Το λάθος δεν θα είναι αν η Άγκυρα φωνάζει. Το λάθος θα είναι αν η Αθήνα συνεχίσει να απαντά σαν να πρόκειται για επικοινωνιακό θόρυβο και όχι για οργανωμένη αμφισβήτηση ελληνικής και ευρωπαϊκής κυριαρχίας.
Η Τουρκία δεν κρύβεται πια πίσω από διπλωματικές ασάφειες. Με το υπό διαμόρφωση νομοσχέδιο για τη λεγόμενη «Γαλάζια Πατρίδα», η Άγκυρα επιχειρεί να μεταφέρει στο εσωτερικό της δίκαιο ένα αναθεωρητικό δόγμα που εδώ και χρόνια αμφισβητεί θαλάσσιες ζώνες, κυριαρχικά δικαιώματα και, μέσω της λογικής των «γκρίζων ζωνών», ακόμη και την ελληνική κυριαρχία σε νησιά, νησίδες και βραχονησίδες του Αιγαίου.
Σύμφωνα με τα μέχρι τώρα δημοσιεύματα, το AKP ετοιμάζει νομοθετική ρύθμιση που συνδέεται με τη «Γαλάζια Πατρίδα» και αφορά θαλάσσιες ζώνες, ΑΟΖ, αλιεία, εξορύξεις και θαλάσσια πάρκα σε Αιγαίο και Ανατολική Μεσόγειο. Το νομοσχέδιο φέρεται να αναμένεται μετά το τέλος του Kurban Bayramı, δηλαδή στις αρχές Ιουνίου.
Το επικίνδυνο σημείο δεν είναι μόνο η ρητορική. Είναι ότι η Τουρκία προσπαθεί να παρουσιάσει ως «νόμο» αυτό που μέχρι χθες ήταν δόγμα, χάρτης, απειλή, πίεση και προπαγάνδα. Δηλαδή να ντύσει με θεσμικό μανδύα την αμφισβήτηση του Αιγαίου.
Το θέμα δεν είναι θεωρητικό: λέγεται EGAYDAAK
Η περιβόητη τουρκική λίστα EGAYDAAK αφορά νησιά, νησίδες και βραχονησίδες για τις οποίες η Άγκυρα ισχυρίζεται ότι δήθεν δεν μεταβιβάστηκαν στην Ελλάδα με διεθνείς συνθήκες. Η σχετική τουρκική επιχειρηματολογία επανέρχεται κατά καιρούς από το 1996 και συνδέεται με τη στρατηγική των «γκρίζων ζωνών». Δημοσιεύματα έχουν αναφερθεί σε 152 ελληνικά νησιά, νησίδες και βραχονησίδες που αμφισβητούνται από την τουρκική πλευρά.
Αυτό δεν σημαίνει ότι η Τουρκία αποκτά δικαίωμα επειδή το γράφει σε έναν νόμο. Καμία εσωτερική νομοθεσία ξένου κράτους δεν μπορεί να αλλάξει διεθνείς συνθήκες, σύνορα, κυριαρχία και δικαιώματα. Όμως σημαίνει κάτι εξαιρετικά σοβαρό: η Άγκυρα προσπαθεί να δημιουργήσει τετελεσμένα στο επίπεδο της πολιτικής, της διπλωματίας, της προπαγάνδας και αργότερα της πράξης.
Και εδώ αρχίζει το ελληνικό λάθος.
Το λάθος της Ελλάδας: να συνηθίσει την πρόκληση
Το μεγαλύτερο λάθος της Ελλάδας θα ήταν να θεωρήσει ότι όλα αυτά είναι «για εσωτερική κατανάλωση» στην Τουρκία. Αυτό το έχουμε ξανακούσει. Το ακούσαμε για τη «Γαλάζια Πατρίδα». Το ακούσαμε για το τουρκολιβυκό μνημόνιο. Το ακούσαμε για τις «γκρίζες ζώνες». Κάθε φορά η Άγκυρα ξεκινά με χάρτες, δηλώσεις και φιλοκυβερνητικά δημοσιεύματα. Μετά τα κάνει επίσημη θέση. Μετά τα βάζει σε διαπραγμάτευση. Μετά κατηγορεί την Ελλάδα ότι «δεν συζητά».
Η Αθήνα δεν μπορεί να απαντά με χαμηλόφωνες διαρροές. Δεν μπορεί να περιμένει πρώτα να ψηφιστεί ο νόμος και μετά να αντιδράσει. Δεν μπορεί να αφήνει το ζήτημα να φαίνεται ως «ελληνοτουρκική διαφορά», όταν πρόκειται για αμφισβήτηση ελληνικού και ευρωπαϊκού εδάφους.
Η ελληνική απάντηση πρέπει να είναι άμεση, δημόσια και θεσμική.
Τι πρέπει να κάνει τώρα η Αθήνα
Η Ελλάδα οφείλει να θέσει το ζήτημα αμέσως στον ΟΗΕ, στην Ευρωπαϊκή Ένωση και στο ΝΑΤΟ. Όχι με γενικόλογες διαμαρτυρίες, αλλά με πλήρη φάκελο: χάρτες, διεθνείς συνθήκες, τουρκικές δηλώσεις, δημοσιεύματα, αναφορές στη λίστα EGAYDAAK και σαφή επισήμανση ότι η Τουρκία επιχειρεί να μετατρέψει αναθεωρητικές αξιώσεις σε εσωτερικό νόμο.
Η ελληνική θέση πρέπει να είναι καθαρή:
Καμία «γκρίζα ζώνη» σε ελληνικό έδαφος.
Καμία συζήτηση για ελληνική κυριαρχία.
Καμία αποδοχή τετελεσμένων μέσω τουρκικού νόμου.
Καμία εξίσωση θύτη και θύματος.
Ο Γιώργος Γεραπετρίτης έχει ήδη δηλώσει ότι η Ελλάδα «διαμορφώνει απαντήσεις για όλα τα πιθανά σενάρια», ενώ ελληνικές διπλωματικές πηγές υπογραμμίζουν ότι το τουρκικό νομοσχέδιο δεν συμβάλλει στα «ήρεμα νερά». Όμως οι απαντήσεις δεν αρκεί να υπάρχουν στα συρτάρια. Πρέπει να φανούν στο πεδίο της διεθνούς νομιμότητας.
Η Τουρκία δεν έχει κυρώσει τη Σύμβαση του ΟΗΕ για το Δίκαιο της Θάλασσας, αλλά επιχειρεί να επικαλείται επιλεκτικά κανόνες θαλάσσιας δικαιοδοσίας όταν τη συμφέρουν. Αυτό ακριβώς πρέπει να αναδειχθεί διεθνώς: δεν μπορεί ένα κράτος να απορρίπτει το διεθνές δίκαιο όταν περιορίζει τις αξιώσεις του και να το επικαλείται όταν θέλει να απλώσει την επιρροή του.
Δεν απειλείται απλώς το Αιγαίο – απειλείται η ευρωπαϊκή επικράτεια
Τα ελληνικά νησιά δεν είναι μόνο ελληνικά σύνορα. Είναι και ευρωπαϊκά σύνορα. Όταν η Τουρκία αφήνει να αιωρείται ότι 152 νησιά, νησίδες και βραχονησίδες είναι «αμφισβητούμενα», δεν προκαλεί μόνο την Αθήνα. Προκαλεί την ίδια την Ευρωπαϊκή Ένωση.
Γι’ αυτό η απάντηση δεν μπορεί να είναι μόνο διμερής. Πρέπει να είναι ευρωπαϊκή. Αν η Ε.Ε. ανέχεται μια τρίτη χώρα να αμφισβητεί έδαφος κράτους-μέλους, τότε το πρόβλημα δεν είναι μόνο ελληνικό. Είναι πρόβλημα ευρωπαϊκής ασφάλειας, ευρωπαϊκής κυριαρχίας και ευρωπαϊκής αξιοπιστίας.
Η Τουρκία κάνει αυτό που κάνει πάντα: δοκιμάζει αν η Ελλάδα θα κουραστεί, αν η Ευρώπη θα σιωπήσει, αν ο κόσμος θα συνηθίσει την πρόκληση.
Η απάντηση πρέπει να είναι μία:
Τα νησιά δεν γκριζάρονται.
Η κυριαρχία δεν μπαίνει σε παζάρι.
Και η Ελλάδα δεν έχει δικαίωμα να κοιμηθεί την ώρα που η Τουρκία νομοθετεί την αμφισβήτηση του Αιγαίου.