Όταν το δημόσιο χρήμα μοιράζεται με υπογραφές, φακέλους και «επείγουσες ανάγκες», κάποια στιγμή έρχεται η ώρα που οι φάκελοι ανοίγουν. Και τότε τα χαμόγελα παγώνουν.
Τώρα αρχίζει το πραγματικό ενδιαφέρον.
Γιατί οι απευθείας αναθέσεις, που για χρόνια παρουσιάζονταν ως «νόμιμες διαδικασίες», «γρήγορες λύσεις» και «αναγκαίες παρεμβάσεις», μπαίνουν πλέον κάτω από το μικροσκόπιο. Και όταν μπαίνει μικροσκόπιο στο δημόσιο χρήμα, δεν αρκούν οι δημόσιες σχέσεις, οι φωτογραφίες, τα δελτία Τύπου και τα μεγάλα λόγια περί αποτελεσματικότητας.
Εκεί μιλούν τα έγγραφα.
Στον Δήμο Χαλκιδέων, σύμφωνα με τοπικό δημοσίευμα, ειδικός οικονομικός πραγματογνώμονας από την Αθήνα φέρεται να ανέλαβε έλεγχο συγκεκριμένων απευθείας αναθέσεων που σχετίζονται με τη δημοτική ανώνυμη εταιρεία, με αντικείμενο και τον προσδιορισμό τυχόν ζημίας για την περιουσία του Δήμου.
Και εδώ τελειώνουν τα αστεία.
Διότι άλλο πράγμα είναι να απαντάς στην αντιπολίτευση μέσα στο Δημοτικό Συμβούλιο με ύφος εξουσίας και άλλο να απαντάς σε φακέλους, τιμολόγια, αποφάσεις, αναθέσεις, ημερομηνίες και ποσά. Εκεί δεν περνάει το «έτσι κρίναμε». Εκεί θέλει αιτιολογία. Θέλει διαφάνεια. Θέλει καθαρότητα.
Και το ερώτημα είναι απλό:
Πόσες απευθείας αναθέσεις έγιναν; Σε ποιους έγιναν; Με ποια αιτιολογία; Για ποιο έργο; Με ποιο αποτέλεσμα; Και με ποιο πραγματικό όφελος για τον πολίτη;
Γιατί ο πολίτης δεν πληρώνει για να βλέπει κύκλους ημετέρων να ζουν γύρω από τα δημόσια ταμεία. Δεν πληρώνει για να μετατρέπεται ο Δήμος ή η Περιφέρεια σε μηχανισμό εξυπηρετήσεων. Δεν πληρώνει για να του λένε ότι «όλα είναι νόμιμα» χωρίς να του δείχνουν αν όλα είναι και θεμιτά.
Σε πανελλαδικό επίπεδο, τα στοιχεία δείχνουν πόσο μεγάλο είναι το ζήτημα: στο δεκάμηνο Ιανουαρίου–Οκτωβρίου 2025 καταγράφηκαν 161.069 συμβάσεις με απευθείας ανάθεση, αξίας 2,261 δισ. ευρώ, ενώ οι ΟΤΑ εμφανίζονται με 67.055 τέτοιες συμβάσεις, αξίας 920 εκατ. ευρώ.
Άρα δεν μιλάμε για λεπτομέρεια. Μιλάμε για έναν ολόκληρο τρόπο διοίκησης.
Και τώρα, αν οι έλεγχοι προχωρήσουν σοβαρά, θα δούμε ποιοι είχαν καθαρές διαδικασίες και ποιοι είχαν μόνο καθαρές ατάκες. Θα δούμε ποιοι υπέγραφαν για το δημόσιο συμφέρον και ποιοι νόμιζαν ότι η αυτοδιοίκηση είναι ιδιωτικό μαγαζί με δημόσιο ταμείο.
Το πιο κωμικό — και ταυτόχρονα το πιο σοβαρό — είναι ότι όσοι κάποτε κουνούσαν το δάχτυλο, τώρα μπορεί να χρειαστεί να δείξουν παραστατικά.
Και εκεί θα πέσει πολύ γέλιο.
Όχι γιατί το θέμα είναι αστείο.
Αλλά γιατί είναι πάντα αστείο να βλέπεις την αλαζονεία να συναντά τον έλεγχο.
Όταν μοιράζεις δημόσιο χρήμα με υπογραφές, να είσαι έτοιμος να το εξηγήσεις με αποδείξεις. Γιατί οι απευθείας αναθέσεις μπορεί να είναι νόμιμες. Αλλά η αλήθεια φαίνεται μόνο όταν ανοίξουν οι φάκελοι.