Ιαπωνική μελέτη εντόπισε μεγάλη συγκέντρωση κυτταροτοξικών CD4 Τ-λεμφοκυττάρων στους υπεραιωνόβιους – Το εύρημα φωτίζει έναν πιθανό μηχανισμό προστασίας, χωρίς ακόμη να αποδεικνύει ότι αποτελεί την αιτία της μακροζωίας
Δεν βρέθηκε το «ελιξίριο» της αιώνιας ζωής.
Εντοπίστηκε, όμως, ένα εντυπωσιακό χαρακτηριστικό στο ανοσοποιητικό σύστημα ανθρώπων που έχουν ξεπεράσει τα 110 χρόνια: μια σπάνια κατηγορία Τ-λεμφοκυττάρων εμφανίζεται σε πολύ μεγαλύτερη αναλογία και δείχνει να πολλαπλασιάζεται ενεργά απέναντι σε επίμονες απειλές.
Η μελέτη Ιαπώνων ερευνητών, η οποία δημοσιεύθηκε στο Cell Reports, επικεντρώνεται στα κυτταροτοξικά CD4 Τ-λεμφοκύτταρα, γνωστά ως CD4 CTLs. Πρόκειται για κύτταρα που συνδυάζουν χαρακτηριστικά των «βοηθητικών» CD4 Τ-κυττάρων με την ικανότητα να εξουδετερώνουν μολυσμένα ή παθολογικά κύτταρα.
Τα ευρήματα υποδηλώνουν ότι το ανοσοποιητικό σύστημα των υπεραιωνόβιων δεν ακολουθεί μόνο μια πορεία παρακμής. Ακόμη και μετά τον έναν αιώνα ζωής μπορεί να αναδιαμορφώνεται, επιλέγοντας και πολλαπλασιάζοντας συγκεκριμένους κυτταρικούς πληθυσμούς.
Από το 4% στο 17,6%
Η ερευνητική ομάδα εξέτασε 28 ανθρώπους σε τρεις ηλικιακές κατηγορίες:
- οκτώ άτομα ηλικίας 70 έως 99 ετών,
- δέκα άτομα ηλικίας 100 έως 109 ετών,
- δέκα υπεραιωνόβιους ηλικίας τουλάχιστον 110 ετών.
Αναλύθηκαν περισσότερα από 40.000 Τ-κύτταρα. Η διαφορά ανάμεσα στις ομάδες ήταν μεγάλη.
Στους συμμετέχοντες ηλικίας 70 έως 99 ετών, το διάμεσο ποσοστό των CD4 CTLs ήταν 4% επί των Τ-λεμφοκυττάρων. Στην ομάδα των 100 έως 109 ετών ανέβαινε στο 9,6%, ενώ στους άνω των 110 ετών έφτανε το 17,6%.
Η ίδια τάση εμφανίστηκε και όταν οι επιστήμονες χρησιμοποίησαν υπολογιστικό μοντέλο σε μεγαλύτερο σύνολο δεδομένων περίπου 1.500 ανθρώπων διαφορετικών ηλικιών.
Η αύξηση, πάντως, δεν αποτελεί αποκλειστικό γνώρισμα όσων έχουν ήδη περάσει τα 100. Ένας συμμετέχων μικρότερης ηλικίας εμφάνισε επίσης πολύ υψηλή αναλογία αυτών των κυττάρων. Αυτό δείχνει ότι η ηλικία σχετίζεται με το φαινόμενο, αλλά δεν αρκεί από μόνη της για να το εξηγήσει.
Ένας στρατός που δημιουργεί αντίγραφα
Το πιο ενδιαφέρον στοιχείο δεν ήταν μόνο ο αριθμός των συγκεκριμένων κυττάρων, αλλά ο τρόπος με τον οποίο είχαν αυξηθεί.
Η ανάλυση των υποδοχέων τους έδειξε έντονη κλωνική επέκταση. Με απλά λόγια, ορισμένα CD4 CTLs φαίνεται ότι είχαν αναγνωρίσει μια επίμονη απειλή και είχαν δημιουργήσει μεγάλο αριθμό αντιγράφων του ίδιου κυττάρου για να την αντιμετωπίσουν.
Ο κυρίαρχος κλώνος αντιστοιχούσε κατά μέσο όρο στο 33,3% των CD4 CTLs, ενώ σε έναν αιωνόβιο έφτανε το 53,8%. Η εικόνα αυτή παραπέμπει σε συνεχή ανοσολογική επιτήρηση και όχι σε έναν οργανισμό που έχει απλώς αφήσει τις άμυνές του να εξασθενήσουν.
Όταν οι ερευνητές συνέκριναν αλληλουχίες των κυτταρικών υποδοχέων με δημόσιες βάσεις δεδομένων, εντόπισαν αντιστοιχίες με αλληλουχίες που είχαν καταγραφεί σε ασθενείς με καρκίνο του πνεύμονα, του μαστού και του ήπατος. Οι υπεραιωνόβιοι της μελέτης δεν είχαν διαγνωστεί με τους συγκεκριμένους καρκίνους.
Αυτό γεννά την υπόθεση ότι μέρος αυτών των κυττάρων μπορεί να αναγνωρίζει εγκαίρως καρκινικά ή άλλα μη φυσιολογικά κύτταρα. Δεν αποδεικνύει, όμως, ότι απέτρεψαν την εμφάνιση καρκίνου ούτε ότι αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο οι συμμετέχοντες έζησαν περισσότερο.
Τι αλλάζει στην εικόνα της γήρανσης
Η καθιερωμένη αντίληψη θέλει το ανοσοποιητικό να αποδυναμώνεται όσο περνούν τα χρόνια. Αυτό πράγματι συμβαίνει σε πολλές λειτουργίες του. Η νέα έρευνα, όμως, δείχνει ότι η γήρανση δεν είναι μια ενιαία και απόλυτη υποχώρηση.
Ορισμένα τμήματα του ανοσοποιητικού μπορεί να συνεχίζουν να προσαρμόζονται στις συσσωρευμένες προκλήσεις δεκαετιών: χρόνιες λοιμώξεις, γηρασμένα κύτταρα, φλεγμονώδη ερεθίσματα και πρώιμες κυτταρικές αλλοιώσεις.
Η εξαιρετική μακροζωία, επομένως, ίσως δεν εξαρτάται μόνο από το πόσο αργά φθείρεται ένας οργανισμός, αλλά και από το πόσο αποτελεσματικά εξακολουθεί να αναγνωρίζει και να απομακρύνει τις απειλές.
Δεν βρέθηκε ακόμη το «μυστικό»
Η μελέτη είναι σημαντική, αλλά έχει σαφή όρια. Το βασικό δείγμα περιλάμβανε μόλις 28 ανθρώπους, εξετάστηκαν κύτταρα που κυκλοφορούν στο αίμα και η έρευνα ήταν παρατηρητική.
Δεν μπορεί, συνεπώς, να αποδείξει εάν τα αυξημένα CD4 CTLs βοήθησαν τους ανθρώπους αυτούς να φτάσουν τα 110 ή εάν αποτελούν αποτέλεσμα της ιδιαίτερα μακράς ζωής και της πολυετούς έκθεσης σε αντιγόνα.
Δεν προκύπτει επίσης κάποια εξέταση που προβλέπει πόσο θα ζήσει ένας άνθρωπος, ούτε θεραπεία που αυξάνει αυτά τα κύτταρα και παρατείνει τη ζωή.
Το επόμενο βήμα είναι να μελετηθεί η συμπεριφορά τους μέσα στους ανθρώπινους ιστούς και να εξακριβωθεί ποιους ακριβώς στόχους αναγνωρίζουν, σύμφωνα με την επίσημη παρουσίαση του Πανεπιστημίου της Οσάκα.
Το «μυστικό της μακροζωίας» δεν αποκωδικοποιήθηκε. Αποκαλύφθηκε, όμως, ακόμη ένα κομμάτι του: στους ανθρώπους που φτάνουν στα ακραία όρια της ζωής, το ανοσοποιητικό δεν φαίνεται απλώς να αντέχει. Σε ορισμένες κρίσιμες λειτουργίες, συνεχίζει να μαθαίνει και να προσαρμόζεται.