Οι εργαζόμενοι δίνουν καθημερινά μάχη. Το ερώτημα είναι αν η διοίκηση και ο Δήμος θα πουν επιτέλους όλη την αλήθεια στους πολίτες.
Υπάρχουν στιγμές που η δημόσια συζήτηση δεν μπορεί να μένει στα δελτία Τύπου, στις φωτογραφίες και στις γενικόλογες διαβεβαιώσεις. Υπάρχουν ζητήματα που αγγίζουν την υγεία, την ασφάλεια, την ποιότητα ζωής και την ίδια τη λειτουργία μιας πόλης. Το δίκτυο ύδρευσης και αποχέτευσης της Χαλκίδας είναι ένα από αυτά.
Ο Νίκος Παπίγγης, διδάκτορας αρχιτέκτονας και περιφερειολόγος με διαδρομή σε Φλωρεντία, Αθήνα και Χαλκίδα, παρεμβαίνει με βαρύτατες επισημάνσεις για την κατάσταση στη ΔΕΥΑΧ και στα δίκτυα της πόλης. Και ξεκινά από εκεί που συχνά ξεχνά η πολιτική αντιπαράθεση: από τους εργαζόμενους.
Γιατί οι άνθρωποι της ΔΕΥΑΧ, όπως τονίζει, δίνουν καθημερινά τον καλύτερο εαυτό τους πάνω σε ένα δίκτυο ύδρευσης γερασμένο, προβληματικό και επικίνδυνο. Ένα δίκτυο με αποσαθρωμένες σωλήνες αμιάντου που σπάνε συνεχώς, με συνεργεία που καλούνται να επέμβουν κάτω από δύσκολες και πολλές φορές οριακές συνθήκες.
Και εδώ αρχίζουν τα μεγάλα ερωτήματα.
Το νερό που χάνεται και το δίκτυο που δεν αντέχει
Σύμφωνα με την παρέμβαση Παπίγγη, ένα τεράστιο ποσοστό του νερού χάνεται μέσα από το προβληματικό δίκτυο. Ο ίδιος κάνει λόγο για απώλειες που φτάνουν, «χωρίς υπερβολή», περίπου στο 40%.
Αν αυτό ισχύει, δεν μιλάμε απλώς για τεχνικό πρόβλημα. Μιλάμε για οικονομική αιμορραγία, για περιβαλλοντική σπατάλη, για διαχειριστική αποτυχία και για ένα σύστημα που λειτουργεί με μπαλώματα.
Το ακόμα σοβαρότερο είναι η αναφορά στην ποιότητα του νερού. Ο κ. Παπίγγης επικαλείται στοιχεία από το PH Firenze, το οποίο χαρακτηρίζει ως ένα από τα μεγαλύτερα εργαστήρια πανευρωπαϊκά, αλλά και εξετάσεις από δημοτικό εργαστήριο, πρώην ή νυν. Οι αναφορές αυτές, επειδή ακριβώς είναι σοβαρές, δεν μπορούν να περάσουν ούτε με σιωπή ούτε με ειρωνείες ούτε με πολιτικές υπεκφυγές.
Η ΔΕΥΑΧ και ο Δήμος οφείλουν να απαντήσουν καθαρά:
Ποια είναι η πραγματική κατάσταση του δικτύου ύδρευσης;
Πόσες σωλήνες αμιάντου παραμένουν σε λειτουργία;
Ποιο είναι το πραγματικό ποσοστό απωλειών νερού;
Ποιες μετρήσεις έχουν γίνει για την ποιότητα του νερού;
Πότε δημοσιοποιήθηκαν και με ποια ευρήματα;
Η αποχέτευση, τα αντλιοστάσια και τα προβληματικά φρεάτια
Η παρέμβαση δεν σταματά στην ύδρευση. Θίγει και το δίκτυο αποχέτευσης, κάνοντας λόγο για σωλήνες υπό πίεση, για αντλιοστάσιο στην πλατεία Αγίου Νικολάου, για άπειρα προβληματικά φρεάτια και για έναν βιολογικό καθαρισμό που, κατά την άποψή του, δεν μπορεί να ανταποκριθεί στις ανάγκες ενός Δήμου 106.000 κατοίκων.
Εδώ το θέμα γίνεται ακόμη πιο βαρύ.
Γιατί όταν μιλάμε για αποχέτευση, δεν μιλάμε για μια λακκούβα που θα κλείσει κάποτε. Μιλάμε για δημόσια υγεία. Μιλάμε για λύματα. Μιλάμε για εγκαταστάσεις που πρέπει να λειτουργούν με απόλυτη επάρκεια, διαφάνεια και έλεγχο.
Ο κ. Παπίγγης υποστηρίζει ότι ο βιολογικός καθαρισμός στη νησίδα, γνωστή όπως αναφέρει ως «Πάσσα» ή «Τσιρικάκη», δεν μπορεί να εξυπηρετήσει ούτε το 50% των λυμάτων του Δήμου. Πρόκειται για ισχυρισμό που απαιτεί άμεση, τεκμηριωμένη και δημόσια απάντηση.
Όχι με γενικόλογες ανακοινώσεις.
Όχι με φράσεις τύπου «όλα λειτουργούν κανονικά».
Με αριθμούς. Με μελέτες. Με άδειες. Με ελέγχους. Με πραγματικά δεδομένα.
Τα επικίνδυνα απόβλητα και η ανάγκη επίσημων απαντήσεων
Ιδιαίτερη βαρύτητα έχουν και οι αναφορές περί επεξεργασίας αποβλήτων του Νοσοκομείου, αλλά και βιομηχανικών ή τοξικών αποβλήτων.
Εδώ δεν χωρούν ούτε υπαινιγμοί ούτε μισόλογα. Αν υπάρχουν τέτοιες ροές προς τον βιολογικό καθαρισμό, πρέπει να εξηγηθεί με ποιο καθεστώς, με ποιες άδειες, με ποιους ελέγχους και με ποια αποτελέσματα. Αν δεν υπάρχουν, η ΔΕΥΑΧ και οι αρμόδιες αρχές οφείλουν να το διαψεύσουν τεκμηριωμένα.
Η σιωπή, σε τέτοια θέματα, δεν είναι ουδετερότητα. Είναι πολιτικό βάρος.
Γιατί όταν οι πολίτες ακούνε για αμίαντο, λύματα, βιολογικό καθαρισμό, απόβλητα και ποιότητα νερού, έχουν δικαίωμα να γνωρίζουν. Όχι περίπου. Όχι προφορικά. Όχι κατόπιν εορτής. Επισήμως.
Οι εργαζόμενοι ξέρουν. Θα μιλήσει κανείς;
Το πιο δυνατό σημείο της παρέμβασης Παπίγγη είναι η αναφορά στους εργαζόμενους της ΔΕΥΑΧ.
«Βγείτε και πείτε όλη την αλήθεια που γνωρίζετε καλύτερα από όλους», λέει ουσιαστικά.
Και πράγματι, οι εργαζόμενοι είναι εκείνοι που βλέπουν το πρόβλημα πριν από όλους. Είναι εκείνοι που τρέχουν στις βλάβες. Εκείνοι που ξέρουν ποια σημεία σπάνε ξανά και ξανά. Εκείνοι που γνωρίζουν ποιες παρεμβάσεις είναι πρόχειρες, ποιες είναι αναγκαίες και ποιες καθυστερούν.
Όμως οι εργαζόμενοι δεν μπορούν να σηκώσουν μόνοι τους το βάρος μιας πολιτικής και τεχνικής αποτυχίας δεκαετιών.
Δεν είναι δουλειά του εργάτη να κρύβει την αλήθεια.
Δεν είναι δουλειά του τεχνικού να πληρώνει με την υγεία του την αδράνεια των διοικήσεων.
Δεν είναι δουλειά των συνεργείων να σώζουν καθημερινά ένα σύστημα που έπρεπε εδώ και χρόνια να έχει αντικατασταθεί.
Το χάος ανάμεσα στην πραγματικότητα και τη λύση
Ο κ. Παπίγγης λέει κάτι ακόμα πιο σκληρό: ότι από την πραγματικότητα μέχρι τη λύση η απόσταση είναι χαοτική και μη υλοποιήσιμη, τουλάχιστον με τους σημερινούς όρους.
Αυτή είναι η φράση που πρέπει να ταρακουνήσει τη Χαλκίδα.
Αν η πόλη έχει φτάσει στο σημείο να συζητά όχι απλώς για βλάβες, αλλά για δομική αδυναμία του συστήματος ύδρευσης και αποχέτευσης, τότε το θέμα δεν είναι τεχνικό. Είναι πολιτικό. Είναι θεσμικό. Είναι θέμα επιβίωσης της πόλης.
Και εδώ μπαίνει το μεγάλο ερώτημα:
Υπάρχει ολοκληρωμένο σχέδιο αντικατάστασης των παλιών δικτύων;
Υπάρχει χρηματοδότηση;
Υπάρχει χρονοδιάγραμμα;
Υπάρχει μελέτη για τον βιολογικό καθαρισμό;
Υπάρχει πραγματική εικόνα για την επιδημιολογική και περιβαλλοντική επιβάρυνση του Δήμου;
Γιατί αν δεν υπάρχουν όλα αυτά, τότε η Χαλκίδα δεν διοικείται. Απλώς επιβιώνει από βλάβη σε βλάβη.
Οι εργαζόμενοι της ΔΕΥΑΧ αξίζουν σεβασμό. Όχι γιατί όλα λειτουργούν καλά, αλλά γιατί παλεύουν μέσα σε ένα σύστημα που φαίνεται να έχει ξεπεράσει τα όριά του.
Η δημοτική αρχή και η διοίκηση της ΔΕΥΑΧ, όμως, δεν κρίνονται από το αν θα ευχαριστήσουν τους εργαζόμενους. Κρίνονται από το αν θα πουν την αλήθεια στους πολίτες.
Για το νερό.
Για τις σωλήνες αμιάντου.
Για τις απώλειες.
Για τα λύματα.
Για τον βιολογικό.
Για τα απόβλητα.
Για το σχέδιο που υπάρχει — ή για το σχέδιο που δεν υπάρχει.
Γιατί η Χαλκίδα δεν μπορεί να συνεχίσει να ζει πάνω σε ένα δίκτυο που σπάει, κάτω από μια διοίκηση που σιωπά και δίπλα σε πολίτες που δικαιούνται να ξέρουν τι πίνουν, τι πληρώνουν και τι κινδύνους κουβαλά η πόλη τους.