ΠΕΡΙΛΗΨΗ. Τα γονίδια δεν μεταδίδονται αποκλειστικά από τους γονείς στους απογόνους τους. Μερικά είναι κινητά/μεταθετά και μπορούν επίσης να μεταπηδήσουν σε άλλα είδη, όπως έδειξαν ερευνητές στο Ινστιτούτο Θαλάσσιας Μικροβιολογίας Max Planck στη Βρέμη. Η άμεση παρατήρηση ενός γονιδίου που μεταπηδά παρέχει την πρώτη απόδειξη ότι τέτοια γονίδια μπορούν να μεταφερθούν από το ένα είδος στο άλλο – από το θηρευτή στο θήραμα.
ΚΕΙΜΕΝΟ. Τα γονίδια που μεταπηδούν είναι παράσιτα στο γενετικό υλικό των βακτηρίων, των φυτών, των ζώων και των ανθρώπων. Απελευθερώνονται στο κύτταρο ως μικρά μόρια RNA από ριβονουκλεϊκό οξύ (RNA) και διαθέτουν πολύπλοκους μηχανισμούς για την εισαγωγή τους σε άλλα μέρη του γενετικού υλικού μέσα στο ίδιο το κύτταρο, προσδίδοντας έτσι συχνά νέες ιδιότητες στο κύτταρο και επιταχύνοντας έτσι την εξέλιξη. Υπάρχουν επίσης γονίδια που μεταπηδούν και απελευθερώνονται από το RNA χρησιμοποιώντας ένα ένζυμο RNA. Αυτά τα ριβοένζυμα ή τα αυτοσυνδεόμενα ιντρόνια είναι μια ειδική ομάδα γονιδίων που μεταπηδούν.
ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ. Μια αργά αναπτυσσόμενη κοινότητα βακτηρίων και αρχαίων που παρήγαγε μεθάνιο (βιοαέριο) φιλοξενούσε μια ασυνήθιστη κοινότητα: το πιο άφθονο μέλος της ήταν ένα πολύ μικρό αρπακτικό βακτήριο. Το Candidatus Velamenicoccus archaeovorus τρέφεται με τους μικροοργανισμούς που διασπούν το λιμονένιο, το άρωμα των πορτοκαλιών, σε μεθάνιο και διοξείδιο του άνθρακα. Μεμονωμένα κύτταρα μέσα στα νημάτια του Methanothrix soehngenii, του σημαντικότερου παραγωγού μεθανίου στη Γη, ήταν νεκρά.
Το Ινστιτούτο Θαλάσσιας Μικροβιολογίας Max Planck έχει αναπτύξει κατάλληλες μεθόδους ικανές να ανιχνεύουν μικρές ποσότητες RNA σε βακτηριακά κύτταρα. Μετά την ανάπτυξη ειδικών ανιχνευτών νουκλεϊκών οξέων, οι μικροσκοπικές εικόνες αποκάλυψαν την παρουσία RNA ιντρονίου σε ζωντανά κύτταρα του Ca. Velamenicoccus archaeovorus και σε νεκρά κύτταρα του Methanothrix soehngenii.
Η σταθερότητα του RNA του ιντρονίου στη δακτυλιοειδή του μορφή είναι ένα ιδιαίτερο χαρακτηριστικό. Η μελέτη έδειξε ότι σε μικροοργανισμούς, τα γονίδια που μεταπηδούν μπορούν να μεταφερθούν σε άλλα είδη μέσω του κυκλικού RNA τους.
*Kizina, J., et al. (2026). Mobile intron RNA from a bacterial predator accumulates in dead archaeal cells. Scientific Reports
Konstantinos Dimitrios Triantaphyllidis