Πώς ένα βρώμικο δίκτυο εκμεταλλεύεται εταιρείες ενοικίασης, χρησιμοποιεί αναλώσιμους οδηγούς και μετατρέπει οχήματα σε εργαλεία παράνομης διακίνησης μεταναστών
Ένα σκοτεινό σύστημα παράνομης διακίνησης ανθρώπων φαίνεται πως λειτουργεί γύρω από τον Έβρο και τη Βόρεια Ελλάδα, με βασικό εργαλείο όχι μόνο τα γνωστά περάσματα των συνόρων, αλλά και έναν ολόκληρο «στόλο» από ενοικιαζόμενα αυτοκίνητα.
Σύμφωνα με ρεπορτάζ της «Καθημερινής», τα κυκλώματα χρησιμοποιούν αχυρανθρώπους που εμφανίζονται ως απλοί πελάτες εταιρειών ενοικίασης. Νοικιάζουν οχήματα, συχνά στην Αθήνα ή στη Βόρεια Ελλάδα, και στη συνέχεια αυτά καταλήγουν στον Έβρο, όπου αξιοποιούνται για τη μεταφορά μεταναστών από τα ελληνοτουρκικά σύνορα προς την ενδοχώρα.
Το αποτέλεσμα είναι διπλό: από τη μία οι διακινητές οργανώνουν τη μεταφορά με χαμηλό ρίσκο για τα «κεφάλια» του κυκλώματος, από την άλλη οι εταιρείες ενοικίασης βλέπουν τα οχήματά τους να εγκαταλείπονται, να καταστρέφονται ή να εμπλέκονται σε ποινικές δικογραφίες.
Αχυράνθρωποι στην ενοικίαση, αναλώσιμοι οδηγοί στον δρόμο
Το μοντέλο είναι απλό και κυνικό. Άλλος νοικιάζει το αυτοκίνητο, άλλος το οδηγεί και άλλοι εισπράττουν τα μεγάλα ποσά.
Οι άνθρωποι που εμφανίζονται στις εταιρείες ενοικίασης παρουσιάζονται συχνά ως τουρίστες ή απλοί πελάτες. Μισθώνουν το όχημα κανονικά, με στοιχεία που πολλές φορές φαίνονται επαρκή, και στη συνέχεια το παραδίδουν στο κύκλωμα.
Οι οδηγοί που συλλαμβάνονται είναι συνήθως τα πιο αναλώσιμα πρόσωπα της αλυσίδας. Εκείνοι βρίσκονται πίσω από το τιμόνι, εκείνοι εντοπίζονται σε ελέγχους της αστυνομίας, εκείνοι φορτώνονται την άμεση ποινική έκθεση. Όμως όσοι οργανώνουν, στρατολογούν, πληρώνουν και κατευθύνουν παραμένουν συχνά ένα βήμα πίσω.
Το κόστος για τις εταιρείες ενοικίασης
Οι μικρές κυρίως εταιρείες ενοικίασης δέχονται ισχυρό πλήγμα. Τα οχήματα εντοπίζονται εγκαταλελειμμένα στον Έβρο, στη Ροδόπη, σε δασικούς δρόμους, σε περάσματα ή μετά από καταδιώξεις στην Εγνατία Οδό.
Άλλοτε επιστρέφουν χτυπημένα. Άλλοτε βανδαλισμένα. Άλλοτε μένουν για μήνες δεσμευμένα σε διαδικασίες, μέχρι να ολοκληρωθούν οι προβλεπόμενες ενέργειες και να αποδοθούν στους ιδιοκτήτες τους.
Το πρόβλημα είναι ότι το όχημα δεν θεωρείται πάντα «κλεμμένο» με την κλασική έννοια. Συχνά μιλάμε για υπεξαίρεση, επειδή παραδόθηκε αρχικά με σύμβαση ενοικίασης. Έτσι, η εταιρεία πρέπει να κινηθεί νομικά για να το αναζητήσει και να το πάρει πίσω.
Το TikTok ως βιτρίνα των διακινητών
Το πιο προκλητικό στοιχείο είναι ότι κάποια από αυτά τα οχήματα εμφανίζονται ακόμη και σε βίντεο διακινητών στα social media.
Σύμφωνα με το ρεπορτάζ, εταιρείες έχουν εντοπίσει δικά τους αυτοκίνητα σε βίντεο που λειτουργούσαν ως «διαφημιστικό υλικό» των κυκλωμάτων. Οχήματα που είχαν νοικιαστεί κανονικά εμφανίζονταν να μεταφέρουν ανθρώπους ακόμη και στον χώρο των αποσκευών.
Δεν πρόκειται απλώς για εγκληματική δραστηριότητα. Πρόκειται για οργανωμένη αγορά. Με «υπηρεσίες», «τιμές», «διαδρομές», οδηγούς, μεσάζοντες και ψηφιακή προβολή.
Οι ταρίφες της διακίνησης
Οι αριθμοί αποκαλύπτουν την ψυχρή οικονομία του κυκλώματος.
Η μεταφορά από τον Έβρο προς τη Θεσσαλονίκη μπορεί να κοστίζει περίπου 2.000 ευρώ ανά άτομο, σύμφωνα με αστυνομικές αναφορές που επικαλείται το δημοσίευμα. Όμως εκείνος που απλώς νοικιάζει το αυτοκίνητο μπορεί να πάρει μόλις 200 ευρώ. Ο οδηγός αμείβεται συνήθως λίγο περισσότερο.
Τα μεγάλα χρήματα μένουν αλλού. Στους οργανωτές, στους διασυνδεδεμένους κρίκους, σε όσους ελέγχουν τη διαδρομή από το πέρασμα των συνόρων μέχρι την ενδοχώρα.
Τα αντίμετρα και τα κενά
Μεγάλες εταιρείες ενοικίασης έχουν αρχίσει να περιορίζουν το φαινόμενο με αυστηρότερους ελέγχους: υποχρεωτική χρήση πιστωτικής κάρτας, επαλήθευση ταυτότητας, ειδικά scanners εγγράφων και καλύτερη αξιολόγηση ρίσκου.
Όμως για μικρότερες επιχειρήσεις το κόστος αυτών των μέτρων δεν είναι πάντα εύκολο. Η τηλεματική σε ολόκληρο τον στόλο είναι ακριβή. Οι ασφαλιστικές καλύψεις για υπεξαίρεση και ζημιές έχουν κόστος. Και κάθε χαμένο όχημα μπορεί να σημαίνει σοβαρό οικονομικό πλήγμα.
Εδώ βρίσκεται και το κρίσιμο ερώτημα: μπορεί το κράτος να αντιμετωπίσει ένα δίκτυο που εκμεταλλεύεται τα κενά της αγοράς, τις αδυναμίες ελέγχου και την καθυστέρηση των διαδικασιών;
Το πραγματικό πρόβλημα
Το ζήτημα δεν είναι μόνο μεταναστευτικό. Είναι ζήτημα οργανωμένου εγκλήματος.
Είναι κύκλωμα με ρόλους, διαδρομές, χρηματοδότηση, ψηφιακή προβολή και «αναλώσιμα» πρόσωπα. Είναι σύστημα που χρησιμοποιεί την Ελλάδα ως διάδρομο, τους μετανάστες ως εμπόρευμα και τις επιχειρήσεις ενοικίασης ως άθελους προμηθευτές οχημάτων.
Και όσο οι πραγματικοί οργανωτές μένουν στο σκοτάδι, τόσο ο «μαύρος στόλος» θα αλλάζει πινακίδες, οδηγούς και διαδρομές — αλλά θα συνεχίζει να κινείται.
Η εικόνα είναι αποκαλυπτική: άλλοι νοικιάζουν, άλλοι οδηγούν, άλλοι συλλαμβάνονται και άλλοι θησαυρίζουν. Και στο τέλος, το κράτος τρέχει πίσω από καμένα, τρακαρισμένα και εγκαταλελειμμένα αυτοκίνητα, ενώ τα κυκλώματα έχουν ήδη βρει το επόμενο όχημα, τον επόμενο οδηγό και την επόμενη διαδρομή.