Όταν μια τόσο βαριά υπόθεση βυθίζεται σε αντιφάσεις, φόβο, διαρροές και θεσμική αμηχανία, τότε το πραγματικό ερώτημα δεν είναι μόνο τι συνέβη, αλλά ποιος τόλμησε να το ερευνήσει μέχρι τέλους.
Η υπόθεση που έχει γίνει γνωστή ως «υπόθεση Σάντη» έχει πάψει προ πολλού να αφορά μόνο το περιεχόμενο μιας προσωπικής καταγγελίας. Έχει μετατραπεί σε μια βαθιά πολιτική, θεσμική και κοινωνική δοκιμασία. Και αυτό γιατί, όταν ακούγονται δημόσια τόσο βαριές αναφορές για κακοποίηση, εκμετάλλευση, διασυνδέσεις ισχύος και πιθανή συγκάλυψη, το ζήτημα δεν είναι ποιος θα σπεύσει να υιοθετήσει τα πάντα ή να τα απορρίψει όλα. Το ζήτημα είναι αν το ίδιο το κράτος δείχνει αποφασισμένο να φωτίσει την υπόθεση χωρίς φόβο, χωρίς εξαρτήσεις και χωρίς προσχήματα.
Σε τέτοιες περιπτώσεις, η δημοσιογραφία δεν έχει δικαίωμα να μετατρέπει τους ισχυρισμούς σε τελεσίδικες αλήθειες. Έχει όμως υποχρέωση να επισημαίνει πότε μια κοινωνία αρχίζει να μοιάζει άρρωστη από μέσα. Πότε η αίσθηση που γεννιέται δεν είναι απλώς η φρίκη για όσα καταγγέλλονται, αλλά η υποψία ότι υπάρχει ένα πλέγμα σιωπής, ισχύος και αλληλοκάλυψης, όπου ο ένας κρατάει τον άλλο και όλοι μαζί κρατούν κλειστή την πόρτα της αλήθειας.
Το πιο ανησυχητικό στοιχείο δεν είναι μόνο το περιεχόμενο των καταγγελιών. Είναι η σκιά που πέφτει πάνω στους θεσμούς. Όταν προκύπτουν αντιφατικές εικόνες, όταν κρίσιμα πρόσωπα εμφανίζονται να λυγίζουν, όταν το δημόσιο πεδίο γεμίζει με ψίθυρους, διαρροές και αλληλοδιαψεύσεις, τότε η εμπιστοσύνη στο σύστημα αρχίζει να καταρρέει. Και όταν οι πολίτες πάψουν να πιστεύουν ότι η Δικαιοσύνη μπορεί να φτάσει μέχρι το τέλος, τότε η ζημιά δεν είναι μόνο νομική ή πολιτική. Είναι βαθιά δημοκρατική.
Η υπόθεση αυτή απαιτεί μία και μόνη απάντηση: πλήρη, ανεξάρτητη, αμείλικτη διερεύνηση. Όχι μισόλογα. Όχι ελιγμούς. Όχι προστατευτικά πέπλα γύρω από πρόσωπα, αξιώματα ή διασυνδέσεις. Αν οι καταγγελίες δεν αποδεικνύονται, αυτό πρέπει να προκύψει μέσα από σοβαρή και αδιάβλητη έρευνα. Αν όμως υπάρχουν ευθύνες, τότε καμία κοινωνική θέση, καμία επιρροή και κανένα θεσμικό δίκτυο δεν μπορεί να λειτουργήσει ως ασπίδα.
Γιατί στο τέλος της ημέρας, το πραγματικό σκάνδαλο δεν είναι μόνο ό,τι μπορεί να έγινε πίσω από κλειστές πόρτες. Το μεγαλύτερο σκάνδαλο είναι να πειστεί μια ολόκληρη κοινωνία ότι η αλήθεια δεν μπορεί να φτάσει ποτέ ως το τέλος. Και τότε δεν θα έχει ηττηθεί μόνο ένα θύμα. Θα έχει ηττηθεί η ίδια η Δημοκρατία.