Η Ρωσία ζητά σαφή καταδίκη – Η Τουρκία επιμένει στην “επιτήδεια ουδετερότητα” εν μέσω αυξανόμενων πιέσεων
Ένα ακόμη μήνυμα ενόχλησης προς την Άγκυρα έστειλε η Μόσχα, μέσω των δηλώσεων της εκπροσώπου του ρωσικού Υπουργείου Εξωτερικών, Μαρίας Ζαχάροβα, σχετικά με τη στάση που τηρεί η Τουρκία έπειτα από την επίθεση ουκρανικών θαλάσσιων drones εναντίον δύο τάνκερ ρωσικών συμφερόντων. Τα πλοία δέχθηκαν επίθεση σε απόσταση αναπνοής από τις τουρκικές ακτές και εντός της τουρκικής ΑΟΖ, ωστόσο η Άγκυρα αποφεύγει να τοποθετηθεί δημόσια.
Το τουρκικό κανάλι Haber Global ερμήνευσε τις δηλώσεις Ζαχάροβα ως σαφή υπόμνηση ότι η Μόσχα αναμένει μια πιο ξεκάθαρη στάση από τον υποτιθέμενο «εταίρο» της στο ζήτημα της ουκρανικής επιθετικότητας. Σύμφωνα με τη ρωσική πλευρά, η Τουρκία φέρει «ευθύνη ζώνης» για όσα λαμβάνουν χώρα εντός της ΑΟΖ της και επομένως οφείλει τουλάχιστον να καταδικάσει την επίθεση.
Ρωσική δυσαρέσκεια με ιστορία – Η Άγκυρα σε λεπτή ισορροπία
Η αντίδραση της Μόσχας δεν αποτελεί μεμονωμένο επεισόδιο. Από το καλοκαίρι έχουν καταγραφεί πολλαπλές ενδείξεις δυσφορίας της Ρωσίας απέναντι σε μια Τουρκία που επιχειρεί να ισορροπήσει ανάμεσα στη Δύση και στη Ρωσία χωρίς να συγκρουστεί ανοιχτά με κανέναν.
Η Άγκυρα:
- συνεργάζεται στενά με τη Μόσχα σε ενέργεια, εμπόριο και περιφερειακά ζητήματα,
- εξοπλίζει παράλληλα την Ουκρανία με drones Bayraktar,
- επιτρέπει τη λειτουργία της νατοϊκής λογικής στην περιοχή,
- ενώ επιχειρεί να διατηρήσει τον ρόλο του «έντιμου διαμεσολαβητή» μεταξύ των δύο πλευρών.
Αυτή η πολιτική «επιτήδειας ουδετερότητας» εξυπηρετεί τα τουρκικά συμφέροντα, αλλά προκαλεί σκεπτικισμό στη Μόσχα, η οποία βλέπει την Τουρκία να μετακινείται σταδιακά – έστω όχι επίσημα – πιο κοντά στο δυτικό στρατόπεδο.
Η γεωπολιτική διάσταση της επίθεσης εντός τουρκικής ΑΟΖ
Για το Κρεμλίνο, η ουκρανική επίθεση σε ρωσικά πλοία εντός της τουρκικής ΑΟΖ αποτελεί αφορμή να πιέσει την Άγκυρα ώστε να πάρει καθαρή θέση. Η Μόσχα επιδιώκει να υπογραμμίσει ότι τέτοια περιστατικά δεν μπορεί να τα αντιμετωπίζει η Τουρκία ως “ουδέτερος παρατηρητής”, αλλά ως χώρα που έχει δηλώσει ότι λειτουργεί ως περιφερειακός σταθεροποιητικός παράγοντας.
Η Τουρκία, ωστόσο, γνωρίζει πως οποιαδήποτε ανοιχτή καταδίκη της Ουκρανίας θα:
- ενίσχυε τη ρωσική αφήγηση,
- δυσαρέστουσε τη Δύση,
- και θα έπληττε τον ρόλο της στις παράλληλες διαμεσολαβητικές προσπάθειες.
Γι’ αυτό και μέχρι στιγμής περιορίζεται σε τυπικές αναφορές περί «παρακολούθησης της κατάστασης», αποφεύγοντας επιμελώς την ανάληψη θέσης.
Ένα παιχνίδι ισχύος που συνεχίζεται
Η νέα ρωσική αιχμή εντάσσεται σε μια ευρύτερη εικόνα σταδιακά επιδεινούμενων σχέσεων, όπου η στρατηγική σύγκλιση Ρωσίας–Τουρκίας συχνά δοκιμάζεται από πραγματικές συγκρούσεις συμφερόντων. Είτε αφορά τη Συρία, είτε τον Καύκασο, είτε πλέον την Ουκρανία, Μόσχα και Άγκυρα λειτουργούν ως σύμμαχοι ευκαιρίας αλλά ανταγωνιστές ουσίας.
Η Τουρκία, από την πλευρά της, φαίνεται αποφασισμένη να συνεχίσει την πολιτική ισορροπίας που της επιτρέπει να αποκομίζει κέρδη και από τις δύο πλευρές. Όμως η αυξανόμενη δυσφορία της Μόσχας ίσως σηματοδοτεί ότι η Ρωσία εξετάζει πλέον πιο στενά τα όρια αυτής της στρατηγικής.