Η οργή του Ντόναλντ Τραμπ απέναντι στους Ευρωπαίους συμμάχους του αποκαλύπτει κάτι βαθύτερο από μια συγκυριακή διπλωματική τριβή: αποκαλύπτει το ρήγμα εμπιστοσύνης ανάμεσα στην Ουάσινγκτον και τις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες, σε έναν πόλεμο που η Ευρώπη δεν θεωρεί δικό της.
Παρά το τεράστιο ενεργειακό διακύβευμα των Στενών του Ορμούζ, οι μεγάλες ευρωπαϊκές δυνάμεις αρνούνται να εμπλακούν στρατιωτικά όσο ο πόλεμος συνεχίζεται, επιλέγοντας την αποκλιμάκωση, το διεθνές δίκαιο και μια πιθανή μεταγενέστερη πολυμερή αποστολή αντί για άμεση πολεμική σύμπραξη.
Η Ευρώπη δεν λέει «όχι» από δειλία
Οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις δεν αγνοούν τη σημασία των Στενών του Ορμούζ ούτε υποτιμούν τον κίνδυνο για την παγκόσμια ενεργειακή τροφοδοσία.
Αυτό που αρνούνται είναι να νομιμοποιήσουν, με στρατιωτική συμμετοχή, μια πολεμική κλιμάκωση που προκλήθηκε χωρίς κοινή στρατηγική, χωρίς προηγούμενη διαβούλευση με τους συμμάχους και χωρίς σαφές διεθνές έρεισμα.
Στις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες κυριαρχεί η εκτίμηση ότι η είσοδος τώρα σε επιχειρήσεις στο Ορμούζ θα ισοδυναμούσε όχι με αποστολή σταθεροποίησης, αλλά με άμεση εμπλοκή σε έναν πόλεμο με ανοιχτό τέλος. Και αυτό δεν το θέλει σχεδόν κανείς.
Ο Τραμπ ζητά αλληλεγγύη αφού πρώτα διέλυσε την εμπιστοσύνη
Η δυσκολία της Ευρώπης να συστρατευθεί με τις ΗΠΑ δεν είναι μόνο στρατιωτική. Είναι βαθιά πολιτική.
Οι δασμολογικοί πόλεμοι, οι μονομερείς αποφάσεις, οι συνεχείς πιέσεις προς συμμάχους και οι προσβλητικές δημόσιες τοποθετήσεις της Ουάσινγκτον έχουν διαβρώσει τα παλιά αντανακλαστικά ατλαντικής πειθαρχίας.
Όταν ο Τραμπ ζητά σήμερα από την Ευρώπη να βοηθήσει στο «άνοιγμα» των Στενών, ζητά στην ουσία πολιτική και στρατιωτική συνδρομή από εταίρους τους οποίους ο ίδιος έχει ταυτόχρονα πιέσει, απαξιώσει και χρησιμοποιήσει κατά το δοκούν.
Η Ευρώπη ακούει το αίτημα, αλλά δεν σπεύδει να πληρώσει το κόστος ενός πολέμου που δεν σχεδίασε.
Η μόνη πόρτα που αφήνει ανοιχτή η Ευρώπη είναι μετά την εκεχειρία
Από το Παρίσι μέχρι τη Ρώμη και από το Λονδίνο μέχρι το Βερολίνο, η γραμμή είναι πλέον σαφής: καμία στρατιωτική αποστολή στα Στενά του Ορμούζ όσο οι εχθροπραξίες βρίσκονται σε εξέλιξη.
Αυτό που εξετάζεται είναι μια ενδεχόμενη μελλοντική αποστολή, πιθανόν με πολυμερές ή και διεθνές πλαίσιο, για την ασφάλεια της ναυσιπλοΐας αφού προηγηθεί κατάπαυση πυρός.
Με απλά λόγια, η Ευρώπη δεν θέλει να γίνει πολεμικό συμπλήρωμα της αμερικανικής στρατηγικής. Θέλει, αν υπάρξει ρόλος, να είναι ρόλος σταθεροποίησης και όχι συνεμπλοκής.
Αυτή είναι και η ουσία της στάσης της: όχι στην είσοδο στον πόλεμο, ναι μόνο σε μια μεταγενέστερη αρχιτεκτονική ασφάλειας.
Ο Τραμπ μπορεί να φωνάζει ότι η Ευρώπη είναι «δειλή». Η αλήθεια όμως είναι πιο σκληρή για την Ουάσινγκτον: η Ευρώπη δεν αρνείται επειδή φοβάται, αλλά επειδή δεν εμπιστεύεται πια. Και όταν οι σύμμαχοί σου δεν σε ακολουθούν στη φωτιά, το πρόβλημα δεν είναι μόνο ο πόλεμος — είναι ότι έχει ήδη σπάσει η συμμαχία.