Η σημαντική επιστημονική καταγραφή στο οροπέδιο της Σέτας αποκαλύπτει έναν αναπαραγωγικό πληθυσμό στο νοτιότερο φυσικό όριο εξάπλωσης του είδους στην Ευρώπη
Η επιστημονική γνώση για την ελληνική φύση οικοδομείται βήμα προς βήμα, μέσα από τη συστηματική έρευνα, την παρατήρηση στο πεδίο και τη συνεργασία επιστημόνων με ανθρώπους που γνωρίζουν πραγματικά τον τόπο.
Η Εύβοια αποδεικνύεται για ακόμη μία φορά ένα νησί γεμάτο φυσικές εκπλήξεις, ανεξερεύνητους οικοτόπους και έναν πλούτο βιοποικιλότητας που παραμένει σε μεγάλο βαθμό άγνωστος.
Μια νέα επιστημονική εργασία των ερευνητών Ταξιάρχη Δανέλη και Κωνσταντίνου Σωτηρόπουλου, η οποία δημοσιεύθηκε στις 10 Ιουνίου 2026 στο διεθνές επιστημονικό περιοδικό Herpetology Notes, προσθέτει ένα ιδιαίτερα σημαντικό κομμάτι στο βιογεωγραφικό παζλ της Εύβοιας.
Οι ερευνητές επιβεβαίωσαν την παρουσία αναπαραγωγικού πληθυσμού της κιτρινομπομπίνας —του αμφιβίου με την επιστημονική ονομασία Bombina variegata— στις νότιες πλαγιές του Ξεροβουνίου.
Αναπαραγωγικός πληθυσμός σε υψόμετρο 1.019 μέτρων
Η έρευνα πεδίου πραγματοποιήθηκε τον Ιούνιο του 2025 και επικεντρώθηκε σε 14 υδάτινα σημεία της Κεντρικής Εύβοιας, κυρίως λίμνες με στάσιμα νερά και ρέματα ήπιας ροής.
Ο πληθυσμός εντοπίστηκε στο οροπέδιο της Σέτας, σε υψόμετρο 1.019 μέτρων, μέσα σε μία τεχνητής προέλευσης λίμνη η οποία, με την πάροδο του χρόνου, έχει πλήρως ενσωματωθεί στο φυσικό περιβάλλον.
Στο σημείο καταγράφηκαν πολυάριθμα ενήλικα αρσενικά και θηλυκά άτομα, καθώς και γυρίνοι, γεγονός που αποδεικνύει ότι δεν πρόκειται για μια τυχαία ή περιστασιακή παρουσία, αλλά για έναν ενεργό αναπαραγωγικό πληθυσμό.
Τρία ακόμη άτομα βρέθηκαν μέσα σε αυλάκι που είχε σχηματιστεί από τροχούς οχήματος κοντά στη λίμνη.
Μόλις ο δεύτερος γνωστός πληθυσμός στην Εύβοια
Η ανακάλυψη στο Ξεροβούνι αποτελεί τον δεύτερο επιστημονικά τεκμηριωμένο πληθυσμό κιτρινομπομπίνας στην Εύβοια.
Ο πρώτος είχε εντοπιστεί στο όρος Όχη, στη Νότια Εύβοια, περίπου 73,5 χιλιόμετρα νοτιοανατολικά από τη νέα θέση.
Σύμφωνα με τους επιστήμονες, οι δύο πληθυσμοί πρέπει να θεωρούνται ξεχωριστοί, απομονωμένοι και περιφερειακοί, καθώς ανάμεσά τους δεν φαίνεται να υπάρχουν επαρκείς κατάλληλοι βιότοποι που θα επέτρεπαν τη φυσική επικοινωνία τους.
Οι πληθυσμοί της Εύβοιας βρίσκονται στο νότιο άκρο της φυσικής εξάπλωσης του είδους, γεγονός που ενισχύει σημαντικά τη βιογεωγραφική και οικολογική αξία τους.
Η φυλογενετική τους θέση δεν έχει ακόμη προσδιοριστεί πλήρως, όμως οι διαθέσιμες επιστημονικές ενδείξεις υποδεικνύουν ότι πιθανότατα ανήκουν στο βαλκανικό υποείδος Bombina variegata scabra.
Ένα μικρό αλλά ζωντανό οικοσύστημα
Η λίμνη στην οποία βρέθηκαν οι κιτρινομπομπίνες φιλοξενεί μια εντυπωσιακή κοινότητα αμφιβίων και ερπετών.
Οι επιστήμονες κατέγραψαν προνύμφες και νεαρά μεταμορφωμένα άτομα σαλαμάνδρας (Salamandra salamandra), έναν ενήλικο κοινό φρύνο και γυρίνους του είδους Bufo bufo.
Στο ίδιο σημείο παρατηρήθηκε και ένα νερόφιδο (Natrix natrix), το οποίο αποτελεί πιθανό φυσικό θηρευτή των αμφιβίων.
Η παρουσία τόσων διαφορετικών ειδών σε ένα σχετικά περιορισμένο υδάτινο οικοσύστημα αποδεικνύει τη μεγάλη οικολογική αξία των μικρών λιμνών, των εποχικών νερών και των υγρών ορεινών βιοτόπων της Εύβοιας.
Μέσα σε περιοχή NATURA 2000
Ο νέος πληθυσμός βρίσκεται εντός της προστατευόμενης περιοχής NATURA 2000 «Όρη Κεντρικής Εύβοιας», με κωδικό GR2420011.
Η κιτρινομπομπίνα περιλαμβάνεται ως είδος προτεραιότητας στο Παράρτημα ΙΙ της ευρωπαϊκής Οδηγίας 92/43/ΕΟΚ για τους οικοτόπους.
Οι ερευνητές επισημαίνουν ότι πρέπει να επιδιωχθεί η θεσμική αναγνώριση και προστασία της περιοχής ως Ειδικής Ζώνης Διατήρησης, ώστε να προστατευτεί αποτελεσματικά ο συγκεκριμένος πληθυσμός και ο βιότοπός του.
Το ζήτημα αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία εξαιτίας της κλιματικής αλλαγής, του κατακερματισμού των οικοτόπων και της ιδιαίτερα απομονωμένης θέσης των ευβοϊκών πληθυσμών.
Η έρευνα πρέπει να συνεχιστεί στη Βόρεια Εύβοια
Η επιστημονική εργασία υπογραμμίζει την ανάγκη να συνεχιστούν οι έρευνες και σε άλλα σημεία του νησιού, ιδιαίτερα στη Βόρεια Εύβοια.
Τα κωνοφόρα δάση και η παρουσία εποχικών ή μόνιμων υδάτινων σωμάτων δημιουργούν εκεί πιθανώς κατάλληλες συνθήκες για την επιβίωση της κιτρινομπομπίνας.
Οι επιστήμονες προτείνουν, επίσης, τη χρησιμοποίηση σύγχρονων ερευνητικών εργαλείων, όπως η ανάλυση περιβαλλοντικού DNA —γνωστή ως eDNA— μέσω της οποίας μπορούν να εντοπιστούν ίχνη ενός είδους στο νερό ακόμη και όταν δεν υπάρχει άμεση οπτική παρατήρηση.
Η νέα καταγραφή αποδεικνύει πόσο υπομελετημένη παραμένει η πανίδα της Εύβοιας, παρά το γεγονός ότι πρόκειται για το δεύτερο μεγαλύτερο νησί της Ελλάδας και το έκτο μεγαλύτερο της Μεσογείου.
Κάθε καινούργια έρευνα δεν προσθέτει απλώς ένα ακόμη είδος σε έναν κατάλογο. Δημιουργεί τη γνώση που απαιτείται για τη χαρτογράφηση, την κατανόηση και, κυρίως, την προστασία των οικοσυστημάτων του τόπου μας.
Συγχαρητήρια στους συντελεστές
Θερμά συγχαρητήρια αξίζουν στους ερευνητές Ταξιάρχη Δανέλη και Κωνσταντίνο Σωτηρόπουλο για την επιστημονική τεκμηρίωση και τη δημοσίευση αυτής της ιδιαίτερα σημαντικής καταγραφής.
Ιδιαίτερη αναφορά πρέπει να γίνει στον φωτογράφο άγριας φύσης Νώντα Καλογιάννη, ο οποίος υπέδειξε στους ερευνητές την περιοχή του χωριού της Σέτας ως πιθανό σημείο παρουσίας της κιτρινομπομπίνας.
Η συμβολή του υπήρξε καθοριστική, επιβεβαιώνοντας για ακόμη μία φορά ότι η συνεργασία της επιστημονικής κοινότητας με ανθρώπους που παρατηρούν, φωτογραφίζουν και γνωρίζουν τη φύση μπορεί να οδηγήσει σε σπουδαίες ανακαλύψεις.
Οι συγγραφείς της εργασίας ευχαριστούν επίσης τον Νίκο Δανέλη, ο οποίος τους καθοδήγησε σε ανεξερεύνητες λίμνες της Κεντρικής Εύβοιας, καθώς και τον καθηγητή Παναγιώτη Παφίλη για την επιστημονική συνδρομή του πριν από την αξιολόγηση της μελέτης.
Η Εύβοια εξακολουθεί να κρύβει πολύτιμα μυστικά. Το ζητούμενο πλέον είναι αυτά να καταγράφονται εγκαίρως και να προστατεύονται ουσιαστικά, πριν χαθούν από την αδιαφορία, την ανεξέλεγκτη ανθρώπινη παρέμβαση και την κλιματική κρίση.
Πηγή: Taxiarchis Danelis – Konstantinos Sotiropoulos, Up in the mountains: a new record of the Yellow-bellied Toad, Bombina variegata, fills a missing piece of the biogeographical puzzle in central Euboea, Greece, Herpetology Notes, τόμος 19, σελίδες 363–367, 10 Ιουνίου 2026.