Η φωτιά στον Περσικό δεν έχει σβήσει. Απλώς αλλάζει ένταση.
Οι αμερικανικές ένοπλες δυνάμεις πραγματοποίησαν νέα πλήγματα στο νότιο Ιράν, κοντά στα Στενά του Ορμούζ, στοχεύοντας – σύμφωνα με αμερικανικές πηγές που επικαλούνται διεθνή μέσα – στρατιωτική εγκατάσταση ελέγχου μη επανδρωμένων αεροσκαφών στην περιοχή της Μπαντάρ Αμπάς.
Παράλληλα, οι ΗΠΑ φέρονται να κατέρριψαν τέσσερα ιρανικά drones εφόρμησης, τα οποία, κατά την αμερικανική εκδοχή, θεωρήθηκαν άμεση απειλή για τις αμερικανικές δυνάμεις και την εμπορική ναυσιπλοΐα στην περιοχή.
Το επεισόδιο αποτελεί τη δεύτερη αμερικανική στρατιωτική επιχείρηση κατά ιρανικών στόχων μέσα στην ίδια εβδομάδα και έρχεται σε μια εξαιρετικά εύθραυστη στιγμή: με την κατάπαυση του πυρός να παραμένει τυπικά σε ισχύ, αλλά την πραγματικότητα στο πεδίο να δείχνει ότι η σύγκρουση δεν έχει τελειώσει.
Η Μπαντάρ Αμπάς και το μήνυμα των ΗΠΑ
Η επιλογή της περιοχής δεν είναι τυχαία. Η Μπαντάρ Αμπάς βρίσκεται σε στρατηγικό σημείο για τον έλεγχο των Στενών του Ορμούζ, της θαλάσσιας αρτηρίας από την οποία περνά κρίσιμο ποσοστό της παγκόσμιας ενεργειακής ροής.
Σύμφωνα με τις ίδιες πληροφορίες, τα αμερικανικά πλήγματα απέτρεψαν και την απογείωση πέμπτου drone από επίγεια εγκατάσταση ελέγχου. Αμερικανός αξιωματούχος υποστήριξε ότι οι ενέργειες ήταν «μετρημένες», «αποκλειστικά αμυντικές» και είχαν στόχο να διατηρήσουν την κατάπαυση του πυρός.
Όμως στη γεωπολιτική, οι λέξεις δεν αρκούν. Όταν πέφτουν πύραυλοι, ακόμη και οι «αμυντικές» επιχειρήσεις έχουν επιθετικό αποτύπωμα. Και όταν το σημείο είναι το Ορμούζ, κάθε στρατιωτική κίνηση διαβάζεται διεθνώς ως μήνυμα ισχύος.
Η Τεχεράνη μιλά για παραβίαση της εκεχειρίας
Από την πλευρά της, η ιρανική αφήγηση είναι διαφορετική. Ιρανικά μέσα μετέδωσαν ότι ακούστηκαν εκρήξεις ανατολικά της Μπαντάρ Αμπάς, ενώ η Τεχεράνη έχει ήδη κατηγορήσει την Ουάσινγκτον για παραβίαση της κατάπαυσης του πυρός.
Αυτό είναι το κρίσιμο σημείο: οι ΗΠΑ λένε ότι προλαμβάνουν απειλές. Το Ιράν λέει ότι δέχεται επίθεση. Και ανάμεσα στις δύο αφηγήσεις βρίσκεται η παγκόσμια ναυσιπλοΐα, οι τιμές ενέργειας και ο κίνδυνος μιας νέας ανάφλεξης.
Η περιοχή δεν αντέχει άλλη σπίθα. Αλλά όλες οι πλευρές εξακολουθούν να κινούνται με το δάχτυλο στη σκανδάλη.
Το Ορμούζ ως γεωπολιτικός μοχλός
Τα Στενά του Ορμούζ δεν είναι απλώς μια θαλάσσια δίοδος. Είναι ο διακόπτης πίεσης της παγκόσμιας οικονομίας.
Όποιος απειλεί το Ορμούζ, απειλεί τις τιμές του πετρελαίου. Όποιος το «προστατεύει», διεκδικεί ρόλο εγγυητή. Και όποιος το διαχειρίζεται, αποκτά γεωπολιτικό βάρος πολύ μεγαλύτερο από το μέγεθός του.
Γι’ αυτό και η δήλωση Τραμπ ότι η θαλάσσια οδός θα παραμείνει «ανοιχτή» δεν είναι απλή διαβεβαίωση. Είναι πολιτικό μήνυμα προς την Τεχεράνη, προς τους συμμάχους των ΗΠΑ, προς τις αγορές και προς κάθε δύναμη που θα επιχειρούσε να μετατρέψει το Ορμούζ σε εργαλείο εκβιασμού.
Διαπραγματεύσεις με πυρά στο παρασκήνιο
Το πιο ανησυχητικό στοιχείο είναι ότι τα πλήγματα έρχονται ενώ βρίσκονται σε εξέλιξη διαπραγματεύσεις για τον τερματισμό του πολέμου που ξέσπασε στα τέλη Φεβρουαρίου.
Δηλαδή, η διπλωματία δεν κινείται μόνη της. Συνοδεύεται από στρατιωτική πίεση. Οι συνομιλίες γίνονται με το πετρέλαιο ακριβότερο, τα πλοία σε καθεστώς φόβου και τις μεγάλες δυνάμεις να υπολογίζουν όχι μόνο το τραπέζι της συμφωνίας, αλλά και το πεδίο της αναμέτρησης.
Αυτό δεν είναι σταθερότητα. Είναι προσωρινή αναστολή γενικευμένης έκρηξης.
Το πραγματικό ερώτημα
Το ερώτημα πλέον δεν είναι αν οι ΗΠΑ μπορούν να πλήξουν ιρανικούς στόχους. Αυτό το έχουν αποδείξει.
Το ερώτημα είναι αν υπάρχει πολιτικό σχέδιο που να οδηγεί σε αποκλιμάκωση ή αν κάθε «αμυντικό» πλήγμα θα φέρνει την περιοχή ένα βήμα πιο κοντά σε νέα σύγκρουση.
Γιατί όταν οι διαπραγματεύσεις γίνονται υπό τον ήχο εκρήξεων, η ειρήνη δεν μοιάζει με συμφωνία. Μοιάζει με διάλειμμα ανάμεσα σε δύο γύρους πολέμου.
Και στο Ορμούζ, ένα τέτοιο διάλειμμα μπορεί να τελειώσει πολύ γρήγορα.