Η μεταφορά του λιμένα είναι αναγκαία — αλλά η Χαλκίδα δεν αντέχει άλλους σχεδιασμούς χωρίς καθαρές απαντήσεις
Η συζήτηση για τη μεταφορά του Εμπορικού Λιμένα Χαλκίδας δεν είναι ούτε τεχνική λεπτομέρεια ούτε προεκλογικό σύνθημα. Είναι ζήτημα ανάπτυξης, κυκλοφορίας, περιβάλλοντος, βιομηχανικής λειτουργίας και ποιότητας ζωής για ολόκληρη την περιοχή.
Η πρόσφατη κυβερνητική αναφορά στη μεταφορά του εμπορικού λιμανιού και στη δημιουργία μαρίνας υψηλού επιπέδου επαναφέρει στο προσκήνιο ένα σχέδιο που χαρακτηρίζεται ως έργο μεγάλης σημασίας για τη Χαλκίδα και την Εύβοια. Ο υπουργός Ναυτιλίας Βασίλης Κικίλιας μίλησε για έργο που θα αλλάξει την περιοχή για τα επόμενα 50 χρόνια, ενώ τέθηκε ως προϋπόθεση η προώθηση των εγκρίσεων και του master plan.
Όμως εδώ αρχίζουν τα σοβαρά ερωτήματα.
Όχι άλλο βάρος στην πόλη και στην Υψηλή Γέφυρα
Το σημερινό μοντέλο λειτουργίας δεν μπορεί να συνεχιστεί σαν να μη συμβαίνει τίποτα. Η καθημερινή κίνηση βαρέων οχημάτων, η μεταφορά πρώτων υλών, η σύνδεση με τη βιομηχανική ζώνη και η συνολική πίεση στο οδικό δίκτυο της Χαλκίδας δεν είναι δευτερεύοντα ζητήματα.
Η πόλη δεν μπορεί να σηκώνει επ’ άπειρον φορτία που δεν της αναλογούν. Ούτε η Υψηλή Γέφυρα μπορεί να αντιμετωπίζεται ως μόνιμος διάδρομος βαριάς βιομηχανικής τροφοδοσίας, χωρίς σοβαρή αξιολόγηση των επιπτώσεων, της φθοράς, της ασφάλειας και της κυκλοφοριακής επιβάρυνσης.
Αν πράγματι ο νέος λιμένας πρέπει να υπηρετήσει τη βιομηχανική περιοχή Ριτσώνας, Σχηματαρίου και Οινοφύτων, τότε η χωροθέτησή του πρέπει να απαντά σε ένα απλό ερώτημα: πού μειώνεται πραγματικά το φορτίο για τη Χαλκίδα και πού απλώς μεταφέρεται το πρόβλημα αλλού;
Η Βοιωτική πλευρά δεν είναι σύνθημα — είναι κρίσιμο κριτήριο
Η δημόσια συζήτηση έχει ήδη στραφεί στη Βοιωτική πλευρά. Δεν είναι τυχαίο. Σύμφωνα με δημόσια τοποθέτηση του Σίμου Κεδίκογλου, το master plan που εκπόνησε ο Οργανισμός Λιμένων Εύβοιας προβλέπει μεταφορά του λιμένα από την Ευβοϊκή στην απέναντι Βοιωτική ακτή, με πλεονεκτήματα λόγω εγγύτητας στο σιδηροδρομικό δίκτυο, στην εθνική οδό και στη βιομηχανική ζώνη των Οινοφύτων.
Αυτό είναι το κλειδί. Το λιμάνι δεν πρέπει να σχεδιαστεί με όρους εξυπηρέτησης μικρών ισορροπιών, αλλά με όρους συνολικής λειτουργίας της περιοχής. Αν ο βασικός λόγος της μεταφοράς είναι η αποσυμφόρηση της Χαλκίδας και η εξυπηρέτηση της παραγωγικής βάσης, τότε η λύση πρέπει να βρίσκεται εκεί όπου υπάρχουν οι μεταφορικές, βιομηχανικές και χωροταξικές προϋποθέσεις.
Φάρος Αυλίδας; Να ειπωθεί καθαρά: όχι άλλη αναστάτωση σε κατοικημένες περιοχές
Αν κάποιοι σκέφτονται — ή αφήνουν να αιωρείται — σενάριο νέου λιμένα στον Φάρο Αυλίδας, οφείλουν να το πουν δημόσια και καθαρά. Γιατί άλλο πράγμα είναι η βιομηχανική και λιμενική λειτουργία σε περιοχή που ήδη συνδέεται με τέτοιες χρήσεις, και άλλο να ανοίγει ζήτημα βαριάς λιμενικής δραστηριότητας κοντά σε κατοικημένες περιοχές.
Οι κάτοικοι δεν είναι διακοσμητικό στοιχείο σε χάρτη μελετητών. Έχουν ζωή, περιουσίες, καθημερινότητα, δικαίωμα στην ενημέρωση και δικαίωμα στην αντίδραση. Κανένα λιμάνι δεν μπορεί να σχεδιαστεί πάνω από τα κεφάλια των τοπικών κοινωνιών.
Το Τσιμεντάδικο ως σοβαρή βάση συζήτησης
Η συζήτηση για τον λιμένα του Τσιμεντάδικου δεν μπορεί να απορρίπτεται με μισόλογα. Υπάρχει ήδη λιμενική-βιομηχανική λογική στην περιοχή. Στα δημόσια έγγραφα για τον σχεδιασμό του λιμένα Χαλκίδας καταγράφονται εγκαταστάσεις στη Βοιωτική πλευρά του στενού Περάματος και του κόλπου μικρού και μεγάλου Βαθέως Αυλίδας, μεταξύ των οποίων ο προβλήτας της ΑΓΕΤ Ηρακλής, τα Ναυπηγεία Χαλκίδας και άλλες λιμενικές υποδομές.
Αυτό δεν σημαίνει ότι όλα λύνονται με μία πολιτική δήλωση. Σημαίνει όμως ότι εδώ υπάρχει πραγματικό πεδίο σοβαρής τεχνικής αξιολόγησης: βάθη, εκβάθυνση, ρεύματα, περιβαλλοντικοί όροι, πρόσβαση, οδική σύνδεση, σιδηροδρομική προοπτική, επιπτώσεις στις γύρω περιοχές.
Και εδώ χρειάζεται καθαρότητα: αν υπάρχουν μελέτες που απορρίπτουν συγκεκριμένες λύσεις, να παρουσιαστούν. Αν υπάρχουν μελέτες που υποστηρίζουν άλλες, να δημοσιοποιηθούν. Αν υπάρχουν διαφορετικές τεχνικές εκτιμήσεις για την εκβάθυνση, να τεθούν στο τραπέζι. Όχι φήμες, όχι υπαινιγμοί, όχι «κάποιοι ξέρουν». Δημόσια στοιχεία, δημόσια λογοδοσία.
Η ανάπτυξη της βιομηχανικής ζώνης είναι πραγματικότητα — αλλά δεν αρκεί ως άλλοθι
Η περιοχή Ριτσώνας, Σχηματαρίου και Οινοφύτων αποτελεί έναν από τους πιο κρίσιμους παραγωγικούς άξονες της Στερεάς Ελλάδας. Η Χαλκίδα έχει ωφεληθεί από την απασχόληση, την τοπική κατανάλωση, τις μετακινήσεις εργαζομένων και τη γενικότερη οικονομική δραστηριότητα.
Ναι, η πόλη οφείλει να βλέπει τη βιομηχανία όχι ως εχθρό, αλλά ως παράγοντα εργασίας και εισοδήματος. Όμως άλλο η στήριξη της παραγωγής και άλλο η άκριτη αποδοχή οποιουδήποτε σχεδιασμού βαφτίζεται «αναπτυξιακός».
Η ανάπτυξη δεν μπορεί να είναι μονόδρομος χωρίς κοινωνικό έλεγχο. Δεν μπορεί να σημαίνει ότι οι τοπικές κοινωνίες απλώς προσαρμόζονται στις ανάγκες των φορτίων, των logistics και των βιομηχανικών συμφερόντων.
Το κρίσιμο ερώτημα
Το ερώτημα δεν είναι αν πρέπει να μεταφερθεί το Εμπορικό Λιμάνι Χαλκίδας. Πρέπει.
Το ερώτημα είναι πού, με ποιο σχέδιο, με ποιες μελέτες, με ποια περιβαλλοντική θωράκιση, με ποια κυκλοφοριακή πρόβλεψη και με ποια ειλικρινή ενημέρωση των πολιτών.
Γιατί αν το έργο σχεδιαστεί σωστά, μπορεί να αποσυμφορήσει τη Χαλκίδα, να αναβαθμίσει το παραλιακό μέτωπο, να στηρίξει τη βιομηχανική παραγωγή και να δημιουργήσει νέες θέσεις εργασίας. Αν όμως σχεδιαστεί με προχειρότητα, ασάφεια ή εξυπηρετήσεις κάτω από το τραπέζι, τότε θα γίνει άλλη μία πληγή στην πλάτη της περιοχής.
Η Χαλκίδα δεν χρειάζεται άλλο ένα έργο που θα παρουσιαστεί ως «ιστορική ευκαιρία» και θα καταλήξει σε μόνιμη εκκρεμότητα.
Χρειάζεται λιμάνι με σχέδιο.
Χρειάζεται ανάπτυξη με λογοδοσία.
Χρειάζεται αποφάσεις που δεν θα τις πληρώσουν ούτε οι κάτοικοι, ούτε η πόλη, ούτε οι επόμενες γενιές.