Στο Νταβός ακούγονται πολλά. Συνήθως, τα περισσότερα είναι «ασφαλή»: λέξεις-μαξιλάρια για “συμπερίληψη”, “ανθεκτικότητα”, “πράσινη μετάβαση”, “κανονιστικές ισορροπίες” — όλα έτσι ώστε να μη θιγεί το πραγματικό κέντρο βάρους: ποιος κρατάει τη βιομηχανία, την ενέργεια και την τεχνολογία.
Αυτή τη φορά, όμως, μπήκε στο ίδιο αμφιθέατρο ένα στέλεχος της αμερικανικής εξουσίας και είπε τη φράση που το WEF δεν αντέχει: «Η παγκοσμιοποίηση απέτυχε τη Δύση». Ο Χάουαρντ Λάτνικ, Υπουργός Εμπορίου των ΗΠΑ, δεν το είπε υπαινικτικά. Το είπε ως πολιτική γραμμή.
Και επειδή στο Νταβός μετράει όχι μόνο τι λες αλλά πού το λες, το μήνυμα ήταν χειρουργικό: το «μοντέλο» που ευαγγελίστηκε offshoring, φθηνή εργασία, εκχώρηση παραγωγής και αλυσίδων εφοδιασμού σε τρίτους, τελείωσε — τουλάχιστον για όσους έχουν ισχύ να το τελειώσουν.
Το χτύπημα που πόνεσε: Net Zero χωρίς… βιομηχανία
Η πιο ενοχλητική στιγμή ήταν όταν έβαλε το δάχτυλο στην ευρωπαϊκή πληγή: την πράσινη ρητορική χωρίς βιομηχανική ραχοκοκαλιά. Του αποδίδεται η ευθεία ερώτηση-καρφί: «Γιατί να συμφωνήσει η Ευρώπη να είναι net zero το 2030 όταν δεν κατασκευάζει ούτε μπαταρία;» — ένα επιχείρημα που “δένει” την κλιματική πολιτική με την τεχνολογική εξάρτηση (ιδίως από την Κίνα στην εφοδιαστική αλυσίδα μπαταριών).
Εδώ είναι που ο ευρωπαϊκός καθωσπρεπισμός μένει από καύσιμα:
- Θες ηθική υπεροχή για το κλίμα; Ωραία. Πού είναι η παραγωγή;
- Θες δεσμεύσεις; Πού είναι η κυριαρχία στις κρίσιμες τεχνολογίες;
- Θες να κάνεις πολιτική με όρους “values”; Γιατί τότε παραδίδεις την ισχύ σε όποιον παράγει;
Η αίθουσα δεν άντεξε τη σύγκρουση – και φάνηκε
Η μετωπικότητα δεν έμεινε στα λόγια. Σε δείπνο του WEF που φιλοξενήθηκε από τον Larry Fink (BlackRock), υπήρξαν αποδοκιμασίες/heckling και αναταραχή. Αναφορές θέλουν την πρόεδρο της ΕΚΤ Κριστίν Λαγκάρντ να αποχωρεί κατά τη διάρκεια έντονης κριτικής προς την Ευρώπη, ενώ το δείπνο διακόπηκε πρόωρα.
Δεν έχει σημασία αν κάποιος θα το «μαζέψει» επικοινωνιακά (“δεν έγινε έτσι”, “ήταν ένας”, “ήταν λίγοι”). Η εικόνα έγραψε: όταν η συζήτηση φεύγει από τα πάνελ και πάει στην ισχύ, το Νταβός χάνει την αυτοπεποίθησή του.
Και η Γροιλανδία; Η ειρωνεία της «κατάργησης των συνόρων»
Την ίδια μέρα, ο Τραμπ μιλούσε στο Νταβός για πλαίσιο “future deal” γύρω από τη Γροιλανδία/Αρκτική, ενώ δήλωνε ότι δεν θα χρησιμοποιήσει στρατιωτική δύναμη.
Δεν χρειάζεται να συμφωνήσεις με τίποτα από αυτά για να δεις τον πυρήνα: όταν κηρύττεις «μετα-εθνική» εποχή, πάντα θα βρεθεί ένας παίκτης που θα θυμίσει σε όλους ότι τα σύνορα και οι σφαίρες επιρροής δεν καταργήθηκαν ποτέ — απλώς άλλαξαν ιδιοκτήτες.
Το Νταβός δεν άκουσε απλώς μια «αντι-παγκοσμιοποίηση». Άκουσε το νέο δόγμα της Δύσης όπως το διαμορφώνει η Ουάσινγκτον: reshoring, δασμοί/πίεση, ενεργειακός ρεαλισμός, βιομηχανική πολιτική, κρατική ισχύς στις κρίσιμες αλυσίδες.
Η παγκοσμιοποίηση, όπως πουλήθηκε ως “win-win ηθική”, δεν πέθανε από ιδεολογική ήττα. Πέθανε από κάτι πιο ταπεινωτικό: από το γεγονός ότι δεν μπορεί να απαντήσει στην ερώτηση “ποιος παράγει;”.