Την περασμένη εβδομάδα είχα μια πολιτική συζήτηση με μια νέα κοπέλα, στην ηλικία περίπου της μεγάλης μου κόρης, 28-29. Το περιβάλλον ήταν ένα μικρό καφέ όπου μια προγραμματισμένη μου συνάντηση εκεί, καθυστέρησε λόγω της κίνησης και των απεργιών.
Αφού μου εφτιαξε τον καφέ που παρήγγειλα και τον έφερε στο τραπέζι, ως η μοναδική υπάλληλος του μαγαζιού εκείνη την προχωρημένη μεσημεριανή ώρα, με ρώτησε αν περίμενα και κάποιον ακόμα να έρθει.
Της εξήγησα ότι εκείνος καθυστερούσε λόγω απεργιακών κινητοποιήσεων στο κέντρο της Αθήνας, και τη ρώτησα ποια είναι η γνώμη της για τις απεργίες.
Τότε έμαθα ότι δεν ήξερε καν για την ύπαρξη των απεργιών στο κέντρο (το καφέ είναι σε δήμο της βόρειας Αττικής). Δεν ήξερε επίσης ποιοι έκαναν τις απεργίες και για ποιους λόγους, τί ζητούσαν δηλαδή.
Μια ευγενέστατη νέα κοπέλα, στην τρίτη δεκαετία της ζωής της (όταν δηλαδή η δικιά μου γενιά ξεκινούσε να κάνει οικογένεια) εστίαζε στην δική της πραγματικότητα, στα δικά της προβλήματα και στις δικές της δυσκολίες. Με τα εμών των υπολοίπων ίσως δεν προλάβαινε να ασχοληθεί ή δεν ήθελε να χαλάσει φαιά ουσία.
Σίγουρα η μπαρίστα – σερβιτόρα – μάνατζερ καφέ που μιλούσα, ανήκει σε κείνες τις γενιές που θα ζήσουν χειρότερα από τους παππούδες τους, ίσως και χειρότερα και από τους γονείς τους.
Όταν τη ρώτησα αν της αρέσουν καλύτερα τα κόμματα της δεξιάς του κέντρου ή της αριστεράς, η καθυστέρηση να απαντήσει μου άφησε να καταλάβω ότι αυτά τα θεωρεί κάπως παλιακά. Της εποχής μου δηλαδή. Μου είπε “Μα έχουν καμία σημασία όλα αυτά; Ασχολείται ακόμα με τέτοια ο κόσμος;”
Η αλήθεια είναι ότι χώρες όπως η Κίνα που είναι κομμουνιστική στο όνομα, αποτελεί και το σημείο της ταχύτερα αυξανόμενης ελεύθερης αγοράς στον κόσμο. Ταυτόχρονα η Γαλλία, πυλώνας της ΕΕ που θέλει να λέγεται το πιο φιλελεύθερο μέρος του κόσμου, ενώ βρίθει στα είδη πολυτελείας και τα εστιατόρια των χιλίων ευρών το κεφάλι, έχει ουσιαστικά σοσιαλιστική δομή φορολόγησης και κοινωνικών υπηρεσιών. Το ίδιο και η Γερμανία και ίσως και η Βρετανία πλέον.
Η απάντηση της κοπελίτσας ήταν αρκούντως ευγενική για να μη με προσβάλει, αλλά και αρκετά καυστική για να μου δείξει ότι ασχολούμαι “με ασήμαντα πράγματα”.
Όταν μετά τη ρώτησα τί ψήφισε στις προηγούμενες εκλογές μου είπε ότι έλειπε σε “σεζόν” και δεν ψήφισε. Στις προ-προηγούμενες είχε ψηφίσει ΣΥΡΙΖΑ αλλά δεν θα το ξαναψήφιζε το 2023 αν είχε πάει να ψηφίσει.
Τώρα μάλλον θα ψηφίσει Ζωή…
“Καλά, πώς θα ψηφίσεις Ζωή;” τη ρωτάω εγώ. “Δεν σου φαίνεται ότι αν βγει θα κάνει ζημιά; Θα τα τινάξει όλα στον αέρα με καρδούλες;“
Η απάντησή της ήταν αποκαρδιωτική: “Ναι, θα τα διαλύσει το ξέρω, αλλά όπως δουλεύουν τώρα όλα, εμείς μένουμε στο περιθώριο.“
Δεν ξέρω αν με χαροποίησε η κουβέντα γιατί διατηρεί την ανεξάρτητη σκέψη της ή με στεναχώρησε γιατί το βλέπω και λίγο σαν αναχωρητισμό από τα της κοινωνίας.
Οι άλλοι νέοι στις ανάλογες ηλικίες σε τεράστια ποσοστά αναζητούν να φύγουν εκτός Ελλάδος. Ο αδερφός της μετά το στρατό θέλει να φύγει εξωτερικό. Φίλοι και γνωστοί της έχουν ήδη φύγει για έξω.
Ο Νίκος ήδη κλείνει τρία χρόνια στη Σουηδία. Η Αμαλία κλείνει επτά χρόνια στην Αγγλία. Ο Πέτρος 10. Η Αλεξάνδρα 12 στην Ολλανδία.
Από όσα νέα παιδιά σε αυτές τις ηλικίες ρωτήσεις, τα μισά και παραπάνω ονειρεύονται να φύγουν. Ακόμα και κάποιοι σαραντάρηδες και ίσως και πενηντάρηδες φλερτάρουν με τη σκέψη του Λουξεμβουργου ή της Ιρλανδίας.
Μια σύντομη ανεκδοτολογική έρευνα σε φίλους και γνωστούς, οι περισσότεροι έχουν 1-2 παιδιά εκτός χώρας σε αυτές τις ηλικίες. Όταν τα παιδιά αυτών των παιδιών γεννηθούν στις χώρες που ζούνε, και θα έρχονται στην Ελλάδα μια δυο φορές το χρόνο για να βλέπουν τους παππούδες τους για δύο-τρεις βδομάδες διακοπές, και άντε και άλλη μία να πηγαίνουν οι παππούδες να τα βλέπουν έξω, κάποια στιγμή ο δεσμός θα χαθεί. Θα σπάσει. Όπως στους Έλληνες τρίτης γενιάς στην Αμερική. Που δεν ξέρουν καν ελληνικά.
Ήδη τα μισά εγγόνια, τα παιδιά των νέων που έφυγαν, δεν μιλάνε καν ελληνικά. Μιλάνε στον παππού με το γουατσάπ-βίντεο κάθε Σάββατο και ο παππούς προσπαθεί να συνεννοηθεί στα αγγλικά. “Μπαμπά μη μιλάς ελληνικά στο μωρό! Δεν καταλαβαίνει.“
Μια δεύτερη ανεκδοτολογική έρευνα σε φίλους και γνωστούς, για το τί ακούνε από τα παιδιά αυτής της ηλικίας, επιβεβαιώνει αυτά που μου είπε το κοριτσάκι. Οι νέοι που έμειναν πίσω σε δουλειές χαμηλής ειδίκευσης ή ακόμα και εξειδικευμένες αλλά κακοπληρωμένες, έχουν την ίδια προσέγγιση. Θα ψηφίσουν μάλλον Ζωή, αν πάνε τελικά να ψηφίσουν, για να τα διαλύσει όλα. Όπως η κοινωνία μας τους διαλύει τη ζωή τους. Με ενοίκιο 60% του μισθού τους, με δεκάωρα έξι μέρες τη βδομάδα.
Συνήθως δεν προσπαθώ να αποκωδικοποιήσω τον τρόπο που σκέφτονται οι νέοι άνθρωποι, απλά αποδέχομαι ότι σκέφτονται διαφορετικά, και ίσως και να χαίρομαι λίγο που δεν σκέφτονται σαν εμάς καθώς αυτό θα δώσει την ευκαιρία στην κοινωνία να προχωρήσει αντί να μένει τελματωμένη στις ίδιες αντιλήψεις από γενιά σε γενιά.να εξελιχθεί.
Όμως, μήπως έχουμε και μεις την ευθύνη μας;
Δεν ξέρω. Ρωτάω.