Αν ο κ. Σπανός ήταν υπουργός και αξιολογούνταν με βάση την απόδοσή του, θα είχε ήδη απομακρυνθεί στον πρώτο ανασχηματισμό. Η λειτουργία της Περιφερειακής Επιτροπής στο πρώτο εξάμηνο του 2025 αποτυπώνει μια διοίκηση που δεν αντιλαμβάνεται ούτε τη βαρύτητα της θεσμικής ευθύνης ούτε τις υποχρεώσεις που απορρέουν από το Σύνταγμα, το Δημόσιο Λογιστικό και τη νομολογία του Ελεγκτικού Συνεδρίου.
1. Παρατυπίες και απορρίψεις έργων – πλήγμα στη διοικητική αξιοπιστία
Η Περιφέρεια κατέχει, πανελλαδικά, ένα θλιβερό προνόμιο: πρωτιά στις απορρίψεις έργων από την Ολομέλεια του Ελεγκτικού Συνεδρίου, για έργα άνω των 25 εκατομμυρίων ευρώ. Οι λόγοι είναι επαναλαμβανόμενοι — παρατυπίες στη διαδικασία, «φωτογραφικοί» όροι στους διαγωνισμούς και πλημμελής αιτιολόγηση αποφάσεων.
Οι αποφάσεις αυτές δεν είναι τυπικά λάθη. Συνιστούν ευθεία παραβίαση της αρχής της ίσης μεταχείρισης των οικονομικών φορέων (άρθρο 18 Ν. 4412/2016) και εκθέτουν τη διοίκηση σε πειθαρχικές και αστικές ευθύνες.
2. Κατάχρηση του άρθρου 32 – «επείγοντα» κατά παραγγελία
Η επαναλαμβανόμενη επίκληση του άρθρου 32 του Ν. 4412/2016 περί «κατεπειγουσών αναγκών» αποτελεί πλέον πάγια τακτική. Έργα που ουδέποτε τεκμηριώθηκαν ως κατεπείγοντα ανατίθενται με εκλεκτική πρόσκληση 2–3 εργολάβων. Το αποτέλεσμα είναι προδιαγεγραμμένο: ελάχιστες εκπτώσεις, στρέβλωση του ανταγωνισμού και προνομιακή πρόσβαση για λίγους.
Η πρακτική αυτή αντιστρατεύεται τις αρχές της διαφάνειας και της οικονομικότητας του Δημοσίου (άρθρα 22 και 90 του Συντάγματος, άρθρο 2 Ν. 4270/2014).
3. Παρατάσεις χωρίς ευθύνη – διοικητική ατιμωρησία
Κανένα έργο δεν ολοκληρώνεται εντός χρονοδιαγράμματος. Οι παρατάσεις δίνονται σχεδόν αυτοματοποιημένα, χωρίς αιτιολόγηση, χωρίς προσδιορισμό υπαιτιότητας και χωρίς εφαρμογή ρητρών καθυστέρησης.
Η διοίκηση, αποδεχόμενη τον ρόλο του «άμοιρου» διαμεσολαβητή μεταξύ εργολάβων και χρηματοδοτών, παραβιάζει την αρχή της χρηστής διοίκησης και την υποχρέωση επιμέλειας που επιβάλλει ο Δημόσιος Υπαλληλικός Κώδικας (άρθρο 25 Ν. 3528/2007).
4. Ο «Red Code» της πολιτικής προστασίας – σπατάλη και ρουσφετολογία
Η θέσπιση ειδικού μηχανισμού αποζημίωσης ιδιωτών χειριστών μηχανημάτων «για αναμονή» στο πλαίσιο της πολιτικής προστασίας (ο λεγόμενος “red code”) αποτελεί θεσμική εκτροπή.
Πρόκειται για αμοιβή χωρίς παροχή υπηρεσίας, άρα χωρίς νόμιμο αντιστάθμισμα, γεγονός που προσκρούει στην αρχή της νομιμότητας των δημοσίων δαπανών (άρθρο 45 Ν. 4270/2014) και ενδέχεται να συνιστά παράνομη κρατική ενίσχυση κατά το ευρωπαϊκό δίκαιο. Η πρακτική αυτή δεν είναι «καινοτομία» αλλά επιστροφή στη λογική του ρουσφετιού με θεσμική υπογραφή.
5. Η Βόρεια Εύβοια ως παράδειγμα καθυστέρησης και υποτίμησης
Ο Αναπτυξιακός Νόμος δίνει στη Θεσσαλία ποσοστό ενίσχυσης 70%, ενώ στη Βόρεια Εύβοια —περιοχή οικολογικής και οικονομικής καταστροφής— μόλις 50%. Οι εξαγγελίες για την ΟΧΕ Β. Εύβοιας παραμένουν ημιτελείς, αργοπορημένες και επιφανειακές. Δεν αγγίζουν την αναγέννηση του δάσους, τη μελισσοκομία, την κυνηγετική δραστηριότητα, τη μεταποίηση, ούτε τις ευκαιρίες για τους νέους που θέλουν να μείνουν στον τόπο τους.
Αντί για στρατηγικό σχέδιο ανασυγκρότησης, βλέπουμε ένα σύνολο έργων βιτρίνας χωρίς κοινωνικό ή παραγωγικό αντίκρισμα.
6. Η ουσία: διοίκηση χωρίς προσανατολισμό
Όλα τα παραπάνω συγκροτούν μια διοίκηση εγκλωβισμένη σε μικροπολιτικές σκοπιμότητες, προσκολλημένη «στα μπετά και τα τσιμέντα», ανίκανη να αρθρώσει κοινωνική πολιτική, περιβαλλοντικό όραμα ή στρατηγική ανάπτυξης.
Δεν υπάρχει σχεδιασμός· υπάρχει διαχείριση. Δεν υπάρχει διαφάνεια· υπάρχει επίκληση κατεπειγόντων. Δεν υπάρχει ευθύνη· υπάρχει μετάθεση ευθυνών.
Τα Πεπραγμένα της Περιφερειακής Επιτροπής για το Α’ εξάμηνο του 2025 δεν συνιστούν διοίκηση, αλλά παράδειγμα προς αποφυγή.
Όταν η παρατυπία βαφτίζεται ευελιξία, η καθυστέρηση θεωρείται φυσικό φαινόμενο και η σπατάλη «επένδυση», τότε το πρόβλημα δεν είναι η συγκυρία — είναι το σύστημα διοίκησης.