Στην τουρκική στρατηγική σκέψη ωριμάζει ξανά ένα επικίνδυνο μοτίβο: η πεποίθηση ότι ξένες δυνάμεις επιχειρούν να σύρουν την Τουρκία σε μια ευρύτερη πολεμική ανάφλεξη. Και όταν η Άγκυρα αρχίζει να πιστεύει ότι την περικυκλώνουν, δεν ηρεμεί — νευριάζει.
Σε αυτό το αφήγημα, η Ελλάδα δεν εμφανίζεται ως απλός γείτονας, αλλά ως κρίκος μιας αλυσίδας πίεσης μαζί με τις ΗΠΑ και το Ισραήλ. Είτε αυτή η ανάγνωση είναι υπερβολική είτε εργαλειακή, για την Αθήνα το συμπέρασμα είναι ένα: χρειάζεται εγρήγορση, σοβαρότητα και επιτάχυνση της αποτρεπτικής ισχύος.
Τι βλέπει η Τουρκία:
Η τουρκική ηγεσία και ένα ευρύ φάσμα αναλυτών στην Άγκυρα διαβάζουν τις περιφερειακές εξελίξεις μέσα από το πρίσμα της περικύκλωσης. Θεωρούν ότι ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή, οι αμερικανικές κινήσεις, η ισραηλινή στρατηγική και η ελληνική γεωπολιτική αναβάθμιση δεν είναι ασύνδετα γεγονότα, αλλά κομμάτια ενός πλέγματος πίεσης προς την Τουρκία.
Αυτό δεν σημαίνει απαραίτητα ότι η Άγκυρα θέλει άμεση σύγκρουση. Σημαίνει όμως ότι καλλιεργεί στο εσωτερικό της ένα περιβάλλον καχυποψίας, όπου κάθε κίνηση τρίτων μπορεί να ερμηνευθεί ως εχθρικός σχεδιασμός.
Γιατί αυτό κάνει την κατάσταση πιο επικίνδυνη:
Η Τουρκία είναι πιο επικίνδυνη όχι μόνο όταν επιτίθεται, αλλά και όταν αισθάνεται ότι απειλείται στρατηγικά. Τότε αυξάνει τη νευρικότητα, σκληραίνει τη ρητορική και επιχειρεί να δείξει ότι δεν εκβιάζεται.
Αυτό μπορεί να μεταφραστεί σε πίεση στο Αιγαίο, σε κινήσεις επίδειξης ισχύος, σε ένταση στην Ανατολική Μεσόγειο, σε αμφισβητήσεις ή σε απόπειρα δημιουργίας τετελεσμένων. Με απλά λόγια: όταν η Άγκυρα πιστεύει ότι κάποιοι την σπρώχνουν προς τον τοίχο, συχνά ψάχνει χώρο να σπρώξει εκείνη αλλού.
Τι πρέπει να κάνει η Ελλάδα:
Η Ελλάδα δεν έχει την πολυτέλεια ούτε της αφέλειας ούτε της φωνασκίας. Οφείλει να κινηθεί σε τρία επίπεδα ταυτόχρονα:
Πρώτον, να συνεχίσει χωρίς καθυστερήσεις το εξοπλιστικό και επιχειρησιακό της πρόγραμμα, με έμφαση στην πραγματική διαθεσιμότητα και όχι στις επικοινωνιακές εξαγγελίες.
Δεύτερον, να ενισχύσει τη διπλωματική της θωράκιση, ώστε να μην επιτρέπει στην Τουρκία να παρουσιάζει την Αθήνα ως «προέκταση» άλλων στρατηγικών.
Τρίτον, να διατηρήσει ψυχραιμία, καθαρό κέντρο λήψης αποφάσεων και συνεχή επιτήρηση, γιατί οι κρίσεις δεν ξεσπούν πάντα από μεγάλες αποφάσεις — συχνά ξεκινούν από λάθος εκτίμηση, λάθος μήνυμα ή λάθος στιγμή.
Η Ελλάδα δεν πρέπει να φοβηθεί την τουρκική νευρικότητα — πρέπει να την διαβάσει σωστά. Γιατί κάθε φορά που η Άγκυρα πείθεται ότι κάποιοι την παγιδεύουν σε πόλεμο, γίνεται πιο απρόβλεπτη. Και τα κράτη δεν πληρώνουν ακριβά μόνο τις εχθρικές προθέσεις των άλλων. Πληρώνουν και τη δική τους αδράνεια.