Νέα στοιχεία για την κατάρρευση της πολυκατοικίας στην οδό Αλκμήνης – Τα προειδοποιητικά σημάδια, τα ερωτήματα για την αντιστήριξη και η δύσκολη μάχη των ιδιοκτητών για αποζημίωση
Μπροστά σε μια διπλή καταστροφή βρίσκονται οι ένοικοι και οι ιδιοκτήτες της πολυκατοικίας που κατέρρευσε στην οδό Αλκμήνης 22, στα Κάτω Πετράλωνα.
Από τη μια στιγμή στην άλλη έχασαν τις κατοικίες και τα προσωπικά τους αντικείμενα. Τώρα καλούνται να αντιμετωπίσουν έναν δεύτερο, ιδιαίτερα δύσκολο Γολγοθά: την αναζήτηση των υπευθύνων και τη διεκδίκηση αποζημιώσεων μέσα από μια διαδικασία που ενδέχεται να διαρκέσει χρόνια.
Ο τεράστιος όγκος των μπάζων έχει περιοριστεί στο εσωτερικό του οικοπέδου, ενώ στο σημείο έχει τοποθετηθεί προσωρινή περίφραξη. Η Πολεοδομία του Δήμου Αθηναίων αναμένεται να εγκαταστήσει εργοταξιακή περίφραξη από λαμαρίνα, ώστε να αποκλειστεί πλήρως η πρόσβαση στα συντρίμμια.
Παράλληλα, η περιοχή εξακολουθεί να φυλάσσεται από αστυνομικές δυνάμεις, τόσο για την προστασία του χώρου της έρευνας όσο και για να αποτραπεί η είσοδος ατόμων που ενδέχεται να αναζητήσουν αντικείμενα μέσα στα ερείπια.
Εισαγγελική έρευνα για την κατάρρευση
Ο εισαγγελέας διέταξε τη διενέργεια προκαταρκτικής εξέτασης, προκειμένου να διαπιστωθεί εάν υπήρξε παραβίαση της πολεοδομικής νομοθεσίας και ποια πρόσωπα φέρουν ευθύνη για την κατάρρευση.
Οι πέντε άνθρωποι που είχαν συλληφθεί –ιδιοκτήτες, μηχανικοί και εργάτες– αφέθηκαν ελεύθεροι μέχρι να ολοκληρωθεί η έρευνα και να συγκεντρωθούν όλα τα απαραίτητα στοιχεία.
Καθοριστικό ρόλο αναμένεται να διαδραματίσει η πραγματογνωμοσύνη. Μέσα από την τεχνική εξέταση θα επιχειρηθεί να αποσαφηνιστεί εάν εφαρμόστηκαν τα προβλεπόμενα μέτρα ασφαλείας κατά τις εκσκαφές στο διπλανό οικόπεδο και εάν η αντιστήριξη ήταν επαρκής.
Τα προειδοποιητικά σημάδια πριν από την πτώση
Νέες πληροφορίες που έρχονται στο φως ενισχύουν τα ερωτήματα για το κατά πόσο είχαν γίνει αντιληπτά εγκαίρως τα προβλήματα στο κτίριο.
Σύμφωνα με τα μέχρι στιγμής στοιχεία, μηχανικοί που ασχολούνταν με την υπό ανέγερση οικοδομή φαίνεται να είχαν εντοπίσει δυσκολίες και να είχαν συζητήσει την ανάγκη λήψης πρόσθετων μέτρων αντιστήριξης.
Σε επικοινωνίες μεταξύ εμπλεκόμενων πολιτικών μηχανικών φέρεται να είχε γίνει αναφορά στην ανάγκη κατασκευής ακόμη ενός «ντουλαπιού», δηλαδή μιας επιπλέον κατασκευής αντιστήριξης που θα περιόριζε τις πιέσεις από την εκσκαφή.
Ακόμη πιο ανησυχητική είναι η καταγγελία ότι, λίγες ώρες πριν από την κατάρρευση, μηχανικός που κλήθηκε από ένοικο διαπίστωσε πως είχε δημιουργηθεί μεγάλο κενό ανάμεσα στην πολυκατοικία και τη γειτονική κατοικία.
Το κενό αυτό φέρεται να αποτελούσε ένδειξη ότι το κτίριο είχε ήδη αρχίσει να αποκτά επικίνδυνη κλίση.
Το κρίσιμο ερώτημα που εξετάζεται είναι εάν υπήρχε ακόμη χρόνος να εκκενωθεί η πολυκατοικία, να διακοπούν οι εργασίες και να ληφθούν έκτακτα τεχνικά μέτρα πριν από την οριστική κατάρρευση.
Έλεγχοι στα γειτονικά κτίρια
Παράλληλα με την έρευνα για τα αίτια της καταστροφής, κλιμάκια μηχανικών πραγματοποίησαν τους πρώτους ελέγχους στα γειτονικά κτίρια, προκειμένου να διαπιστωθεί εάν έχουν υποστεί ζημιές ή εάν κινδυνεύει η στατική τους επάρκεια.
Τις αυτοψίες ανέλαβε η δευτεροβάθμια επιτροπή επικίνδυνων κτιρίων της Περιφέρειας Αττικής.
Τα αποτελέσματα των ελέγχων θεωρούνται ιδιαίτερα κρίσιμα, καθώς η κατάρρευση και οι προηγούμενες εκσκαφές ενδέχεται να έχουν επηρεάσει το έδαφος και τις θεμελιώσεις των όμορων κατασκευών.
Μέχρι να ολοκληρωθούν οι τεχνικές εκθέσεις, η περιοχή θα παραμένει υπό αυξημένη επιτήρηση, ενώ ο χώρος της καταστροφής δεν θα πρέπει να μεταβληθεί, ώστε να μη χαθούν πολύτιμα στοιχεία για την πραγματογνωμοσύνη.
Ενίσχυση 3.000 ευρώ από τον Δήμο Αθηναίων
Σε μια πρώτη προσπάθεια στήριξης των πληγέντων, το Δημοτικό Συμβούλιο Αθηναίων συνεδρίασε εκτάκτως και ενέκρινε οικονομική ενίσχυση ύψους 3.000 ευρώ για κάθε οικογένεια που έχασε την κατοικία της.
Οι κοινωνικές υπηρεσίες του δήμου βρίσκονται σε επικοινωνία με τους πληγέντες για την προσωρινή στέγασή τους, αλλά και για τη συγκέντρωση των δικαιολογητικών που απαιτούνται για την καταβολή της οικονομικής βοήθειας.
Η ενίσχυση αυτή, ωστόσο, δεν μπορεί παρά να καλύψει μόνο ένα μικρό μέρος των άμεσων αναγκών. Οι οικογένειες θα πρέπει να αναζητήσουν νέα κατοικία, να αντικαταστήσουν βασικά είδη και να αντιμετωπίσουν έξοδα που προκύπτουν από την πλήρη απώλεια της περιουσίας τους.
Ο πολυετής δρόμος των αποζημιώσεων
Ιδιαίτερα δύσκολος προβλέπεται ο νομικός αγώνας των ιδιοκτητών.
Αφού οριστεί ο πραγματογνώμονας από τις δικαστικές αρχές, οι ενδιαφερόμενοι θα μπορούν να διορίσουν δικό τους τεχνικό σύμβουλο, ο οποίος θα παρακολουθήσει τη διαδικασία και θα αξιολογήσει τα τεχνικά ευρήματα.
Με βάση το πόρισμα της πραγματογνωμοσύνης, θα μπορέσουν να ασκηθούν αγωγές αποζημίωσης εναντίον των προσώπων ή των εταιρειών που θα θεωρηθούν υπεύθυνα.
Η διαδικασία, όμως, δεν αναμένεται να ολοκληρωθεί σύντομα. Νομικοί εκτιμούν ότι μπορεί να απαιτηθούν τουλάχιστον δύο ή τρία χρόνια μέχρι την έκδοση της πρώτης δικαστικής απόφασης, χωρίς να υπολογίζονται πιθανές εφέσεις και νέες δικαστικές διαμάχες.
Μια προσωρινή διέξοδος για τους πληγέντες θα μπορούσε να είναι η κατάθεση αίτησης ασφαλιστικών μέτρων. Μέσω αυτής μπορούν να ζητήσουν από εκείνους που πιθανολογούνται ως υπαίτιοι να καταβάλλουν κάθε μήνα ένα ποσό για τα έξοδα στέγασης, εφόσον αποδειχθεί ότι οι οικογένειες δεν έχουν την οικονομική δυνατότητα να τα καλύψουν.
Το κενό στην ασφάλιση των ιδιωτικών έργων
Η υπόθεση επαναφέρει στο προσκήνιο και ένα σοβαρό θεσμικό πρόβλημα: την απουσία υποχρεωτικής ασφάλισης των μικρών ιδιωτικών κατασκευαστικών έργων.
Η ισχύουσα νομοθεσία δεν υποχρεώνει τον κύριο του έργου ή τον εργολάβο να ασφαλίσει την κατασκευή για ζημιές που μπορεί να προκληθούν είτε στο ίδιο το έργο είτε σε γειτονικά ακίνητα και τρίτους.
Στα μεγάλα έργα, ιδιαίτερα όταν υπάρχει τραπεζική χρηματοδότηση, συνήθως επιβάλλονται συγκεκριμένες ασφαλιστικές απαιτήσεις. Στις μικρότερες οικοδομές, όμως, η ασφάλιση παραμένει στην επιλογή του ιδιοκτήτη ή του κατασκευαστή.
Το κόστος μιας τέτοιας κάλυψης εκτιμάται σε περίπου 1,8 έως 2,2 τοις χιλίοις του συνολικού προϋπολογισμού του έργου. Παρά το σχετικά περιορισμένο ύψος του, πολλές μικρές τεχνικές εταιρείες αποφεύγουν την ασφάλιση.
Ακόμη, όμως, και στην περίπτωση που υπήρχε ασφαλιστική κάλυψη, η αποζημίωση δεν θα καταβαλλόταν αυτομάτως. Θα έπρεπε να προηγηθεί είτε τελεσίδικη δικαστική απόφαση είτε εξωδικαστικός συμβιβασμός μεταξύ των εμπλεκόμενων πλευρών.
Από τα συντρίμμια στην αναζήτηση ευθυνών
Η κατάρρευση της πολυκατοικίας στα Πετράλωνα δεν αποτελεί μόνο ένα σοβαρό τεχνικό και πολεοδομικό περιστατικό.
Είναι μια ανθρώπινη τραγωδία για οικογένειες που μέσα σε λίγα λεπτά είδαν ολόκληρη τη ζωή τους να μετατρέπεται σε συντρίμμια.
Η δικαστική και τεχνική έρευνα οφείλει να δώσει ξεκάθαρες απαντήσεις: Ποια ήταν η πραγματική αιτία της κατάρρευσης; Είχαν ληφθεί όλα τα απαιτούμενα μέτρα αντιστήριξης; Υπήρχαν προειδοποιήσεις που αγνοήθηκαν; Και ποιος τελικά θα αναλάβει την ευθύνη για την αποκατάσταση των ανθρώπων που έχασαν τα σπίτια τους;
Για τους πληγέντες, η μάχη δεν τελείωσε με την απομάκρυνσή τους από το κτίριο. Μόλις τώρα αρχίζει.