Όταν το οδικό δίκτυο υποχωρεί “σαν χαρτί”, ο «κακός καιρός» δεν μπορεί να είναι το μοναδικό άλλοθι. Ερωτήματα για ελέγχους, έργα πρόληψης, προτεραιοποίηση και χρονοδιάγραμμα αποκατάστασης.
Στην Αρκαδία καταγράφονται διαδοχικές αστοχίες και καταρρεύσεις τμημάτων του οδικού δικτύου. Η δημόσια αφήγηση τείνει να συμπυκνώνεται σε μία φράση: «έβρεξε πολύ».
Όμως μια σοβαρή διοίκηση δεν αντιμετωπίζει την έντονη βροχόπτωση ως απρόβλεπτο “φυσικό φαινόμενο” που μηδενίζει κάθε άλλη ευθύνη. Η βροχή είναι παράμετρος σχεδιασμού. Το ερώτημα είναι αν υπήρξε σχέδιο, έλεγχος, πρόληψη — και ποιος λογοδοτεί όταν οι δρόμοι “φεύγουν”.
Τι λέγεται
- «Η κακοκαιρία προκάλεσε τα προβλήματα.»
- «Τα φαινόμενα ήταν έντονα/ασυνήθιστα.»
- «Γίνονται παρεμβάσεις όπου είναι δυνατόν.»
Αν αυτό είναι όλο, τότε η “λύση” θα ήταν… να μη βρέξει ποτέ. Κι αυτό δεν είναι πολιτική. Είναι παραίτηση από τη διοίκηση.
Τι ΔΕΝ ακούγεται (αλλά πρέπει)
- Πότε έγιναν οι τελευταίοι συστηματικοί έλεγχοι (οδοστρώματος, πρανών, τεχνικών έργων, αποστραγγιστικών);
- Ποια τμήματα είχαν χαρακτηριστεί υψηλού κινδύνου και με ποια κριτήρια;
- Τι έργα πρόληψης/συντήρησης έγιναν τα προηγούμενα χρόνια και με τι προϋπολογισμό;
- Ποιο είναι το πραγματικό χρονοδιάγραμμα αποκατάστασης, όχι το επικοινωνιακό;
- Πόσο θα κοστίσει (τάξη μεγέθους) και από ποιες πηγές χρηματοδότησης θα καλυφθεί;
Το “τεστ σοβαρότητας”
Αν το αφήγημα είναι «φταίει μόνο ο καιρός», τότε:
- η πρόληψη θεωρείται περιττή,
- η συντήρηση υποβαθμίζεται σε “πολυτέλεια”,
- η λογοδοσία εξαφανίζεται,
- και κάθε επόμενη βροχή γίνεται απειλή για αποκλεισμούς, ζημιές, κίνδυνο πλημμύρας και ασφάλεια μετακινήσεων.
Η πραγματικότητα είναι απλούστερη και σκληρότερη: οι έντονες βροχές δεν “εφευρέθηκαν” φέτος. Άρα, είτε ο σχεδιασμός/συντήρηση δεν επαρκούσε, είτε οι προτεραιότητες αλλού πήγαν, είτε και τα δύο.
Τα σημεία που “φωνάζουν”
Ο κόσμος δεν ρωτά μόνο «τι έγινε χθες». Ρωτά «τι θα γίνει αύριο» — και πόσο θα κρατήσει.
Αναφέρονται δρόμοι και διαδρομές προς:
- Ίσαρη
- Βάστα
- Μονή Φιλοσόφου
- Χώρα Γορτυνίας (ως χαρακτηριστικό παράδειγμα τοπικής προσβασιμότητας)
Κοινό μοτίβο: η ζημιά σήμερα και η καθυστέρηση αύριο. Γιατί μελέτες, αδειοδοτήσεις, χρηματοδότηση, διαγωνισμοί και υλοποίηση δεν γίνονται “σε εβδομάδες”. Αν δεν ειπωθεί καθαρά, θα ειπωθεί αργότερα — με κλειστούς δρόμους.
- Πριν: προειδοποιήσεις/μικροβλάβες/καθιζήσεις που συχνά αντιμετωπίζονται αποσπασματικά.
- Κατά τη βροχή: υποχωρήσεις, κατολισθήσεις, διακοπές κυκλοφορίας, αποκλεισμοί.
- Μετά: πρόχειρες αποκαταστάσεις “για να ανοίξει”, αναμονή για μελέτες/έργα.
- Επόμενη βροχή: ο κύκλος επαναλαμβάνεται — με μεγαλύτερο ρίσκο.
Ερωτήματα που απαιτούν απαντήσεις
- Ποιο είναι το τελευταίο πλήρες πρόγραμμα ελέγχων και συντήρησης του οδικού δικτύου στην Αρκαδία; Πότε υλοποιήθηκε και με τι ευρήματα;
- Υπάρχει επικαιροποιημένος χάρτης επικινδυνότητας (πρανών/κατολισθήσεων/υδραυλικών φορτίων) για τα επίμαχα τμήματα;
- Τι αντιπλημμυρικά/αποστραγγιστικά έργα έχουν γίνει τα τελευταία χρόνια και ποια έμειναν πίσω;
- Ποια είναι η ιεράρχηση αποκατάστασης; Με ποια κριτήρια (ασφάλεια, πρόσβαση σε οικισμούς, σχολεία, υγεία, οικονομική δραστηριότητα);
- Ποια είναι η τάξη μεγέθους κόστους (εκτίμηση) για πλήρη επαναφορά των προβληματικών τμημάτων;
- Από πού θα προέλθει η χρηματοδότηση (ίδιοι πόροι/πρόγραμμα/έκτακτη ενίσχυση) και ποιο είναι το ρεαλιστικό χρονοδιάγραμμα;
- Ποιος είναι ο υπεύθυνος φορέας ανά οδό/τμήμα (αρμοδιότητα) και ποιο πρωτόκολλο ακολουθείται για έλεγχο ασφάλειας πριν δοθεί σε κυκλοφορία;
- Η βροχή δεν είναι άλλοθι. Είναι τεστ επάρκειας.
- Όταν ένας δρόμος “φεύγει”, δεν αρκεί να πεις “έβρεξε”. Πρέπει να πεις “τι δεν κάναμε”.
- Η “ανθεκτικότητα” δεν μετριέται σε δελτία τύπου. Μετριέται στο αν μένουν χωριά όρθια και προσβάσιμα.
- Και ναι: η πολιτική ευθύνη δεν είναι μόνο παραιτήσεις. Είναι καθαρές απαντήσεις, σχέδιο, προτεραιότητες και λογοδοσία.
— Μηνάς Αρτόπουλος (διασκευή/στήσιμο σε Outnews)