Υπάρχουν αναρτήσεις στη Διαύγεια που περνούν απαρατήρητες. Και υπάρχουν κι εκείνες που, πίσω από τη διοικητική τους ξύλινη γλώσσα, ξεγυμνώνουν ολόκληρο μοντέλο λειτουργίας. Η ανάρτηση του Νοσοκομείου Χαλκίδας για «Έρευνα Αγοράς Τιμών» με αντικείμενο την ανάδειξη παρόχου υπηρεσίας τροφοδοσίας με έτοιμα γεύματα – catering δεν είναι μια ουδέτερη γραφειοκρατική πράξη. Είναι μνημείο διοικητικής γύμνιας.
Γιατί όταν ένα δημόσιο νοσοκομείο εμφανίζεται να ψάχνει αγορά, τιμές και πάροχο για μια απολύτως προβλέψιμη, καθημερινή και κρίσιμη ανάγκη, δεν υπάρχει κανένα περιθώριο για ωραιοποιήσεις. Δεν πρόκειται για “διαδικασία”. Πρόκειται για ακόμη ένα επεισόδιο του ίδιου αρρωστημένου έργου: καθυστέρηση, προχειρότητα, μετακύλιση ευθύνης και διοίκηση χωρίς σχέδιο.
Δεν είναι “διαδικασία”. Είναι ομολογία αποτυχίας
Ας μιλήσουμε καθαρά.
Η σίτιση σε ένα νοσοκομείο δεν είναι ούτε έκτακτο περιστατικό ούτε απρόβλεπτη ανάγκη. Δεν έπεσε από τον ουρανό. Δεν προέκυψε ξαφνικά. Είναι μία από τις πιο βασικές, σταθερές και ανελαστικές λειτουργίες μιας δημόσιας δομής υγείας.
Άρα, όταν φτάνουμε να διαβάζουμε για «έρευνα αγοράς τιμών» και «ανάδειξη παρόχου» για catering, το ερώτημα δεν είναι απλώς τεχνικό. Είναι συντριπτικά πολιτικό:
πότε ακριβώς κατάλαβαν ότι το νοσοκομείο χρειάζεται φαγητό;
Ποιος σχεδίασε; Ποιος καθυστέρησε; Ποιος άφησε μια τόσο στοιχειώδη ανάγκη να εμφανίζεται ως διαδικαστικό βήμα της τελευταίας στιγμής;
Και κυρίως: ποιος θα λογοδοτήσει για το γεγονός ότι σε αυτόν τον τόπο η κανονική λειτουργία του κράτους εμφανίζεται πάντα σαν έκτακτο γεγονός;
Η αλήθεια είναι σκληρή: τέτοιες αναρτήσεις δεν εμπνέουν εμπιστοσύνη. Αναδίδουν τη γνώριμη μυρωδιά της διοικητικής αδράνειας. Της λογικής “έχει ο Θεός”. Της νοοτροπίας που δεν προγραμματίζει, αλλά σέρνεται πίσω από τα γεγονότα.
Σε ένα νοσοκομείο δεν χωρά ούτε προχειρότητα ούτε σκοτεινή διαχείριση
Το ζήτημα γίνεται ακόμη βαρύτερο επειδή μιλάμε για νοσοκομείο.
Όχι για μια δευτερεύουσα υπηρεσία. Όχι για ένα δημοτικό περίπτερο. Όχι για μια εορταστική εκδήλωση. Μιλάμε για έναν χώρο όπου βρίσκονται ασθενείς, ευάλωτοι άνθρωποι, εργαζόμενοι που κρατούν όρθιο το σύστημα, συγγενείς που ακροβατούν ανάμεσα στην αγωνία και στην εξάντληση.
Εκεί, το φαγητό δεν είναι “πακέτο υπηρεσίας”. Είναι στοιχειώδης υποχρέωση αξιοπρέπειας.
Και ακριβώς γι’ αυτό, κάθε ίχνος προχειρότητας είναι πολλαπλά επιβαρυντικό.
Όταν τέτοιες υποθέσεις ανοίγουν με γλώσσα περί “έρευνας αγοράς” και “προγραμματισμού διαγωνισμού”, γεννώνται αυτόματα τα ερωτήματα που καμία διοίκηση δεν δικαιούται να αποφεύγει:
- Υπήρχε προηγούμενος σχεδιασμός ή όχι;
- Υπάρχει επαρκής χρόνος για καθαρή και διαφανή διαδικασία;
- Θα διασφαλιστεί η ποιότητα ή θα μετρήσουν μόνο τα νούμερα;
- Υπάρχει κίνδυνος μεταβατικού κενού;
- Ποιος ελέγχει, ποιος αποφασίζει, ποιος υπογράφει και ποιος αναλαμβάνει την πολιτική ευθύνη;
Διότι στην Ελλάδα το πρόβλημα δεν είναι μόνο τι γράφεται σε μια διακήρυξη.
Το πρόβλημα είναι ότι πολύ συχνά η ίδια η διοικητική αλυσίδα λειτουργεί σαν μηχανισμός αποσύνθεσης της ευθύνης: όλοι συμμετέχουν, κανείς δεν φταίει, και στο τέλος η κοινωνία καλείται να χειροκροτήσει επειδή “η διαδικασία προχωρά”.
Το πραγματικό σκάνδαλο είναι ότι η παρακμή παρουσιάζεται ως κανονικότητα
Εδώ βρίσκεται και η μεγάλη πληγή.
Όχι μόνο στο συγκεκριμένο έγγραφο, αλλά σε ολόκληρη τη νοσηρή κουλτούρα του ελληνικού Δημοσίου:
η αποτυχία βαφτίζεται “τυπική υπηρεσιακή κίνηση”, η καθυστέρηση μεταμφιέζεται σε “διοικητική πράξη” και η ανεπάρκεια πασάρεται σαν κανονικότητα.
Αυτό ακριβώς είναι το επικίνδυνο.
Να συνηθίζει η κοινωνία να βλέπει κρίσιμες λειτουργίες ενός νοσοκομείου να αιωρούνται πάνω από αναρτήσεις, πρωτόκολλα, πρόχειρες κινήσεις και εκ των υστέρων διαγωνιστικές αναζητήσεις.
Να μαθαίνει ο πολίτης ότι τίποτα δεν είναι αυτονόητο.
Ότι ακόμη και το πιο βασικό χρειάζεται κάθε φορά “διαδικασία”, “διευκρίνιση”, “έρευνα”, “γέφυρα”, “παράταση”.
Και επειδή ακριβώς μιλάμε για δημόσια υγεία, το πρόβλημα παύει να είναι λογιστικό.
Γίνεται θεσμικό. Γίνεται ηθικό. Γίνεται πολιτικό κατηγορητήριο.
Γιατί πίσω από κάθε τέτοια ανάρτηση κρύβεται το ίδιο εφιαλτικό κράτος:
ένα κράτος που δεν κυβερνά, αλλά μπαλώνει.
Που δεν οργανώνει, αλλά τρέχει πανικόβλητο πίσω από όσα όφειλε ήδη να έχει λύσει.
Που δεν εμπνέει ασφάλεια, αλλά μόνιμη υποψία.
Η υπόθεση του catering στο Νοσοκομείο Χαλκίδας δεν είναι μια “λεπτομέρεια διοίκησης”. Είναι σύμπτωμα βαθιάς σήψης. Είναι η εικόνα ενός συστήματος που θεωρεί φυσιολογικό να φτάνει πάντα αργά, να ενεργεί πάντα εκ των υστέρων και μετά να ζητά και τα εύσημα επειδή… έκανε ανάρτηση στη Διαύγεια. Όμως η Διαύγεια δεν είναι πλυντήριο ευθυνών. Δεν καθαρίζει ούτε την προχειρότητα ούτε την αδράνεια ούτε την πολιτική ανικανότητα. Και όταν σε ένα νοσοκομείο ακόμη και η σίτιση μοιάζει να αντιμετωπίζεται με λογική διοικητικού αυτοσχεδιασμού, τότε δεν έχουμε απλώς κακή διαχείριση. Έχουμε καθεστώς παρακμής. Και αυτή η παρακμή έχει ονοματεπώνυμο: ένα κράτος που δεν προλαμβάνει, δεν σχεδιάζει, δεν λογοδοτεί — μόνο αναρτά.