Σήμερα, Κυριακή 18 Οκτωβρίου 2026, η Εκκλησία τιμά τη μνήμη του Αγίου Αποστόλου και Ευαγγελιστή Λουκά και του Αγίου Μάρτυρος Μαρίνου του Γέροντος. Την ονομαστική τους εορτή έχουν ο Λουκάς, η Λουκία και η Λουκίτσα, ενώ στα εορτολόγια αναφέρεται και ο Μαρίνος, για όσους τιμούν τον συγκεκριμένο άγιο.
Ο Ευαγγελιστής Λουκάς συγκαταλέγεται στις σημαντικότερες μορφές της αποστολικής Εκκλησίας. Σύμφωνα με την εκκλησιαστική παράδοση, καταγόταν από την Αντιόχεια της Συρίας, διέθετε ελληνική παιδεία και ασκούσε την ιατρική. Στην προς Κολοσσαείς Επιστολή αναφέρεται χαρακτηριστικά ως «Λουκᾶς ὁ ἰατρὸς ὁ ἀγαπητός» (Κολ. 4:14).
Στενός συνεργάτης και συνοδοιπόρος του Αποστόλου Παύλου, συνδέθηκε με την εξάπλωση του χριστιανικού κηρύγματος. Η αφοσίωσή του αποτυπώνεται στη Β΄ προς Τιμόθεον Επιστολή: «Λουκᾶς ἐστι μόνος μετ’ ἐμοῦ» (Β΄ Τιμ. 4:11), μια σύντομη φράση που φανερώνει την παρουσία του δίπλα στον φυλακισμένο Απόστολο.
Η Εκκλησία αναγνωρίζει στον Λουκά τον συγγραφέα του τρίτου Ευαγγελίου και των Πράξεων των Αποστόλων. Τα δύο βιβλία συνδέουν την αφήγηση της ζωής, της διδασκαλίας και της Αναστάσεως του Χριστού με την πορεία των πρώτων χριστιανικών κοινοτήτων και τη διάδοση του Ευαγγελίου.
Στο κατά Λουκάν Ευαγγέλιο ξεχωρίζει η έμφαση στο έλεος, στη συγχώρηση και στη φροντίδα για όσους βρίσκονται στο περιθώριο. Οι παραβολές του Καλού Σαμαρείτη, του Ασώτου Υιού και του πλουσίου και του φτωχού Λαζάρου μεταφέρουν ένα διαχρονικό κάλεσμα έμπρακτης αγάπης. Η σωτηρία παρουσιάζεται ως πρόσκληση προς όλους τους ανθρώπους, πέρα από καταγωγή και κοινωνική θέση.
Η ακριβής χρονολόγηση της συγγραφής παραμένει αντικείμενο επιστημονικής συζήτησης. Πολλοί σύγχρονοι μελετητές τοποθετούν το Ευαγγέλιο περίπου στα έτη 80–90 μ.Χ., ενώ στην εκκλησιαστική γραμματεία απαντούν και παλαιότερες χρονολογήσεις.
Στις Πράξεις των Αποστόλων περιγράφονται η Πεντηκοστή, η συγκρότηση της πρώτης Εκκλησίας και η ιεραποστολική δράση, με ιδιαίτερη αναφορά στους Αποστόλους Πέτρο και Παύλο. Τα χωρία στα οποία η αφήγηση περνά στο πρώτο πληθυντικό πρόσωπο έχουν συνδεθεί παραδοσιακά με τη συμμετοχή του συγγραφέα σε ορισμένα ταξίδια του Παύλου· δεν αποτελούν, ωστόσο, από μόνα τους αδιαμφισβήτητη απόδειξη της ταυτότητάς του.
Ιδιαίτερη θέση στη μνήμη του Ευαγγελιστή κατέχει η Θήβα. Η εκκλησιαστική παράδοση συνδέει την πόλη με το κήρυγμα, το τέλος της ζωής και την ταφή του. Στον αφιερωμένο σε εκείνον ναό διατηρείται η αρχαία μαρμάρινη λάρνακα που τιμάται ως ο τάφος του. Στις 17 Σεπτεμβρίου 2000, έπειτα από πολυετείς προσπάθειες της τοπικής Εκκλησίας και του Δήμου Θηβαίων, επέστρεψε στην πόλη τμήμα των λειψάνων του.
Τα λείψανα που αποδίδονται στον Άγιο και φυλάσσονται στην Πάδοβα αποτέλεσαν αντικείμενο επιστημονικής έρευνας. Μελέτη που δημοσιεύθηκε το 2001 έκρινε πιθανότερη τη συριακή καταγωγή του εξεταζόμενου ατόμου, ενώ η ραδιοχρονολόγηση έδωσε εύρος θανάτου μεταξύ 72 και 416 μ.Χ. Τα ευρήματα είναι συμβατά με στοιχεία της παράδοσης, αλλά δεν συνιστούν οριστική ταυτοποίηση των λειψάνων ούτε αποδεικνύουν θάνατο στην ακριβή ηλικία των 84 ετών.
Η εκκλησιαστική παράδοση συνδέει επίσης τον Λουκά με την αγιογραφία και του αποδίδει τις πρώτες εικόνες της Θεοτόκου. Ανάμεσα στα προσκυνήματα που διατηρούν σχετικές παραδόσεις βρίσκονται το Μέγα Σπήλαιο και η Παναγία Σουμελά. Οι αποδόσεις αυτές ανήκουν στην ιστορία της πίστης και της τιμής των εικόνων και πρέπει να διακρίνονται από την επιστημονική τεκμηρίωση της δημιουργίας τους.
Την ίδια ημέρα τιμάται ο Άγιος Μαρίνος ο Γέρων, από την Κιλικία, ο οποίος, σύμφωνα με το συναξάρι του, υπέστη βασανιστήρια και θανατώθηκε επειδή παρέμεινε σταθερός στη χριστιανική πίστη κατά τους διωγμούς του Διοκλητιανού.
Στις μνήμες της ημέρας περιλαμβάνονται ακόμη ο Όσιος Ιουλιανός ο παρά τον Ευφράτη, τα Άγια Σαράντα Παιδιά, ο Άγιος Μνάσων επίσκοπος Κύπρου, οι Νεομάρτυρες Γαβριήλ και Κυρμιδώλης και οι Όσιοι Συμεών, Θεόδωρος και Ευφροσύνη, που συνδέονται με τη Μονή του Μεγάλου Σπηλαίου.
Χρόνια πολλά σε όσες και όσους γιορτάζουν, με υγεία, δύναμη και ειρήνη.