Δεν χρειάζεται να επιβεβαιωθεί κάθε κραυγαλέα διατύπωση για να γίνει αντιληπτό το μέγεθος του κινδύνου. Η ουσία είναι ήδη αρκετά σκοτεινή: το Ιράν έχει δείξει ότι μπορεί να παρεμποδίσει τη ναυσιπλοΐα στο Ορμούζ, πλοία έχουν λάβει απειλητικές προειδοποιήσεις μέσω VHF, ασφαλιστές αποσύρουν καλύψεις πολεμικού κινδύνου και η διεθνής αγορά ενέργειας μυρίζει ήδη πανικό.
Όταν ένας από τους κρισιμότερους θαλάσσιους διαύλους του πλανήτη μετατρέπεται σε πεδίο στρατιωτικού εκβιασμού, δεν απειλείται μόνο η ροή του πετρελαίου. Απειλείται η ίδια η ψευδαίσθηση ότι η παγκοσμιοποίηση είναι ένα ουδέτερο, ασφαλές και τεχνοκρατικά διαχειρίσιμο σύστημα. Δεν είναι. Στο Ορμούζ φαίνεται ξανά η ωμή αλήθεια: η παγκόσμια οικονομία παραμένει όμηρος της γεωπολιτικής ισχύος.
Το στενό που κρατά όμηρο τον πλανήτη
Το Ορμούζ δεν είναι μια μακρινή κουκκίδα στον χάρτη. Είναι ένα από τα βασικά νευρικά κέντρα του παγκόσμιου ενεργειακού συστήματος. Όταν εκεί ακούγεται το μήνυμα «no passage allowed», δεν τρίζει μόνο η ναυσιπλοΐα· τρίζει η εφοδιαστική αλυσίδα, το κόστος της ενέργειας, η ασφάλιση, τα ναύλα, ο πληθωρισμός, τα νοικοκυριά, οι βιομηχανίες. Οι αριθμοί αλλάζουν ώρα με την ώρα, αλλά το μοτίβο είναι σταθερό: λιγότερη ασφάλεια, ακριβότερη ενέργεια, μεγαλύτερος παγκόσμιος φόβος.
Η Δύση ανακαλύπτει ξανά ότι δεν ελέγχει τα πάντα
Για χρόνια καλλιεργήθηκε η ψευδαίσθηση ότι οι ΗΠΑ και οι σύμμαχοί τους μπορούν, με στόλους, δορυφόρους και επικοινωνιακή υπεροχή, να εγγυηθούν απόλυτα τις παγκόσμιες ροές. Η πραγματικότητα είναι πιο σκληρή. Αρκεί μια περιφερειακή δύναμη, αποφασισμένη να παίξει ασύμμετρα, για να εκτοξεύσει το ρίσκο στα ύψη και να απογυμνώσει τις αδυναμίες του συστήματος. Το ζήτημα δεν είναι μόνο αν τα Στενά θα μείνουν ανοιχτά. Το ζήτημα είναι πόσο εύκολα ένας ολόκληρος πλανήτης μπορεί να εκβιαστεί από το ενδεχόμενο να κλείσουν.
Δεν καίγεται μόνο το πετρέλαιο, καίγεται η αυταπάτη
Η δημόσια συζήτηση συχνά εγκλωβίζεται στο αν μία φράση ειπώθηκε ακριβώς έτσι ή αν ένας αριθμός είναι 5.000 ή 7.000. Ναι, η ακρίβεια μετρά. Αλλά υπάρχει και κάτι βαθύτερο: ακόμη και χωρίς τις πιο θεατρικές υπερβολές, το σενάριο παραμένει εφιαλτικό. Δεξαμενόπλοια ακινητοποιημένα, ναυτικοί εκτεθειμένοι, ασφαλιστικές να αποχωρούν, αγορές να παραληρούν, κυβερνήσεις να ψάχνουν εκ των υστέρων τρόπους να αποδείξουν ότι “ελέγχουν την κατάσταση”. Το πρόβλημα είναι ότι η κατάσταση έχει ήδη ξεφύγει από τη σφαίρα της κανονικότητας.
Το Ορμούζ δεν αποκαλύπτει απλώς την ισχύ του Ιράν. Αποκαλύπτει τη γύμνια ενός κόσμου που νόμιζε ότι μπορεί να ζει με πολέμους στην περιφέρεια και φθηνή ενέργεια στο κέντρο. Τώρα ο λογαριασμός ήρθε. Και θα είναι παγκόσμιος.