Από την Όχη μέχρι τη θάλασσα, η Νότια Εύβοια πληρώνει εδώ και δεκαετίες τον λογαριασμό μιας ανάπτυξης που ήρθε χωρίς μέτρο, χωρίς όριο και χωρίς πραγματικό σεβασμό στον τόπο.
Η Καρυστία είναι ένας από τους πιο ιδιαίτερους τόπους της Εύβοιας. Βουνό, πέτρα, θάλασσα, φως, άγρια ομορφιά. Ένας τόπος που θα μπορούσε να είναι πρότυπο ήπιας ανάπτυξης, φυσιολατρικού τουρισμού, προστασίας τοπίου, ανάδειξης μονοπατιών, πολιτισμού και τοπικής παραγωγής.
Αντί γι’ αυτό, εδώ και πάνω από δύο δεκαετίες μετατράπηκε σταδιακά σε πεδίο εγκατάστασης ανεμογεννητριών.
Και σήμερα, όποιος περάσει από την περιοχή, δεν χρειάζεται να είναι ούτε ειδικός, ούτε περιβαλλοντολόγος, ούτε μηχανικός για να καταλάβει τι έχει συμβεί. Το βλέπει μπροστά του.
Κορυφογραμμές αλλοιωμένες.
Βουνά χαραγμένα.
Δρόμοι ανοιγμένοι μέσα σε παρθένες περιοχές.
Εκσκαφές, υποσταθμοί, υπόγεια καλώδια, βάσεις από οπλισμένο σκυρόδεμα.
Και ανεμογεννήτριες παντού.
Αυτή είναι η πραγματική εικόνα πίσω από τα μεγάλα λόγια περί «πράσινης μετάβασης».
Για χρόνια μάς είπαν ότι όλα αυτά είναι σχεδόν αθώα. Ότι οι επιπτώσεις είναι μικρές. Ότι οι παρεμβάσεις είναι αναστρέψιμες. Ότι η φύση δεν ενοχλείται. Ότι η Καρυστία πρέπει να αισθάνεται και ευγνωμοσύνη επειδή έγινε «ενεργειακός κόμβος».
Μόνο που η πραγματικότητα δεν χωράει στα δελτία τύπου των εταιρειών.
Γιατί οι ανεμογεννήτριες δεν φυτρώνουν μόνες τους στις κορυφές. Για να στηθούν, προηγούνται δρόμοι, εκβραχισμοί, μεταφορές, εκσκαφές, τσιμέντα, θεμελιώσεις, δίκτυα, υποσταθμοί και βαριές παρεμβάσεις σε τοπία που δεν ξαναγίνονται όπως ήταν.
Και αυτό δεν είναι «αμελητέα επίπτωση».
Είναι μόνιμη αλλοίωση.
Στην Καρυστία δεν μιλάμε για ένα μικρό έργο. Μιλάμε για συσσωρευμένη επέμβαση δεκαετιών. Από τις πρώτες μικρές ανεμογεννήτριες των αρχών του 2000 μέχρι τις τεράστιες εγκαταστάσεις των τελευταίων ετών, η περιοχή φορτώθηκε ξανά και ξανά, μέχρι να φτάσουμε σε μια πραγματικότητα βιομηχανοποίησης των βουνών.
Και εδώ βρίσκεται η μεγάλη υποκρισία.
Το κράτος, οι εταιρείες και οι υποστηρικτές αυτής της πολιτικής μιλούν για «πράσινη ανάπτυξη». Όμως η Καρυστία βλέπει πράσινη ανάπτυξη στα χαρτιά και τσιμέντο στο βουνό.
Μιλούν για προστασία του περιβάλλοντος, ενώ το φυσικό τοπίο αλλάζει οριστικά.
Μιλούν για καθαρή ενέργεια, αλλά αποφεύγουν να μιλήσουν για το περιβαλλοντικό κόστος της εγκατάστασης.
Μιλούν για μηδενικές ή αμελητέες επιπτώσεις, την ώρα που η ίδια η επιστημονική βιβλιογραφία δείχνει ότι οι παρεμβάσεις αυτές μπορούν να έχουν σοβαρές και μη αναστρέψιμες συνέπειες.
Η μελέτη “Conservation Genetics of Four Critically Endangered Greek Endemic Plants: A Preliminary Assessment” καταγράφει κάτι εξαιρετικά σοβαρό: το Allium iatrouinum, ένα κρίσιμα απειλούμενο ενδημικό φυτό της Νότιας Εύβοιας, έχασε τον οικότοπό του στο αρχικό σημείο καταγραφής του μετά από την κατασκευή αιολικού πάρκου. Οι ερευνητές αναφέρουν ότι δεν βρέθηκαν άτομα κατά την επίσκεψη του Ιουνίου 2020 και ότι υπάρχει υψηλή πιθανότητα το είδος να έχει εξαφανιστεί από το locus classicus.
Αυτό δεν είναι λεπτομέρεια.
Αυτό δεν είναι «τοπική γκρίνια».
Αυτό δεν είναι ιδεοληψία κατά των ΑΠΕ.
Είναι επιστημονική καμπάνα.
Όταν ένα κρίσιμα απειλούμενο ενδημικό είδος χάνει τον οικότοπό του, δεν μπορείς να συνεχίζεις να μιλάς σαν να μην συμβαίνει τίποτα. Δεν μπορείς να λες ότι όλα έγιναν σωστά. Δεν μπορείς να κρύβεσαι πίσω από τη λέξη «πράσινο» και να ζητάς σιωπή.
Γιατί πράσινη μετάβαση χωρίς προστασία της βιοποικιλότητας δεν είναι πράσινη μετάβαση.
Είναι μπίζνα με οικολογικό περιτύλιγμα.
Η Καρυστία δεν είπε ποτέ όχι στην ενέργεια. Δεν είπε όχι στην πρόοδο. Δεν είπε όχι στην ανάγκη να αλλάξει το ενεργειακό μοντέλο της χώρας.
Αλλά άλλο πράγμα οι ΑΠΕ με χωροταξία, όρια, έλεγχο, φέρουσα ικανότητα και σεβασμό στις τοπικές κοινωνίες, και άλλο πράγμα να φορτώνεις έναν τόπο μέχρι εξάντλησης επειδή «φυσάει».
Η Νότια Εύβοια δεν είναι άδειος χάρτης.
Δεν είναι ενεργειακή αποικία.
Δεν είναι χώρος θυσίας.
Δεν είναι βουνό χωρίς μνήμη, χωρίς ανθρώπους, χωρίς ιστορία, χωρίς οικοσυστήματα.
Και αυτό πρέπει να το καταλάβουν όσοι αποφασίζουν από τα γραφεία της Αθήνας, κοιτώντας χάρτες, άδειες και μεγαβάτ.
Η ανάπτυξη δεν μετριέται μόνο σε παραγόμενη ενέργεια. Μετριέται και σε αυτό που αφήνεις πίσω σου. Και στην Καρυστία, πίσω από κάθε ανεμογεννήτρια, υπάρχουν δρόμοι, μπετά, καλώδια, κομμένες πλαγιές και μια αλλοίωση που δεν σβήνει με μια ανακοίνωση εταιρικής κοινωνικής ευθύνης.
Το νέο Ειδικό Χωροταξικό για τις ΑΠΕ δεν μπορεί να αντιμετωπίζει τέτοιες περιοχές σαν να ξεκινάμε από το μηδέν. Η Καρυστία έχει ήδη σηκώσει τεράστιο βάρος. Έχει ήδη δώσει. Έχει ήδη υποστεί. Έχει ήδη αλλοιωθεί.
Άρα το ερώτημα δεν είναι αν θα μπουν κι άλλες ανεμογεννήτριες.
Το ερώτημα είναι πότε επιτέλους θα μπει φρένο.
Πότε θα αναγνωριστεί ο κορεσμός.
Πότε θα μετρηθεί η πραγματική φέρουσα ικανότητα.
Πότε θα αποτιμηθεί η συνολική περιβαλλοντική ζημιά.
Πότε θα ακουστεί η τοπική κοινωνία.
Πότε θα σταματήσει η Καρυστία να αντιμετωπίζεται ως εύκολη λεία της ενεργειακής αγοράς.
Γιατί η πράσινη ενέργεια δεν μπορεί να παράγεται πάνω σε κατεστραμμένα οικοσυστήματα και μετά να βαφτίζεται σωτηρία του πλανήτη.
Δεν σώζεις το περιβάλλον καταστρέφοντας τοπία.
Δεν προστατεύεις το κλίμα εξαφανίζοντας ενδημικά είδη.
Δεν κάνεις ανάπτυξη όταν ένας τόπος χάνει για πάντα τη φυσική του ταυτότητα.
Η Καρυστία είχε και έχει άλλη προοπτική. Μια προοπτική που θα μπορούσε να στηριχθεί στο τοπίο, στην Όχη, στα μονοπάτια, στη θάλασσα, στον πολιτισμό, στην τοπική παραγωγή, στον ήπιο τουρισμό, στην πραγματική αειφορία.
Αλλά αυτή η προοπτική θάφτηκε κάτω από τα τσιμέντα της «πράσινης» βιομηχανοποίησης.
Και το πιο πικρό είναι ότι οι επόμενες γενιές δεν θα γνωρίσουν ποτέ την Καρυστία όπως ήταν. Θα δουν έναν τόπο ήδη σημαδεμένο και θα τους λένε ότι έτσι ήταν πάντα.
Όχι. Δεν ήταν έτσι πάντα.
Κάποιοι το αποφάσισαν.
Κάποιοι το επέτρεψαν.
Κάποιοι το υπέγραψαν.
Κάποιοι το βάφτισαν πράσινο.
Αλλά η αλήθεια παραμένει εκεί, πάνω στις κορυφογραμμές.
Η Καρυστία δεν γέμισε μόνο ανεμογεννήτριες.
Γέμισε πληγές.