Ο Τραμπ ανέβαλε την επίθεση, αλλά κράτησε ανοιχτή τη στρατιωτική απειλή – Συναγερμός στον Κόλπο για νέα ανάφλεξη
Η Μέση Ανατολή βρίσκεται ξανά στο πιο επικίνδυνο σημείο της κρίσης. Οι συνομιλίες ανάμεσα στις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ιράν συνεχίζονται, όμως το παρασκήνιο μυρίζει μπαρούτι. Ο Ντόναλντ Τραμπ φέρεται να ανέβαλε προγραμματισμένη αμερικανική στρατιωτική επίθεση κατά της Τεχεράνης, ύστερα από παρεμβάσεις ηγετών του Κόλπου, οι οποίοι προειδοποίησαν ότι υπάρχει ακόμη διπλωματικό περιθώριο για συμφωνία.
Η αναβολή, όμως, δεν σημαίνει αποκλιμάκωση. Σημαίνει μόνο ότι το ρολόι του πολέμου σταμάτησε προσωρινά.
Ο Αμερικανός πρόεδρος διατηρεί τον στρατό σε πλήρη ετοιμότητα, στέλνοντας καθαρό μήνυμα προς την Τεχεράνη: είτε θα υπάρξει συμφωνία που θα θεωρηθεί αποδεκτή από την Ουάσιγκτον είτε η στρατιωτική επιλογή θα επιστρέψει στο τραπέζι.
Η αντιπρόταση της Τεχεράνης και το αμερικανικό «όχι»
Η ιρανική πλευρά έχει καταθέσει αναθεωρημένη πρόταση, όμως η Ουάσιγκτον τη θεωρεί ανεπαρκή. Το βασικό πρόβλημα παραμένει το ίδιο: οι ΗΠΑ ζητούν βαθιές υποχωρήσεις στο πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν, ενώ η Τεχεράνη ζητά εγγυήσεις ασφαλείας, οικονομικές διευκολύνσεις και αναγνώριση κρίσιμων στρατηγικών της θέσεων.
Για τις Ηνωμένες Πολιτείες, το ζητούμενο είναι να περιοριστεί ουσιαστικά η ικανότητα του Ιράν να χρησιμοποιεί το πυρηνικό του πρόγραμμα ως εργαλείο ισχύος. Για την Τεχεράνη, όμως, ο εμπλουτισμός ουρανίου, το βαλλιστικό πρόγραμμα και ο έλεγχος των Στενών του Ορμούζ δεν είναι απλά θέματα διαπραγμάτευσης. Είναι στοιχεία επιβίωσης του καθεστώτος.
Εκεί βρίσκεται και το βαθύ αδιέξοδο. Η Ουάσιγκτον θέλει μια συμφωνία που να μοιάζει με νίκη. Η Τεχεράνη δεν μπορεί να αποδεχθεί μια συμφωνία που θα μοιάζει με ταπείνωση.
Ορμούζ: Το σημείο όπου η κρίση γίνεται παγκόσμια απειλή
Τα Στενά του Ορμούζ αποτελούν έναν από τους σημαντικότερους ενεργειακούς διαδρόμους του πλανήτη. Κάθε ένταση σε αυτό το σημείο δεν αφορά μόνο το Ιράν, τις ΗΠΑ ή τις χώρες του Κόλπου. Αφορά την παγκόσμια οικονομία, τις τιμές ενέργειας, τη ναυτιλία, τις αγορές και την καθημερινότητα εκατομμυρίων ανθρώπων.
Γι’ αυτό και οι χώρες του Κόλπου επιχειρούν να κρατήσουν ζωντανό το διπλωματικό κανάλι. Δεν πρόκειται απλώς για μια περιφερειακή κρίση. Ένας πόλεμος ΗΠΑ – Ιράν θα μπορούσε να προκαλέσει ντόμινο αποσταθεροποίησης από τον Περσικό Κόλπο μέχρι τη Μεσόγειο και από τις αγορές πετρελαίου μέχρι την ευρωπαϊκή οικονομία.
Η κατάσταση γίνεται ακόμη πιο επικίνδυνη επειδή και οι δύο πλευρές πιστεύουν ότι ο χρόνος λειτουργεί υπέρ τους. Οι ΗΠΑ θεωρούν ότι η πίεση μπορεί να αναγκάσει το Ιράν να υποχωρήσει. Το Ιράν θεωρεί ότι η αντοχή μπορεί να αναγκάσει τις ΗΠΑ να αποδεχθούν έναν συμβιβασμό.
Αυτή είναι η κλασική συνταγή ενός πολέμου φθοράς.
Ο κίνδυνος του λάθους υπολογισμού
Σε τέτοιες κρίσεις, ο πόλεμος δεν ξεκινά πάντα με καθαρή πολιτική απόφαση. Μπορεί να ξεκινήσει από λάθος εκτίμηση, από ένα χτύπημα που θα ξεφύγει, από μια απάντηση που θα θεωρηθεί υπερβολική ή από μια κίνηση που η άλλη πλευρά θα εκλάβει ως προετοιμασία γενικευμένης επίθεσης.
Αυτό ακριβώς φοβούνται πλέον διπλωμάτες και αναλυτές. Όχι μόνο ότι δεν υπάρχει συμφωνία, αλλά ότι η παρατεταμένη ένταση μπορεί να οδηγήσει σε σύγκρουση ακόμη και χωρίς κανείς να έχει αποφασίσει πλήρως να ανοίξει τον δρόμο του πολέμου.
Η Μέση Ανατολή έχει ζήσει πολλές φορές την ίδια παγίδα: όλοι δηλώνουν ότι δεν θέλουν γενικευμένη ανάφλεξη, αλλά όλοι προετοιμάζονται σαν να είναι αναπόφευκτη.
Η αναβολή μιας επίθεσης δεν είναι ειρήνη. Είναι χρόνος δανεικός.
Οι ΗΠΑ κρατούν ανοιχτή την απειλή της ισχύος. Το Ιράν κρατά ανοιχτή την άρνηση της ταπείνωσης. Και ανάμεσά τους βρίσκεται μια ολόκληρη περιοχή που γνωρίζει ότι ένα λάθος μπορεί να μετατρέψει τη διπλωματία σε πολεμικό ανακοινωθέν.
Το ερώτημα πλέον δεν είναι μόνο αν θα υπάρξει συμφωνία.
Το ερώτημα είναι αν θα προλάβει η διπλωματία πριν πατήσουν οι στρατοί τη σκανδάλη.