Μετά την υπόθεση Santanchè, νέα έρευνα στο Μιλάνο φέρνει στο προσκήνιο τη Michela Vittoria Brambilla — και ξανανοίγει τη συζήτηση για χρήμα, εξουσία και λογοδοσία
Η Ιταλία βρίσκεται μπροστά σε ακόμη μία πολύκροτη νομική υπόθεση με πολιτικό βάρος. Μετά την υπόθεση της Daniela Santanchè, πρώην υπουργού Τουρισμού της κυβέρνησης Μελόνι, η οποία είχε βρεθεί αντιμέτωπη με δικαστικές περιπέτειες γύρω από την υπόθεση Visibilia και αργότερα παραιτήθηκε από το υπουργικό της αξίωμα, νέα έρευνα της Εισαγγελίας του Μιλάνου βάζει στο κάδρο τη βουλευτή Michela Vittoria Brambilla.
Σύμφωνα με ιταλικά δημοσιεύματα, η Brambilla ερευνάται για φερόμενες ψευδείς τιμολογήσεις και φορολογικές παραβάσεις, σε υπόθεση που συνδέεται με την τηλεοπτική εκπομπή «Dalla parte degli animali» και με χορηγίες που φέρεται να σχετίζονται με δραστηριότητες γύρω από το συγκεκριμένο πρόγραμμα. Τα επίμαχα ποσά, σύμφωνα με τις ίδιες αναφορές, αγγίζουν περίπου το 1,5 εκατομμύριο ευρώ.
Πρέπει να σημειωθεί καθαρά ότι η υπόθεση βρίσκεται σε στάδιο έρευνας και ότι κάθε εμπλεκόμενο πρόσωπο καλύπτεται από το τεκμήριο της αθωότητας. Η υπεράσπιση της Brambilla, σύμφωνα με τον ιταλικό Τύπο, κάνει λόγο για κανονικές συμβάσεις και νόμιμες αμοιβές.
Όμως το πολιτικό ερώτημα παραμένει βαρύ.
Γιατί κάθε φορά που ένας άνθρωπος της εξουσίας βρίσκεται αντιμέτωπος με οικονομικές σκιές, η κοινωνία δεν βλέπει μόνο μια δικαστική υπόθεση. Βλέπει ένα σύστημα. Βλέπει μια πολιτική τάξη που συχνά ζητά θυσίες από τους πολίτες, αλλά όταν έρχεται η ώρα της δικής της λογοδοσίας, κρύβεται πίσω από δικηγορικές διατυπώσεις, εταιρικά σχήματα, τιμολόγια, παραγωγές, χορηγίες και τεχνικές εξηγήσεις.
Ο απλός πολίτης δεν έχει αυτή την πολυτέλεια.
Ο μικρός επαγγελματίας, αν κάνει λάθος σε ένα τιμολόγιο, μπορεί να βρεθεί αντιμέτωπος με πρόστιμα που τον γονατίζουν. Η οικογένεια που μετράει το ρεύμα, το ενοίκιο και το σούπερ μάρκετ δεν έχει μηχανισμούς “δημιουργικής λογιστικής”. Ο εργαζόμενος που βλέπει τον μισθό του να τελειώνει στα μισά του μήνα δεν μπορεί να επικαλεστεί εταιρείες, παραγωγές και χορηγικά μοντέλα.
Και την ίδια ώρα, τα δημόσια συστήματα πιέζονται. Η υγεία στενάζει. Τα σχολεία γερνούν. Οι δημόσιες υπηρεσίες υπολειτουργούν. Οι πολίτες ακούν συνεχώς ότι «δεν υπάρχουν χρήματα». Όμως, όταν η συζήτηση φτάνει κοντά στην εξουσία, ξαφνικά εμφανίζονται ποσά, συμβάσεις, κύκλοι χρηματοδότησης και διαδρομές χρήματος που ο απλός άνθρωπος δεν μπορεί ούτε να φανταστεί.
Αυτή είναι η μεγάλη πληγή της ευρωπαϊκής πολιτικής: όχι μόνο η διαφθορά όπου αποδεικνύεται, αλλά η αίσθηση ότι υπάρχουν δύο μέτρα και δύο σταθμά.
Ένα κράτος αυστηρό για τον μικρό και ελαστικό για τον ισχυρό.
Ένα κράτος που κυνηγά τον αδύναμο για λίγα ευρώ, αλλά χρειάζεται χρόνια για να ξεκαθαρίσει υποθέσεις εκατομμυρίων.
Ένα κράτος που απαιτεί εμπιστοσύνη από τους πολίτες, αλλά συχνά δεν την τιμά από την πλευρά της εξουσίας.
Η Δικαιοσύνη θα αποφασίσει για τη συγκεκριμένη υπόθεση. Η πολιτική, όμως, έχει ήδη μπροστά της το δικό της δικαστήριο: την κοινωνία.
Και η κοινωνία έχει κουραστεί.
Έχει κουραστεί από τις ατελείωτες δίκες, τις καθυστερήσεις, τις παραγραφές, τις παραιτήσεις της τελευταίας στιγμής, τις δηλώσεις αθωότητας, τις πολιτικές συγγνώμες χωρίς συνέπειες. Έχει κουραστεί να βλέπει ανθρώπους που διαχειρίζονται δημόσια εμπιστοσύνη να παραμένουν πολιτικά ενεργοί μέχρι να ξεχαστεί ο θόρυβος.
Όπου αποδεικνύεται φοροδιαφυγή, απάτη ή παράνομο οικονομικό όφελος από δημόσιο πρόσωπο, η απάντηση δεν μπορεί να είναι συμβολική. Πρέπει να είναι πραγματική.
Να επιστρέφεται κάθε ευρώ.
Να δημεύεται κάθε παράνομο όφελος.
Να ελέγχονται εταιρείες, συγγενικά πρόσωπα, παρένθετες δομές και βιτρίνες.
Να αποκλείονται οριστικά από δημόσια αξιώματα όσοι αποδεικνύεται ότι πρόδωσαν την εμπιστοσύνη των πολιτών.
Γιατί η εξουσία δεν είναι προσωπικό ταμείο. Δεν είναι ΑΤΜ. Δεν είναι μηχανισμός προσωπικής εξυπηρέτησης. Είναι ευθύνη. Και όποιος δεν μπορεί να σηκώσει αυτή την ευθύνη, δεν έχει θέση σε δημόσιο αξίωμα.
Η πολιτική δεν μπορεί να ζητά ηθική από τους πολίτες όταν η ίδια δεν αντέχει τον έλεγχο. Δεν μπορεί να μιλά για τάξη, νόμο και δημοσιονομική πειθαρχία, όταν οι δικοί της άνθρωποι βρίσκονται ξανά και ξανά στο επίκεντρο οικονομικών σκανδάλων ή ερευνών.
Η πραγματική δικαιοσύνη δεν είναι να τιμωρείται μόνο ο αδύναμος.
Η πραγματική δικαιοσύνη είναι να πληρώνει πρώτος ο ισχυρός όταν αποδεικνύεται ότι καταχράστηκε την εμπιστοσύνη των πολλών.
Και εδώ δεν μιλάμε απλώς για την Ιταλία. Μιλάμε για ένα ευρωπαϊκό πολιτικό σύμπτωμα. Για την απόσταση ανάμεσα σε αυτούς που κυβερνούν και σε αυτούς που πληρώνουν. Για την αίσθηση ότι η πολιτική τάξη έχει μάθει να επιβιώνει ακόμη και μέσα από τα σκάνδαλα, ενώ οι κοινωνίες βυθίζονται στην ανασφάλεια.
Η φιλοζωία, η κοινωνική ευαισθησία, η πατρίδα, η ηθική, η “προσφορά” και η δημόσια εικόνα δεν μπορούν να λειτουργούν ως ασπίδα απέναντι στη λογοδοσία.
Όποιος φορά τον μανδύα της ευαισθησίας, αλλά ελέγχεται για το ταμείο, δεν έχει απλώς πρόβλημα εικόνας.
Έχει πρόβλημα ουσίας.
Η πολιτική δεν χρειάζεται άλλες δηλώσεις αθωότητας μπροστά στις κάμερες. Χρειάζεται καθαρούς λογαριασμούς, άμεση λογοδοσία και πραγματικές συνέπειες. Γιατί όταν κάποιος αγγίζει το δημόσιο χρήμα, δεν κλέβει μόνο ευρώ. Κλέβει εμπιστοσύνη. Και αυτή είναι η πιο βαριά κλοπή σε μια δημοκρατία.
Βασισμένο σε δημόσια τοποθέτηση του Καρίμ Νασίρ, Πρεσβευτή Ειρήνης. Ελληνική μεταφορά: Νίκος Papiggis, Dott. Architetto, Firenze – Atene.