Το άρθρο του Marco Travaglio στο Il Fatto Quotidiano δεν είναι απλώς μια ιταλική πολεμική. Είναι πολιτικό κατηγορητήριο για την ευρωπαϊκή υποκρισία: σκληρή απέναντι στη Ρωσία, διστακτική απέναντι στο Ισραήλ, ανήμπορη απέναντι στις ΗΠΑ.
Ο Marco Travaglio, με άρθρο του στο Il Fatto Quotidiano στις 8 Μαΐου 2026 με τίτλο «Spagna batte Italia», βάζει το δάχτυλο στην πληγή: η Ισπανία του Πέδρο Σάντσεθ κινείται πολιτικά, θεσμικά και συμβολικά υπέρ της προστασίας του διεθνούς δικαίου, την ώρα που η Ιταλία της Τζόρτζια Μελόνι και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή της Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν εμφανίζονται εγκλωβισμένες στη διπλωματική αμηχανία.
Η Ισπανία δεν σώπασε
Η Μαδρίτη ζήτησε επισήμως από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή την άμεση ενεργοποίηση του λεγόμενου Blocking Statute, του ευρωπαϊκού μηχανισμού που έχει σχεδιαστεί για να προστατεύει Ευρωπαίους πολίτες, θεσμούς και φορείς από εξωεδαφικές κυρώσεις τρίτων χωρών. Στόχος της ισπανικής παρέμβασης είναι να μην έχουν αποτέλεσμα εντός Ε.Ε. οι αμερικανικές κυρώσεις κατά της Francesca Albanese, ειδικής εισηγήτριας του ΟΗΕ για τα κατεχόμενα παλαιστινιακά εδάφη, καθώς και κατά δικαστών και εισαγγελέων του Διεθνούς Ποινικού Δικαστηρίου.
Εδώ βρίσκεται η ουσία. Δεν μιλάμε για διπλωματική λεπτομέρεια. Μιλάμε για το αν η Ευρώπη έχει ακόμη το θάρρος να προστατεύσει τους δικούς της θεσμούς, τους δικούς της πολίτες και την ίδια την έννοια της διεθνούς δικαιοσύνης.
Η υπόθεση Albanese και το ευρωπαϊκό τεστ αξιοπιστίας
Η Francesca Albanese, Ιταλίδα νομικός και αξιωματούχος του ΟΗΕ, τιμήθηκε από την ισπανική κυβέρνηση με το Τάγμα της Πολιτικής Αξίας, για το έργο της στην καταγραφή και καταγγελία παραβιάσεων του διεθνούς δικαίου στη Γάζα. Ο Σάντσεθ δεν περιορίστηκε σε ευχές και γενικόλογες δηλώσεις. Έκανε πολιτική πράξη. Έστειλε επιστολή στη φον ντερ Λάιεν και ζήτησε ευρωπαϊκή ασπίδα απέναντι στις αμερικανικές κυρώσεις.
Η Ρώμη, αντίθετα, δείχνει αμήχανη. Και αυτό είναι το σημείο που κάνει το άρθρο του Travaglio τόσο αιχμηρό. Η Albanese είναι Ιταλίδα πολίτης. Όμως την πολιτική προστασία, την αναγνώριση και την υπεράσπιση δεν τη βρήκε πρώτα στη χώρα της. Τη βρήκε στην Ισπανία.
Δύο μέτρα και δύο σταθμά
Η Ευρώπη έχει αποδείξει ότι ξέρει να επιβάλλει κυρώσεις όταν θέλει. Το έκανε απέναντι στη Ρωσία. Το έκανε με ταχύτητα, με αυστηρότητα, με πολιτική βεβαιότητα. Όμως όταν η συζήτηση φτάνει στο Ισραήλ, η ίδια Ευρώπη ξαφνικά ανακαλύπτει τις «ισορροπίες», τις «δυσκολίες», τις «διαφορετικές ευαισθησίες».
Στις 21 Απριλίου 2026, η πρόταση για πλήρη ή μερική αναστολή της Συμφωνίας Σύνδεσης Ε.Ε.–Ισραήλ δεν βρήκε την απαιτούμενη στήριξη. Το Reuters μετέδωσε ότι η Γερμανία και η Ιταλία παρέμειναν στις υφιστάμενες θέσεις τους, ενώ η Ισπανία και η Ιρλανδία πίεζαν για δράση.
Αυτό είναι το πραγματικό πολιτικό σκορ: Ισπανία – Ιταλία: 1-0.
Όχι σε ποδόσφαιρο. Σε θεσμικό ανάστημα.
Το Flotilla και η σιωπή που βαραίνει
Το ίδιο μοτίβο φάνηκε και στην υπόθεση του Global Sumud Flotilla. Δύο ακτιβιστές, ο Ισπανός Saif Abu Keshek και ο Βραζιλιάνος Thiago Avila, συνελήφθησαν από τις ισραηλινές αρχές σε διεθνή ύδατα, σύμφωνα με το Reuters, ενώ συμμετείχαν σε αποστολή με στόχο την παράδοση ανθρωπιστικής βοήθειας στη Γάζα. Οι ίδιοι αρνήθηκαν τις ισραηλινές κατηγορίες και υποστήριξαν ότι η αποστολή τους ήταν ανθρωπιστική.
Η ισπανική και η βραζιλιάνικη πλευρά ζήτησαν την απελευθέρωσή τους, ενώ η ισραηλινή πλευρά αρνήθηκε τις καταγγελίες για βασανιστήρια και υποστήριξε ότι οι ενέργειές της ήταν νόμιμες.
Και εδώ η εικόνα είναι καθαρή: άλλοι μιλούν, άλλοι ζυγίζουν το κόστος της σιωπής τους.
Το πρόβλημα δεν είναι μόνο η Ιταλία
Το άρθρο του Travaglio έχει ιταλικό στόχο, αλλά ευρωπαϊκό βάθος. Το ερώτημα δεν αφορά μόνο τη Μελόνι. Αφορά και τη φον ντερ Λάιεν. Αφορά και τα κόμματα που στηρίζουν την Επιτροπή της. Αφορά συνολικά την Ευρωπαϊκή Ένωση, η οποία θέλει να εμφανίζεται ως δύναμη δικαίου, αλλά συχνά ενεργεί ως δύναμη επιλεκτικής ευαισθησίας.
Διότι το διεθνές δίκαιο ή ισχύει πάντα ή δεν ισχύει καθόλου. Δεν μπορεί να είναι απόλυτο στην Ουκρανία, σχετικό στη Γάζα και ανενεργό όταν οι ΗΠΑ κυρώνουν δικαστές, εισαγγελείς και εισηγητές διεθνών οργανισμών.
Η Ισπανία δεν έκανε επανάσταση. Έκανε το αυτονόητο.
Και ακριβώς γι’ αυτό εξέθεσε τους υπόλοιπους.
Εξέθεσε την Ιταλία, που βλέπει μια Ιταλίδα αξιωματούχο του ΟΗΕ να στοχοποιείται και αφήνει τη Μαδρίτη να σηκώσει τη σημαία της προστασίας της. Εξέθεσε την Επιτροπή, που μιλά για ευρωπαϊκή κυριαρχία αλλά διστάζει όταν η κυριαρχία αυτή πρέπει να αποκτήσει πολιτικό κόστος. Εξέθεσε την Ευρώπη, που θέλει να είναι δικαστής του κόσμου, αλλά φοβάται να υπερασπιστεί τους ίδιους της τους δικαστές.
Γι’ αυτό ο τίτλος του Travaglio είναι τόσο εύστοχος.
Η Ισπανία νίκησε την Ιταλία. Όχι επειδή φώναξε περισσότερο. Αλλά επειδή, την κρίσιμη στιγμή, στάθηκε όρθια.