Μια φράση που αποτυπώνει την κοινωνική απαίτηση να σπάσει το κλειστό σύστημα εξουσίας – Η εμπιστοσύνη, όμως, δεν μπορεί να είναι λευκή επιταγή
Μια ιδιαίτερα χαρακτηριστική αναφορά στη Μαρία Καρυστιανού έκανε ο Λάκης Λαζόπουλος, σχολιάζοντας την παρουσία της στο πολιτικό προσκήνιο και τη δυνατότητά της να προκαλέσει ανατροπές στους υφιστάμενους κομματικούς συσχετισμούς.
«Αν καταφέρει να διεμβολίσει το πολιτικό σύστημα, θα είναι καλό», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Πρόκειται για μια σύντομη φράση, η οποία όμως συμπυκνώνει μια πολύ μεγαλύτερη κοινωνική συζήτηση: μπορεί ένα νέο πολιτικό εγχείρημα, προερχόμενο έξω από τους παραδοσιακούς κομματικούς μηχανισμούς, να σπάσει το κλειστό σύστημα εξουσίας που κυβερνά τη χώρα εδώ και δεκαετίες;
Το πολιτικό σύστημα φοβάται ό,τι δεν ελέγχει
Η περίπτωση της Μαρίας Καρυστιανού δεν αντιμετωπίζεται πλέον αποκλειστικά ως η δημόσια παρουσία μιας μητέρας που ζητά δικαιοσύνη για το παιδί της και για τα θύματα των Τεμπών.
Η πολιτική της δραστηριοποίηση, οι δημόσιες παρεμβάσεις της και η δυνατότητά της να συνομιλεί απευθείας με ένα μεγάλο τμήμα της κοινωνίας την έχουν μετατρέψει σε υπολογίσιμο παράγοντα.
Η ίδια έχει χαρακτηρίσει το πολιτικό σύστημα «διεφθαρμένο», υποστηρίζοντας ότι δεν μπορεί να προσφέρει πραγματικές λύσεις, επειδή κάτι τέτοιο θα αμφισβητούσε τον ίδιο τον τρόπο με τον οποίο λειτουργεί. Παράλληλα, έχει μιλήσει για την οργάνωση ενός κινήματος πολιτών που θα μπορούσε να διεκδικήσει την ψήφο του ελληνικού λαού.
Ακριβώς αυτή η δυνατότητα προκαλεί ανησυχία στα παραδοσιακά κόμματα.
Όχι επειδή έχει ήδη παρουσιαστεί ένα πλήρες κυβερνητικό πρόγραμμα. Ούτε επειδή έχουν απαντηθεί όλα τα ερωτήματα για τα πρόσωπα, τις συνεργασίες και τον πολιτικό προσανατολισμό του νέου εγχειρήματος.
Αλλά επειδή υπάρχει κάτι που τα υπάρχοντα κόμματα δυσκολεύονται πλέον να αποκτήσουν: κοινωνική εμπιστοσύνη.
Να διεμβολίσει, όχι να ενσωματωθεί
Η λέξη «διεμβολίσει» που χρησιμοποίησε ο Λάκης Λαζόπουλος έχει ιδιαίτερη πολιτική σημασία.
Δεν σημαίνει απλώς να μπει ακόμη ένα κόμμα στη Βουλή. Η Ελλάδα έχει γνωρίσει πολλά κόμματα διαμαρτυρίας που εμφανίστηκαν με θόρυβο, υποσχέθηκαν ανατροπές και λίγο αργότερα είτε εξαφανίστηκαν είτε ενσωματώθηκαν στο σύστημα που προηγουμένως κατήγγελλαν.
Πραγματικός διεμβολισμός σημαίνει να σπάσουν οι κλειστές κομματικές οικογένειες, η πολιτική κληρονομικότητα, τα δίκτυα εξάρτησης, το ρουσφέτι και η αντίληψη ότι το κράτος αποτελεί ιδιοκτησία της εκάστοτε κυβέρνησης.
Σημαίνει να αμφισβητηθεί ένα μοντέλο στο οποίο τα κόμματα αλλάζουν συνθήματα, αλλά οι ίδιοι μηχανισμοί παραμένουν ανέγγιχτοι.
Εκεί ακριβώς βρίσκεται και το μεγάλο στοίχημα για τη Μαρία Καρυστιανού: όχι απλώς να αφαιρέσει ποσοστά από τα παραδοσιακά κόμματα, αλλά να μην επιτρέψει στους παλιούς μηχανισμούς να εισχωρήσουν και να καταλάβουν το νέο εγχείρημα.
Η κοινωνική αποδοχή δεν είναι λευκή επιταγή
Η συμπάθεια και η εμπιστοσύνη που έχει συγκεντρώσει η Μαρία Καρυστιανού αποτελούν σημαντικό πολιτικό κεφάλαιο. Δεν μπορούν, όμως, να υποκαταστήσουν τις σαφείς πολιτικές απαντήσεις.
Η κοινωνία δικαιούται να γνωρίζει ποιοι θα συμμετέχουν, ποιο πρόγραμμα θα προταθεί για την οικονομία, την Υγεία, την Παιδεία, την εξωτερική πολιτική και τη λειτουργία των θεσμών.
Δικαιούται επίσης να γνωρίζει ποια θα είναι η στάση ενός νέου φορέα απέναντι στις κυβερνητικές συνεργασίες και ποια θα είναι τα αδιαπραγμάτευτα όριά του.
Το γεγονός ότι κάποιος βρίσκεται απέναντι στο παλιό σύστημα δεν σημαίνει αυτομάτως ότι διαθέτει και τις σωστές λύσεις.
Η αμφισβήτηση πρέπει να συνοδεύεται από σχέδιο. Η οργή από πρόγραμμα. Και η ηθική αξιοπιστία από δημοκρατικές διαδικασίες, διαφάνεια και λογοδοσία.
Η αναστάτωση είναι ήδη θετική
Ακόμη και πριν κριθεί εκλογικά η προσπάθεια της Μαρίας Καρυστιανού, ένα αποτέλεσμα είναι ήδη ορατό: το πολιτικό σύστημα έχει αναγκαστεί να συζητά για όσα επί χρόνια προσπαθούσε να κρατήσει στο περιθώριο.
Για τη λειτουργία της Δικαιοσύνης. Για την πολιτική ατιμωρησία. Για την ευθύνη των υπουργών. Για τον έλεγχο των θεσμών και για την έλλειψη εμπιστοσύνης των πολιτών προς τα κόμματα.
Υπό αυτή την έννοια, η παρατήρηση του Λάκη Λαζόπουλου έχει βάση.
Ναι, θα ήταν καλό να διεμβολιστεί το πολιτικό σύστημα.
Όχι, όμως, για να αντικατασταθεί μία ομάδα εξουσίας από μια άλλη.
Αλλά για να αναγκαστούν όλοι να καταλάβουν ότι η Ελλάδα δεν αποτελεί κομματικό οικόπεδο, οι θεσμοί δεν είναι εργαλεία της κυβέρνησης και οι πολίτες δεν είναι πελάτες πολιτικών γραφείων.
Το πραγματικό ερώτημα δεν είναι μόνο αν η Μαρία Καρυστιανού θα καταφέρει να εισέλθει δυναμικά στο πολιτικό σύστημα.
Το ερώτημα είναι αν θα καταφέρει να το αλλάξει χωρίς να γίνει μέρος του.