Η Εκκλησία τιμά τους δύο μάρτυρες της Κιλικίας, τους Αποστόλους Κλεόπα και Αρτεμά και τον Όσιο Θεράποντα του Λυθροδόντα — Ποιοι γιορτάζουν σήμερα.
Τη μνήμη των Αγίων Ζηνοβίου και Ζηνοβίας τιμά σήμερα, Παρασκευή 30 Οκτωβρίου 2026, η Ορθόδοξη Εκκλησία. Δύο αδέλφια που συνδέθηκαν με την περίθαλψη των ασθενών, τη φιλανθρωπία και την ομολογία της πίστης τους, παραμένοντας ενωμένα μέχρι το μαρτύριο.
Σύμφωνα με τη συναξαριστική παράδοση, κατάγονταν από τις Αίγες της Κιλικίας και μεγάλωσαν σε εύπορη χριστιανική οικογένεια. Η δυνατότητα να ζήσουν με άνεση δεν τους απομάκρυνε από τις ανάγκες των συνανθρώπων τους. Η προσφορά προς όσους υπέφεραν αποτέλεσε βασικό γνώρισμα της ζωής τους.
Ο Ζηνόβιος ασκούσε την ιατρική χωρίς να ζητά αμοιβή. Η φροντίδα του αρρώστου ήταν για εκείνον έμπρακτη έκφραση της χριστιανικής αγάπης. Μαζί με την αδελφή του ανέπτυξε φιλανθρωπική δράση, ενώ η εκκλησιαστική παράδοση τον αναφέρει και ως επίσκοπο Αιγών.
Κατά την εποχή του Διοκλητιανού, ο ηγεμόνας Λυσίας διέταξε τη σύλληψή του. Ο Ζηνόβιος αρνήθηκε να εγκαταλείψει την πίστη του και υποβλήθηκε σε βασανιστήρια. Όταν η Ζηνοβία πληροφορήθηκε όσα συνέβαιναν, παρουσιάστηκε οικειοθελώς στις αρχές και ομολόγησε και η ίδια τον Χριστό. Τα δύο αδέλφια υπέστησαν μαρτυρικό θάνατο με αποκεφαλισμό.
Η κοινή μνήμη τους αναδεικνύει τον δεσμό της αδελφικής αγάπης και της πνευματικής ενότητας. Στην τιμή που τους αποδίδει η Εκκλησία, η φροντίδα του ασθενούς και η συμπαράσταση στον αδύναμο αποτελούν ουσιαστικό μέρος της μαρτυρίας τους. Η αγάπη είχε ήδη πάρει συγκεκριμένη μορφή στην καθημερινότητά τους, πριν από την τελική δοκιμασία.
Την ίδια ημέρα τιμώνται οι Απόστολοι Κλεόπας και Αρτεμάς, από τον κύκλο των Εβδομήκοντα. Ο Κλεόπας συνδέεται με τη συγκινητική ευαγγελική διήγηση της πορείας προς την Εμμαούς. Μετά τη Σταύρωση, δύο μαθητές απομακρύνονται από την Ιερουσαλήμ θλιμμένοι. Ο αναστημένος Χριστός τους πλησιάζει και συνομιλεί μαζί τους, χωρίς εκείνοι αρχικά να τον αναγνωρίσουν.
Στο κατά Λουκάν Ευαγγέλιο, η αναγνώριση έρχεται όταν ο Χριστός ευλογεί και μοιράζει τον άρτο. Οι μαθητές επιστρέφουν στην Ιερουσαλήμ για να μεταφέρουν στους υπόλοιπους όσα έζησαν. Στη χριστιανική ανάγνωση του περιστατικού, η διαδρομή αυτή εκφράζει τη μετάβαση από την απογοήτευση στην ελπίδα και από τη μοναξιά στην κοινότητα. Η ακρόαση των Γραφών και η κλάση του άρτου βρίσκονται στο κέντρο της συνάντησης.
Ο Αρτεμάς υπήρξε συνεργάτης του Αποστόλου Παύλου και το όνομά του διασώζεται στην προς Τίτον Επιστολή. Η εκκλησιαστική παράδοση τον συνδέει με την επισκοπή των Λύστρων και αναφέρει ότι ολοκλήρωσε ειρηνικά τη ζωή του. Η μνήμη του στρέφει την προσοχή και στους λιγότερο γνωστούς εργάτες του αποστολικού κηρύγματος, που συνέβαλαν στη συγκρότηση των πρώτων χριστιανικών κοινοτήτων.
Στο εορτολόγιο περιλαμβάνεται επίσης η Αγία Απολλωνία, ηλικιωμένη χριστιανή της Αλεξάνδρειας, η οποία μαρτύρησε τον 3ο αιώνα. Η διήγηση του μαρτυρίου της διασώζεται σε επιστολή του Αγίου Διονυσίου Αλεξανδρείας, την οποία παραθέτει ο Ευσέβιος Καισαρείας. Υπέστη σκληρή βία, με χτυπήματα στο στόμα και καταστροφή των δοντιών της, και πέθανε στην πυρά. Η μνήμη της συνδέθηκε ιδιαίτερα στη δυτική χριστιανική παράδοση με τους οδοντιάτρους και όσους υποφέρουν από οδοντικό πόνο.
Ξεχωριστή θέση στην κυπριακή εκκλησιαστική παράδοση έχει ο Όσιος Θεράπων, ο οποίος ασκήτεψε κοντά στον Λυθροδόντα. Κατά την τοπική παράδοση, συγκαταλέγεται στους τριακόσιους ασκητές που κατέφυγαν στην Κύπρο σε περιόδους διωγμών. Έζησε με προσευχή και άσκηση και κοιμήθηκε οσιακά. Οι διηγήσεις για την εύρεση των λειψάνων του και τις θεραπείες που αποδίδονται στη μεσιτεία του διατήρησαν ζωντανή την τιμή προς το πρόσωπό του.
Ανάμεσα στις υπόλοιπες μνήμες της ημέρας περιλαμβάνονται η Αγία Ευτροπία, ο Ιερομάρτυρας Μαρκιανός και οι Άγιοι Αστέριος, Κλαύδιος, Νέων και Νεονίλλη.
Σήμερα γιορτάζουν, μεταξύ άλλων, ο Ζηνόβιος και η Ζηνοβία, ο Αστέριος και η Αστερία, η Απολλωνία, ο Κλεόπας και η Κλεοπία, καθώς και ο Μαρκιανός. Για ορισμένα ονόματα υπάρχουν περισσότερες από μία ημερομηνίες εορτής.
Η μνήμη των αγίων της ημέρας προσκαλεί σε έναν προσωπικό απολογισμό: πόσο χώρο δίνουμε στον άνθρωπο που χρειάζεται φροντίδα, παρηγοριά ή συμπαράσταση. Το παράδειγμα του Ζηνοβίου και της Ζηνοβίας κρατά αυτή την πρόσκληση απλή και συγκεκριμένη: η πίστη βρίσκει την έκφρασή της στην έμπρακτη αγάπη.