόσταση. Η απάντηση είναι κυνική και απόλυτη:
«Γιατί όχι;»
Και μάλιστα συνοδεύεται από μια ακόμη πιο ανησυχητική προτροπή, απευθυνόμενη στα παιδιά:
«Εσείς δεν θα το κάνατε αν είχατε την ευκαιρία;»
Η φράση αυτή δεν είναι απλώς προκλητική.
Είναι εκμαυλιστική, παιδαγωγικά επικίνδυνη και κοινωνικά καταδικαστέα.
Το πραγματικό πρόβλημα δεν είναι θεολογικό
Το ζήτημα εδώ δεν αφορά μια ιστορική συζήτηση για πρακτικές του 7ου αιώνα.
Αφορά το πώς:
- χρησιμοποιείται σήμερα η θρησκευτική αυθεντία,
- μεταφέρονται μηνύματα σε ανήλικους πληθυσμούς,
- κανονικοποιούνται πρακτικές που παραβιάζουν θεμελιώδη ανθρώπινα δικαιώματα.
Όταν ένα δόγμα:
- «προσαρμόζεται» για δυτικό ακροατήριο,
- αλλά παρουσιάζεται ωμά και χωρίς φίλτρα σε κοινωνίες χωρίς ισχυρή θεσμική προστασία,
τότε δεν μιλάμε για πίστη, αλλά για ιδεολογική χειραγώγηση.
Παιδικοί γάμοι και ανθρώπινα δικαιώματα
Η διεθνής κοινότητα είναι ξεκάθαρη:
- οι παιδικοί γάμοι παραβιάζουν τα δικαιώματα του παιδιού,
- στερούν την εκπαίδευση,
- αυξάνουν δραματικά τον κίνδυνο σωματικής και ψυχικής κακοποίησης,
- εγκλωβίζουν τα κορίτσια σε έναν κύκλο φτώχειας και εξάρτησης.
Οποιαδήποτε προσπάθεια ηθικής ή θρησκευτικής νομιμοποίησης τέτοιων πρακτικών αποτελεί οπισθοδρόμηση.
Συμπέρασμα
Το βίντεο αυτό λειτουργεί ως καθρέφτης μιας σκληρής πραγματικότητας:
- ένα μήνυμα για «εξαγωγή» στη Δύση,
- και ένα διαφορετικό, αδιαμεσολάβητο μήνυμα για τον υπόλοιπο κόσμο.
Η κριτική σε τέτοιες πρακτικές δεν στρέφεται κατά των πιστών,
αλλά υπέρ:
- της προστασίας των παιδιών,
- της ανθρώπινης αξιοπρέπειας,
- των καθολικών ανθρωπίνων δικαιωμάτων.
Και αυτά δεν πρέπει να υπόκεινται σε πολιτισμικές ή θρησκευτικές εκπτώσεις.