Πρώτα οι ανθρώπινες ζωές και μετά η αγορά. Η μέθη, τα τροχαία και η μεγάλη κρίση του κρασιού απαιτούν μια νέα συμφωνία ευθύνης: να πολεμήσουμε την κατάχρηση χωρίς να ξεριζώσουμε μαζί της έναν ολόκληρο πολιτισμό.
Γράφει ο Ευάγγελος Λιαμπότης
Ένα ποτήρι γίνεται δύο. Τα δύο γίνονται τέσσερα. Κάποιος στην παρέα λέει «μια χαρά είμαι», παίρνει τα κλειδιά, κάθεται πίσω από το τιμόνι και ξεκινά.
Λίγα λεπτά αργότερα μπορεί να έχει καταστρέψει τη δική του ζωή, τη ζωή των φίλων του ή τη ζωή ενός ανθρώπου που απλώς βρέθηκε στον δρόμο του.
Ας το πούμε καθαρά: όταν κάποιος πίνει και οδηγεί, δεν διακινδυνεύει μόνο τον εαυτό του. Μετατρέπει ένα αυτοκίνητο σε φονικό όπλο και όλους τους υπόλοιπους οδηγούς και πεζούς σε πιθανά θύματα μιας δικής του απόφασης.
Δεν πρόκειται για «κακιά στιγμή». Δεν είναι «ατυχία». Δεν είναι «η κακιά η ώρα». Είναι μια συνειδητή επιλογή που έγινε πριν μπει το κλειδί στη μίζα.
Γι’ αυτό και οι έλεγχοι της Τροχαίας πρέπει να είναι αυστηροί. Τα αλκοτέστ πρέπει να είναι συνεχή και οι ποινές πραγματικές. Η αφαίρεση διπλώματος δεν είναι επίθεση στη διασκέδαση ούτε πόλεμος κατά της εστίασης. Είναι προστασία της ανθρώπινης ζωής.
Κανένα κρασί, όσο ακριβό ή εκλεκτό κι αν είναι, δεν αξίζει έναν νεκρό στην άσφαλτο.
Η μέθη δεν είναι μαγκιά
Για δεκαετίες στην Ελλάδα μάθαμε να αντιμετωπίζουμε την υπερβολική κατανάλωση περίπου σαν παράσημο. «Αντέχει το ποτό», λέγαμε. «Είναι γερό ποτήρι». Στα γλέντια, στα πανηγύρια και στις παρέες, εκείνος που σταματούσε νωρίς συχνά δεχόταν πίεση να συνεχίσει.
Αυτή η νοοτροπία πρέπει να τελειώσει.
Δεν είναι μαγκιά να μη θυμάσαι πώς επέστρεψες σπίτι. Δεν είναι λεβεντιά να παραπατάς, να προκαλείς, να γίνεσαι επιθετικός ή να βάζεις άλλους ανθρώπους σε κίνδυνο. Και ασφαλώς δεν είναι δικαίωμα κανενός να πιει μέχρι αναισθησίας και ύστερα να βγει στον δρόμο με ένα βαρύ όχημα.
Η μέθη δεν αφήνει πίσω της μόνο τροχαία δυστυχήματα. Αφήνει οικογένειες διαλυμένες, ανθρώπους εξαρτημένους, βία, ασθένειες και παιδιά που μεγαλώνουν φοβισμένα μέσα σε σπίτια όπου το ποτό έχει γίνει καθημερινός δυνάστης.
Η κοινωνία μας οφείλει να σταματήσει να γελά με τον μεθυσμένο και να αρχίσει να αναγνωρίζει πότε ένας άνθρωπος χρειάζεται βοήθεια.
Το μήνυμα πρέπει να είναι απλό και αδιαπραγμάτευτο: αν πιεις, δεν οδηγείς. Καλείς ταξί, χρησιμοποιείς άλλο μέσο ή ορίζεις από πριν τον νηφάλιο οδηγό της παρέας. Αν δεν μπορείς να εξασφαλίσεις ασφαλή επιστροφή, δεν παίρνεις το αυτοκίνητο.
Τελεία και παύλα.
Η μεγάλη κρίση του κρασιού
Αφού ξεκαθαρίσουμε πρώτα το ζήτημα της ζωής και της ασφάλειας, μπορούμε να μιλήσουμε και για την άλλη πλευρά: ο αμπελουργικός και οινοποιητικός κλάδος βρίσκεται πράγματι σε βαθιά κρίση.
Η παγκόσμια κατανάλωση κρασιού μειώθηκε το 2025 κατά 2,7% μέσα σε έναν χρόνο και κατά 14% σε σύγκριση με το 2018. Η Ευρωπαϊκή Ένωση έχασε ακόμη 3,1%, ενώ στην Ιταλία η ετήσια πτώση έφτασε το 9,4%.
Στη Γαλλία η κρίση έχει περάσει πλέον από τα λογιστικά βιβλία στα ίδια τα χωράφια. Αμπέλια που χρειάστηκαν χρόνια για να καρπίσουν ξεριζώνονται, επειδή η παραγωγή δεν βρίσκει την κατανάλωση που κάποτε θεωρούνταν δεδομένη. Περισσότερα από 34.000 εκτάρια θα μπορούσαν να οδηγηθούν σε διαδικασία εκρίζωσης.
Πίσω από αυτούς τους αριθμούς υπάρχουν άνθρωποι. Αμπελουργοί, εργάτες, οινοποιοί, μεταφορείς, εστιατόρια, κάβες και ολόκληρες τοπικές οικονομίες που στηρίχθηκαν επί γενιές στο αμπέλι.
Δεν πρόκειται, λοιπόν, για μια περαστική κάμψη. Πρόκειται για αλλαγή εποχής.
Δεν φταίνε μόνο τα αλκοτέστ
Στην Ελλάδα αρκετοί επαγγελματίες συνδέουν τη μείωση της κατανάλωσης με τους αυστηρότερους ελέγχους και τον φόβο των κυρώσεων. Είναι λογικό ο οδηγός να σκέφτεται πλέον πολύ περισσότερο το δεύτερο ή το τρίτο ποτήρι. Αυτή, όμως, είναι μόνο μία πλευρά της ιστορίας.
Οι νεότερες γενιές πίνουν λιγότερο. Η ακρίβεια περιορίζει τις εξόδους. Η δημόσια συζήτηση για τις επιπτώσεις του αλκοόλ στην υγεία γίνεται αυστηρότερη. Παράλληλα, η κοινωνική ζωή μεταφέρεται όλο και περισσότερο από το τραπέζι στην οθόνη.
Το κινητό έγινε προέκταση του χεριού. Άνθρωποι κάθονται στην ίδια παρέα και δεν κοιτάζονται. Δεν μιλούν, δεν διαφωνούν, δεν φλερτάρουν, δεν γελούν. Σκύβουν πάνω από μια οθόνη και σκρολάρουν.
Δεν είμαι βέβαιος ότι μια αίθουσα γεμάτη σκυμμένα κεφάλια είναι πιο ανθρώπινη από μια παρέα που μοιράζεται φαγητό, κουβέντα και ένα ποτήρι κρασί. Η εποχή μας δεν κατάργησε τις εξαρτήσεις. Απλώς δημιούργησε καινούργιες.
Το κρασί δεν είναι η μέθη
Το κρασί δεν είναι απλώς ένα προϊόν με βαθμούς αλκοόλης. Είναι γη, γεωργία, τελετουργία, εμπόριο, συντροφικότητα και μνήμη.
Ο Όμηρος μίλησε για τον «οίνοπα πόντο». Στο πλατωνικό «Συμπόσιο» το κρασί συνόδευε τη συζήτηση. Στην Κανά το νερό έγινε οίνος. Στη χριστιανική λατρεία απέκτησε ιερό συμβολισμό.
Και στην Ελλάδα της καθημερινότητας, από τα χωριά της Εύβοιας μέχρι τις γειτονιές της Χαλκίδας, το ποτήρι στο τραπέζι σήμαινε καλωσόρισμα. Ήταν η αφορμή για να καθίσει ο ένας απέναντι στον άλλον, να μιλήσουν, να τραγουδήσουν και να θυμηθούν ότι η ζωή δεν είναι μόνο εργασία, λογαριασμοί και οθόνες.
Δεν πρέπει, όμως, να μπερδεύουμε το κρασί με τη μέθη. Ούτε την απόλαυση με την αυτοκαταστροφή. Ούτε την παράδοση με την ανευθυνότητα.
Άλλο ένα ποτήρι που συνοδεύει το φαγητό και την παρέα και άλλο η κατανάλωση που αφαιρεί τον έλεγχο, καταστρέφει την υγεία και σκοτώνει στον δρόμο.
Να σωθεί το αμπέλι — όχι η ανευθυνότητα
Ο κλάδος του κρασιού πρέπει να προσαρμοστεί στη νέα πραγματικότητα. Το μέλλον δεν μπορεί να στηριχθεί στην ποσότητα και στην υπερκατανάλωση. Χρειάζονται ποιότητα, εξωστρέφεια, οινοτουρισμός, μικρότερες συσκευασίες, επιλογές χαμηλού ή μηδενικού αλκοόλ και μια νέα κουλτούρα υπεύθυνης απόλαυσης.
Τα καταστήματα εστίασης μπορούν επίσης να γίνουν μέρος της λύσης, ενημερώνοντας τους πελάτες, προσφέροντας επιλογές χωρίς αλκοόλ και διευκολύνοντας την ασφαλή επιστροφή. Η Πολιτεία οφείλει να στηρίξει τον αμπελουργό, χωρίς να κάνει ούτε ένα βήμα πίσω στην οδική ασφάλεια.
Και εμείς πρέπει να δεχθούμε το αυτονόητο: δεν πιέζουμε κανέναν να πιει, δεν βαφτίζουμε τη μέθη διασκέδαση και δεν οδηγούμε όταν έχουμε καταναλώσει αλκοόλ.
Πρώτα οι ζωές. Πρώτα οι οικογένειες που περιμένουν τους ανθρώπους τους να επιστρέψουν στο σπίτι. Πρώτα η ασφάλεια στους δρόμους.
Από εκεί και πέρα, όμως, ας μην καταδικάσουμε έναν ολόκληρο πολιτισμό επειδή κάποιοι αρνούνται να μάθουν τη σημασία της λέξης «μέτρο».
Να πολεμήσουμε τη μέθη. Να τιμωρήσουμε αμείλικτα την οδήγηση υπό την επήρεια. Να προστατεύσουμε κάθε ανθρώπινη ζωή.
Αλλά να προστατεύσουμε και το αμπέλι, τον παραγωγό και το κρασί.
Γιατί το κρασί δεν σκοτώνει. Η κατάχρηση και η ανευθυνότητα σκοτώνουν.