Όταν μια μικρή χώρα βγάζει +42,8 δισ. € πλεόνασμα από τα αγροτικά κι εμείς κουβαλάμε -35,6 δισ. € έλλειμμα συνολικά
Τους αγρότες τους θέλουν “πρόβλημα” και τον πρωτογενή τομέα “ξεπερασμένο”. Όμως η πραγματικότητα τους διαλύει: μια χώρα μιάμιση Πελοπόννησος, η Ολλανδία, σηκώνει στους ώμους της έναν εξαγωγικό κολοσσό τροφίμων. Και εμείς, με κλίμα, γη, ποικιλία και εκατοντάδες χιλιάδες ανθρώπους στην παραγωγή, παραμένουμε εγκλωβισμένοι σε ένα μοντέλο χαμηλής αξίας, εισαγωγικής εξάρτησης και μόνιμου ελλείμματος. Αυτό δεν είναι “μοίρα”. Είναι επιλογή.
1) Η σύγκριση που ενοχλεί: μικρή χώρα – τεράστιο αποτέλεσμα
Η Ολλανδία, με έκταση περίπου 33.500 τ.χλμ., δηλαδή περίπου 1,5 φορά μεγαλύτερη από την Πελοπόννησο, πέτυχε το 2024 αγροτικές/διατροφικές εξαγωγές περίπου 128,9 δισ. € (140 δισ. $) και βρέθηκε δεύτερη στον κόσμο πίσω από τις ΗΠΑ (περίπου 178,7 δισ. $).
Δεν μιλάμε για “καλές χρονιές”. Μιλάμε για δομή:
μια χώρα που μετέτρεψε τη γεωργία σε βιομηχανία υψηλής αξίας.
2) Πλεόνασμα από το χωράφι vs έλλειμμα από τα πάντα
Το 2024, η Ολλανδία εμφάνισε αγροτικό εμπορικό πλεόνασμα +42,8 δισ. €.
Την ίδια στιγμή, η Ελλάδα είχε συνολικό εμπορικό έλλειμμα -35,6 δισ. € από όλα τα προϊόντα.
Δηλαδή:
- εκείνοι παράγουν πλεόνασμα μόνο από αγροτικά/τρόφιμα,
- κι εμείς “μπαίνουμε μέσα” σε όλο το εμπορικό ισοζύγιο.
Αν αυτό δεν είναι καμπανάκι εθνικής στρατηγικής, τι είναι;
3) Η ελληνική πραγματικότητα σε ένα νούμερο: 8,8 δισ. €
Ολόκληρη η Ελλάδα εξήγαγε το 2023 τρόφιμα, ποτά και καπνό (υπερσύνολο του αγροτικού τομέα) μόλις 8,8 δισ. €.
Απέναντι, η Ολλανδία στα 128,9 δισ. €.
Διαφορά: περίπου 120 δισ. €.
Μια μικρή χώρα είχε 120 δισ. € παραπάνω εξαγωγές από εμάς — και μετά αναρωτιόμαστε γιατί “δεν βγαίνει” το ισοζύγιο, γιατί “δεν αντέχει” η οικονομία, γιατί “δεν μένει” ο κόσμος στην ύπαιθρο.
4) Και το πιο εξοργιστικό: εμείς έχουμε ανθρώπους
Στην Ελλάδα, οι απασχολούμενοι στον αγροτικό τομέα (γεωργοί, κτηνοτρόφοι, ψαράδες κ.λπ.) ήταν περίπου 461.000 το 2023, δηλαδή γύρω στο 11% του εργατικού δυναμικού.
Και αν συνυπολογίσεις όσους έχουν τη γεωργία ως δεύτερη απασχόληση, η πραγματική “βάση” πλησιάζει τους 900.000.
Άρα, το “δεν έχουμε κόσμο” είναι δικαιολογία.
Το “δεν γίνεται” είναι άλλοθι.
Το πρόβλημα είναι αλλού: στο ότι το κράτος αντιμετωπίζει τον παραγωγό σαν αριθμό σε πίνακα επιδοτήσεων, όχι σαν πυλώνα ανάπτυξης.
ΚΟΥΤΙ “ΕΡΩΤΗΜΑΤΑ”
- Γιατί δεν υπάρχει εθνικό σχέδιο για τυποποίηση–μεταποίηση–branding, ώστε να σταματήσει η χώρα να πουλά “χύμα” και να αγοράζει “έτοιμο”;
- Γιατί η αγροτική πολιτική εξαντλείται σε “ενισχύσεις” και όχι σε παραγωγή υπεραξίας;
- Πού είναι οι δομές για logistics, εξαγωγικές αλυσίδες, συμβολαιακή παραγωγή, ώστε να μη χάνει ο παραγωγός τη δύναμή του στο μεσάζοντα;
- Ποιος λογοδοτεί για το ότι μια χώρα με τέτοιες δυνατότητες μένει εγκλωβισμένη σε μόνιμο εμπορικό έλλειμμα;
Η υποτίμηση του αγρότη δεν είναι απλώς προσβολή. Είναι οικονομική αυτοκτονία.
Όταν μια χώρα κάνει παγκόσμια πρωταθλητισμό με 33.500 τ.χλμ. και εμείς, με κλίμα, θάλασσα, ποικιλία και ανθρώπους, μένουμε στα 8,8 δισ. €, τότε δεν φταίει η γη. Φταίει το μοντέλο.
Και όσο το μοντέλο λέει “άσε τον αγρότη να παλεύει μόνος, να τον θυμόμαστε μόνο στα μπλόκα”, τόσο η Ελλάδα θα εισάγει, θα χάνει, θα αδειάζει η ύπαιθρος — και θα μας πουλάνε μετά παραμύθια για “ανάπτυξη”.