Η πικροδάφνη βαφτίστηκε ξαφνικά «δημόσιος κίνδυνος» και το ελληνικό κράτος έκανε αυτό που ξέρει καλύτερα: αντέδρασε με διοικητικό πανικό. Αντί για ψύχραιμη αξιολόγηση, σαφή πρωτόκολλα και στοχευμένες παρεμβάσεις, άνοιξε ο δρόμος για πρόχειρες εκριζώσεις, εύκολες αποφάσεις και μια ακόμη επίδειξη κρατικής επιπολαιότητας.
Κανείς σοβαρός άνθρωπος δεν λέει ότι η πικροδάφνη είναι αθώα. Είναι τοξική. Το ερώτημα όμως δεν είναι αν υπάρχει κίνδυνος, αλλά αν μια πολιτεία οφείλει να διαχειρίζεται τον κίνδυνο με γνώση ή με υστερία. Και εδώ η απάντηση είναι εξοργιστικά γνώριμη: μόλις εμφανιστεί ένα θέμα, η διοίκηση προτιμά να ξεριζώσει το πρόβλημα επικοινωνιακά, αντί να το αντιμετωπίσει ουσιαστικά.
Από την πρόληψη στην κρατική παράνοια
Με αφορμή την τοξικότητα της πικροδάφνης και τα καταγεγραμμένα περιστατικά βρώσης από παιδιά, το κράτος δεν περιορίστηκε σε αυτό που θα υπαγόρευε η κοινή λογική: απομάκρυνση από σχολικές αυλές όπου υπάρχει άμεση πρόσβαση, σήμανση, επίβλεψη και ενημέρωση.
Αντίθετα, άνοιξε η όρεξη για μια γενικευμένη λογική αποκαθάρισης από σχολεία, πάρκα, παιδικές χαρές, πεζοδρόμια, σχεδόν από παντού. Σαν να ανακάλυψε τώρα η Ελλάδα ότι η πικροδάφνη είναι φυτό της μεσογειακής φύσης και όχι έκτακτο βιολογικό όπλο που φύτρωσε χθες στις γειτονιές.
Το γνώριμο μοντέλο της ανίκανης διοίκησης
Το πρόβλημα δεν είναι απλώς η εγκύκλιος. Είναι ο τρόπος που λειτουργεί συνολικά το κράτος: χωρίς ιεράρχηση κινδύνου, χωρίς αναλογικότητα, χωρίς διάκριση ανάμεσα στην πρόληψη και στον πανικό.
Στην Ελλάδα της προχειρότητας, η διοίκηση σπάνια εκπαιδεύει, σπάνια εξηγεί, σπάνια οργανώνει. Προτιμά να στέλνει χαρτιά, να μεταφέρει την ευθύνη στους δήμους και να στήνει μια εικόνα «κάτι κάναμε». Ετσι, αντί για σοβαρή πολιτική πρασίνου και ασφάλειας, βλέπουμε αποφάσεις του ποδαριού που χαϊδεύουν τον φόβο και σκοτώνουν τη λογική.
Σήμερα η πικροδάφνη, αύριο τι;
Το πιο επικίνδυνο σε αυτή την ιστορία δεν είναι μόνο η υπερβολή, αλλά το προηγούμενο που χτίζεται. Γιατί αν η κρατική λογική είναι ότι κάθε τι δυνητικά επικίνδυνο πρέπει να εξαφανίζεται από τον δημόσιο χώρο, τότε η συζήτηση δεν τελειώνει στην πικροδάφνη.
Υπάρχουν και άλλα φυτά με τοξικά μέρη. Υπάρχουν παιδικές χαρές με φθαρμένα υλικά. Υπάρχουν σχολικές αυλές χωρίς σκίαση, χωρίς συντήρηση, χωρίς στοιχειώδη έλεγχο ασφαλείας. Εκεί όμως δεν βλέπουμε τον ίδιο ζήλο. Γιατί εκεί χρειάζεται δουλειά, σχέδιο και λεφτά — όχι μια βολική εκστρατεία ξεριζώματος για να πουλήσει το κράτος «ευαισθησία».
Timeline
2020-2025: Καταγράφονται περιστατικά βρώσης πικροδάφνης από παιδιά, με ήπια συμπτώματα.
Αιτήματα προς το υπουργείο: Δήμοι και ιατρικοί φορείς ζητούν επίσημη τοποθέτηση για την επικινδυνότητα.
Επιστημονική αξιολόγηση: Επισημαίνεται η τοξικότητα του φυτού και η ανάγκη πρόληψης.
Κυβερνητική κινητοποίηση: Το θέμα φεύγει από το επίπεδο της σύστασης και περνά στη διοικητική ενεργοποίηση.
Πρώτες απομακρύνσεις: Δήμοι αρχίζουν να ξηλώνουν πικροδάφνες από σχολεία.
Αντιδράσεις ειδικών: Βοτανικοί και γεωπόνοι προειδοποιούν ότι η χώρα γλιστρά από τη διαχείριση κινδύνου στη γελοιοποίηση της κοινής λογικής.
Η πικροδάφνη είναι τοξική.
Αλλά ακόμη πιο τοξικό αποδεικνύεται, για άλλη μια φορά, το ελληνικό κράτος του πανικού, της εγκυκλίου και της προχειρότητας.
Γιατί το ανίκανο κράτος δεν ξέρει να μορφώνει, να οργανώνει και να προστατεύει.
Ξέρει μόνο να φοβάται, να ξεριζώνει και να παριστάνει ότι κυβερνά.
Και κάπως έτσι, αντί να λύνει προβλήματα, παράγει κάθε φορά ένα μεγαλύτερο:
τον θεσμικό παραλογισμό ντυμένο με τον μανδύα της «πρόληψης».